<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X55n0898"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 898 八识规矩论義</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 898 八识规矩论義</title> <author>淸 性起论释 善漳等录</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">55</idno>.<idno type="no">898</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">八识规矩论義</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> <char xml:id="CB13413"> <charName>CBETA CHARACTER CB13413</charName> <mapping cb:dec="996453" type="PUA">U+F3465</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>矇</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[矇-廿+((幷-(前-刖))-一)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15072"> <charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName> <mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17133"> <charName>CBETA CHARACTER CB17133</charName> <mapping cb:dec="1000173" type="PUA">U+F42ED</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>[簐-欠+垂]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17140"> <charName>CBETA CHARACTER CB17140</charName> <mapping cb:dec="1000180" type="PUA">U+F42F4</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>[(邱-丘+(看-目))/手]</value></charProp></char> <char xml:id="CB18834"> <charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName> <mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>编⃝</value></charProp></char> <char xml:id="RJ-C947"> <charName>CBETA CHARACTER RJ-C947</charName> <charProp> <localName>Romanized form in CBETA transcription</localName> <value>aa.h</value> </charProp> <charProp> <localName>rjchar</localName> <value>乇</value> </charProp> <charProp> <localName>Romanized form in Unicode transcription</localName> <value>āḥ</value> </charProp> <mapping cb:dec="1100103" type="PUA">U+10C947</mapping> <mapping type="unicode">𑔁𑔿</mapping></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="sa-x-rj">Sanskrit-Ranjana</language> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-05-24T15:22:40"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0450a" n="0450a"/> <lb ed="X" n="0450a01"/> <lb ed="X" n="0450a02"/> <lb ed="X" n="0450a03"/> <lb ed="X" n="0450a04"/> <lb ed="X" n="0450a05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 898-A 八识论義序</cb:mulu><head>No. 898-A <lb ed="X" n="0450a06"/><lb ed="R098" n="0641a01"/> 八识论義序</head> <lb ed="X" n="0450a07"/> <lb ed="X" n="0450a08"/><lb ed="R098" n="0641a02"/><p xml:id="pX55p0450a0801">原夫 <lb ed="X" n="0450a09" type="honorific"/><lb ed="R098" n="0641a03"/>圣人体用之旨者。有性相二義之门也。夫性相二门 <lb ed="X" n="0450a10"/><lb ed="R098" n="0641a04"/>者。是真如性中。有生灭门。有不生灭门也。今生灭 <lb ed="X" n="0450a11"/><lb ed="R098" n="0641a05"/>者。是相宗心意识也。不生灭者。是性宗空体之旨 <lb ed="X" n="0450a12"/><lb ed="R098" n="0641a06"/>也。然则性外无相。相外无性。是故真如门中。生灭 <lb ed="X" n="0450a13"/><lb ed="R098" n="0641a07"/>与不生灭。实无异相之法体也。既无异体。所以触 <lb ed="X" n="0450a14"/><lb ed="R098" n="0641a08"/>境明如。若无性相。故曰。唯心无境。若无境者。自心 <lb ed="X" n="0450a15"/><lb ed="R098" n="0641a09"/>谁生。故心境泯泯廓然无圣。彰大象而不见其形。 <lb ed="X" n="0450a16"/><lb ed="R098" n="0641a10"/>浑太虚而不见其相。是故在上不皦。其下不昧。大 <lb ed="X" n="0450a17"/><lb ed="R098" n="0641a11"/>包天地。细入微尘。非色非空。非智非识。以五目不 <lb ed="X" n="0450a18"/><lb ed="R098" n="0641a12"/>能睹其形。即四辩莫能谈其状。故绳绳不可名。寂 <lb ed="X" n="0450a19"/><lb ed="R098" n="0641a13"/>寂不可见。迎之不见首。随之不见後。钻之弥坚。探 <lb ed="X" n="0450a20"/><lb ed="R098" n="0641a14"/>之无影。微妙玄通。深不可识。希夷绝眹。究不可知。 <lb ed="X" n="0450a21"/><lb ed="R098" n="0641a15"/><note place="inline">噫</note>只可冥之于心。契之于神。为三藏之祖。作十地 <lb ed="X" n="0450a22"/><lb ed="R098" n="0641a16"/>之宗。迷之者。化智性而成识色。悟之者。转识色而 <lb ed="X" n="0450a23"/><lb ed="R098" n="0641a17"/>成智性。成色识者。六道齐彰。成智性者。即幻有俱 <lb ed="X" n="0450a24"/><lb ed="R098" n="0641a18"/>寂。又齐彰者。成黎耶之心王。俱寂者。捐万象之形 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0450b" n="0450b"/> <lb ed="X" n="0450b01"/><lb ed="R098" n="0641b01"/>质。又心王起。则憎爱心所之纷纷。藏识空。破无明 <lb ed="X" n="0450b02"/><lb ed="R098" n="0641b02"/>转识之息息<note place="inline">噫</note>。若能通唯识之真宗。达实相之无 <lb ed="X" n="0450b03"/><lb ed="R098" n="0641b03"/>境者。则不愧于学法之人矣。然<note place="inline">余</note>自惭无识。未入 <lb ed="X" n="0450b04"/><lb ed="R098" n="0641b04"/>陞堂。谒究玄宗。竭思不<anchor xml:id="nkr_note_add_0450b0401" n="0450b0401"/><anchor xml:id="beg0450b0401" n="0450b0401"/>已<anchor xml:id="end0450b0401"/>。实祈 <lb ed="X" n="0450b05" type="honorific"/><lb ed="R098" n="0641b05"/>圣之冥加。诚叩于 <lb ed="X" n="0450b06" type="honorific"/><lb ed="R098" n="0641b06"/>历祖。聊为论识以示将来。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450b07"/> <lb ed="X" n="0450b08"/> <lb ed="X" n="0450b09"/> <lb ed="X" n="0450b10"/> <lb ed="X" n="0450b11"/><cb:docNumber>No. 898</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0450b12"/><lb ed="R098" n="0642a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>唐<name role="" type="person">玄奘</name>法师八识规矩母颂</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0450b13"/> <lb ed="X" n="0450b14"/><lb ed="R098" n="0642a02"/><byline cb:type="author">淸金陵西天禅寺元峰法师 性起 论释</byline> <lb ed="X" n="0450b15"/><lb ed="R098" n="0642a03"/><byline cb:type="other">嗣法门人 善漳等录</byline> <lb ed="X" n="0450b16"/><lb ed="R098" n="0642a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">归敬请加</cb:mulu><head>归敬请加</head> <lb ed="X" n="0450b17"/><lb ed="R098" n="0642a05"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0450b1701"><l>稽首慈氏<persName>佛</persName></l><l>如尊在目前</l><l><persName>如来</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0450b1701" n="0450b1701"/><anchor xml:id="beg0450b1701" n="0450b1701"/>已<anchor xml:id="end0450b1701"/>涅槃</l> <lb ed="X" n="0450b18"/><lb ed="R098" n="0642a06"/><l>今日无请益</l><l>故祈冥加力</l><l>命笔成此论</l> <lb ed="X" n="0450b19"/><lb ed="R098" n="0642a07"/><l>搜尽八识旨</l><l>言言投祖意</l><l>普利诸异生</l> <lb ed="X" n="0450b20"/><lb ed="R098" n="0642a08"/><l>同证唯识性</l><l>以斯净妙善</l><l>迴向于净土</l> <lb ed="X" n="0450b21"/><lb ed="R098" n="0642a09"/><l>速见阿弥陀</l><l>顿捨异熟尽</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0450b22"/><lb ed="R098" n="0642a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前言</cb:mulu><p xml:id="pX55p0450b2201">△今云八识者。以一本。散为万殊。故云。唯识者。万殊 <lb ed="X" n="0450b23"/><lb ed="R098" n="0642a11"/>为一本。今云唯识者。即黎耶识也。以心外而无法 <lb ed="X" n="0450b24"/><lb ed="R098" n="0642a12"/>也。又唯者。非他人之所成也。唯我黎耶藏识之所 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0450c" n="0450c"/> <lb ed="X" n="0450c01"/><lb ed="R098" n="0642a13"/>生耳。又唯者。成也。即根尘器界及转识。幷心所法 <lb ed="X" n="0450c02"/><lb ed="R098" n="0642a14"/>者。总在藏识。独自成耳。故问。何以自成。非他力也。 <lb ed="X" n="0450c03"/><lb ed="R098" n="0642a15"/>答。如人堕饿鬼道。见水成脓血。或变成火。故目连 <lb ed="X" n="0450c04"/><lb ed="R098" n="0642a16"/>救母送饭。变成火炭。天人见水是琉璃。鱼成窟宅。 <lb ed="X" n="0450c05"/><lb ed="R098" n="0642a17"/>又善财。参大光明王。众生在城中。或见此城。似琉 <lb ed="X" n="0450c06"/><lb ed="R098" n="0642a18"/>璃。或见此城中。俱七宝成。或见此城中。是沙土木 <lb ed="X" n="0450c07"/><lb ed="R098" n="0642b01"/>屋。岂非是唯心业力。各人之所现也。是故自心业 <lb ed="X" n="0450c08"/><lb ed="R098" n="0642b02"/>力强故。者见种种各异。非心外有色可见。随自心 <lb ed="X" n="0450c09"/><lb ed="R098" n="0642b03"/>故。何则。以各人自心业力种强。如饿鬼。共一处住。 <lb ed="X" n="0450c10"/><lb ed="R098" n="0642b04"/>彼此不见。似同一室。成各梦故。即为心也。此通凡 <lb ed="X" n="0450c11"/><lb ed="R098" n="0642b05"/>情唯心。若<persName>佛</persName>果中。成大光明藏。是白净识名曰。毘 <lb ed="X" n="0450c12"/><lb ed="R098" n="0642b06"/>卢遮那<persName>佛</persName>也。</p> <lb ed="X" n="0450c13"/><lb ed="R098" n="0642b07"/><p xml:id="pX55p0450c1301">所云。八识者。俱在心数。非心所故。云八识者。一眼 <lb ed="X" n="0450c14"/><lb ed="R098" n="0642b08"/>识。二耳识。三鼻识。四舌识。五身识。六意识。七末那 <lb ed="X" n="0450c15"/><lb ed="R098" n="0642b09"/>识。八阿黎耶识。今识本无异名。因用处各别。故识 <lb ed="X" n="0450c16"/><lb ed="R098" n="0642b10"/>带数量。谓带数释名。今云五识者。依根得名。依眼 <lb ed="X" n="0450c17"/><lb ed="R098" n="0642b11"/>得名。故云眼识。乃至依身得名。故云身识。名邻近 <lb ed="X" n="0450c18"/><lb ed="R098" n="0642b12"/>释也。又眼不是耳。乃至耳不是身识。即相违释也。 <lb ed="X" n="0450c19"/><lb ed="R098" n="0642b13"/>又名依士。释以根劣仗识方见。故名依士释也。如 <lb ed="X" n="0450c20"/><lb ed="R098" n="0642b14"/>父仗子名力故。又名依主释。识为能依。根为所依。 <lb ed="X" n="0450c21"/><lb ed="R098" n="0642b15"/>故名依主释。又名持业。有财。六七八识中。释耳。因 <lb ed="X" n="0450c22" type="honorific"/><lb ed="R098" n="0642b16"/>玄祖始出八识母颂共四十八句。分为四科解释。</p> <lb ed="X" n="0450c23"/><lb ed="R098" n="0642b17"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX55p0450c2301">〇第一科五识转成所作智颂十二句</item> <lb ed="X" n="0450c24"/><lb ed="R098" n="0642b18"/><item xml:id="itemX55p0450c2401">〇第二科六识转妙观察智颂十二句</item> <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0451a" n="0451a"/> <lb ed="X" n="0451a01"/><lb ed="R098" n="0643a01"/><item xml:id="itemX55p0451a0101">〇第三科七识转平等性智颂十二句</item> <lb ed="X" n="0451a02"/><lb ed="R098" n="0643a02"/><item xml:id="itemX55p0451a0201">〇第四科八识转大圆镜智颂十二句</item></list> <lb ed="X" n="0451a03"/><lb ed="R098" n="0643a03"/><p xml:id="pX55p0451a0301">四科中先论五识章十二句云。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451a04"/><lb ed="R098" n="0643a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第一五识颂中又分为二</cb:mulu><head>第一五识颂中又分为二</head><p xml:id="pX55p0451a0411" cb:place="inline"><note place="inline">前八句凡情章。後四句圣果章</note>。</p> <lb ed="X" n="0451a05"/><lb ed="R098" n="0643a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">初颂凡情</cb:mulu><head>初颂凡情</head> <lb ed="X" n="0451a06"/><lb ed="R098" n="0643a06"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0451a0601"><l>性境现量通三性</l><l>眼耳身三二地居</l> <lb ed="X" n="0451a07"/><lb ed="R098" n="0643a07"/><l>遍行别境善十一</l><l>中二大八贪嗔痴</l> <lb ed="X" n="0451a08"/><lb ed="R098" n="0643a08"/><l>五识同依净色根</l><l>九缘七八好相邻</l> <lb ed="X" n="0451a09"/><lb ed="R098" n="0643a09"/><l>合三離二观尘世</l><l>愚者难分识与根</l></lg> <lb ed="X" n="0451a10"/><lb ed="R098" n="0643a10"/><p xml:id="pX55p0451a1001">今论八句中初句云。</p> <lb ed="X" n="0451a11"/><lb ed="R098" n="0643a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0451a1101"><l>性境现量通三性</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0451a12"/><lb ed="R098" n="0643a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0451a1201">论曰云何性境现量而通三性耶。答。所云性境者。 <lb ed="X" n="0451a13"/><lb ed="R098" n="0643a13"/>不改易。为之性。所对五尘。为之境。此之以性为境 <lb ed="X" n="0451a14"/><lb ed="R098" n="0643a14"/>者。谓地水火风。以四大而为之性也。境也。问。云何 <lb ed="X" n="0451a15"/><lb ed="R098" n="0643a15"/>不改易性耶。答。地以坚固为性。水以湿为性。火以 <lb ed="X" n="0451a16"/><lb ed="R098" n="0643a16"/>热为性。风以动为性。以四大。各云性者。如火欲凉。 <lb ed="X" n="0451a17"/><lb ed="R098" n="0643a17"/>决不可得故。风欲静者。不可得故。下二義可知。故 <lb ed="X" n="0451a18"/><lb ed="R098" n="0643a18"/>云性不可易也。又四大各遍。无欠无馀。故名四大。 <lb ed="X" n="0451a19"/><lb ed="R098" n="0643b01"/>又能生。声香味触为之四微。即能所八法。共名为 <lb ed="X" n="0451a20"/><lb ed="R098" n="0643b02"/>色声香味触由对四大。故名四微。色言色。与四微。 <lb ed="X" n="0451a21"/><lb ed="R098" n="0643b03"/>即为之五尘性境。收尽内之根身。外之器界。以至 <lb ed="X" n="0451a22"/><lb ed="R098" n="0643b04"/>明暗显色等。方圆形色等。行住坐卧有表色等。总 <lb ed="X" n="0451a23"/><lb ed="R098" n="0643b05"/>为第八识亲疏相分。是果报识性持也。总以五识 <lb ed="X" n="0451a24"/><lb ed="R098" n="0643b06"/>所缘性境而成现量境故。是见相二分种子之所 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0451b" n="0451b"/> <lb ed="X" n="0451b01"/><lb ed="R098" n="0643b07"/>生也。若未破无明迷性。是遍计性所收。若破迷性。 <lb ed="X" n="0451b02"/><lb ed="R098" n="0643b08"/>即依他起性。相似虽有。性是无也。似依他性即圆 <lb ed="X" n="0451b03"/><lb ed="R098" n="0643b09"/>成故。现量者。现谓显现。非过未故。又如镜光故。量 <lb ed="X" n="0451b04"/><lb ed="R098" n="0643b10"/>谓度量。是率尔心如镜照像。不留情故。现如影像。 <lb ed="X" n="0451b05"/><lb ed="R098" n="0643b11"/>量如镜光耳。又见相二分。各有自种。在八识种内。 <lb ed="X" n="0451b06"/><lb ed="R098" n="0643b12"/>一齐生者。无前後际故。</p> <lb ed="X" n="0451b07"/><lb ed="R098" n="0643b13"/><p xml:id="pX55p0451b0701">云通三性者。一善性。二恶性。三无记性。所云性者。 <lb ed="X" n="0451b08"/><lb ed="R098" n="0643b14"/>种也。以藏识中。无始<anchor xml:id="nkr_note_add_0451b0801" n="0451b0801"/><anchor xml:id="beg0451b0801" n="0451b0801"/>已<anchor xml:id="end0451b0801"/>来。所熏善性种子。恶性种 <lb ed="X" n="0451b09"/><lb ed="R098" n="0643b15"/>子。及无记性种子。各性种子。决不能改。似若栴檀 <lb ed="X" n="0451b10"/><lb ed="R098" n="0643b16"/>香与臭蒜。决是各性。是故触境中。或如恶人打鸟。 <lb ed="X" n="0451b11"/><lb ed="R098" n="0643b17"/>率尔心起即成现量。一刹那际。落意识中即成比 <lb ed="X" n="0451b12"/><lb ed="R098" n="0643b18"/>量。引善性种子。即生慈念。成善现行。恶性种子。触 <lb ed="X" n="0451b13"/><lb ed="R098" n="0644a01"/>五尘性境。成现量。落比量意识中。生恶现行。起随 <lb ed="X" n="0451b14"/><lb ed="R098" n="0644a02"/>喜善念恶念亦复然。也故云性境。以成现量。而又 <lb ed="X" n="0451b15"/><lb ed="R098" n="0644a03"/>成比量。通善性恶性无记性。各种生现行者。乃至 <lb ed="X" n="0451b16"/><lb ed="R098" n="0644a04"/>性境中触十善境。通现比二量。或十恶境。通现比 <lb ed="X" n="0451b17"/><lb ed="R098" n="0644a05"/>二量。若本无善恶种子。故触善境不生善。恶境不 <lb ed="X" n="0451b18"/><lb ed="R098" n="0644a06"/>生恶。既无善恶现行种子。名无记种也。今七识中。 <lb ed="X" n="0451b19"/><lb ed="R098" n="0644a07"/>善恶现行。熏在藏识内。即成八识中引业种。迁至 <lb ed="X" n="0451b20"/><lb ed="R098" n="0644a08"/>当来。必成善恶苦果乐果也。是为当来异热果耳。 <lb ed="X" n="0451b21"/><lb ed="R098" n="0644a09"/>故云通三性因果。决无差也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451b22"/><lb ed="R098" n="0644a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0451b2201"><l>眼耳身三二地居</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0451b23"/><lb ed="R098" n="0644a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0451b2301">论曰。云何眼耳身三识。只通初禅及二禅天耶。即 <lb ed="X" n="0451b24"/><lb ed="R098" n="0644a12"/>不通上界三禅四禅天耶。答。下欲界。五趣杂居地 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0451c" n="0451c"/> <lb ed="X" n="0451c01"/><lb ed="R098" n="0644a13"/>中。八识全俱。初禅二禅天。无欲界。鼻舌二识。捨段 <lb ed="X" n="0451c02"/><lb ed="R098" n="0644a14"/>食故。无香味尘。今二地者。只六识。一眼识。二耳识。 <lb ed="X" n="0451c03"/><lb ed="R098" n="0644a15"/>三身识。四意识。五末那识。六即黎耶识。又初禅具 <lb ed="X" n="0451c04"/><lb ed="R098" n="0644a16"/>六识者。由捨離欲界生得初禅喜。又得净妙乐故。 <lb ed="X" n="0451c05"/><lb ed="R098" n="0644a17"/>况有觉观二心。以常出定。说法利益诸梵天众。二 <lb ed="X" n="0451c06"/><lb ed="R098" n="0644a18"/>禅光音天众。虽无觉观。亦有喜心。名定生喜乐地 <lb ed="X" n="0451c07"/><lb ed="R098" n="0644b01"/>以得深定。喜乐心故。虽不常出定。以光中示说法 <lb ed="X" n="0451c08"/><lb ed="R098" n="0644b02"/>音。故诸梵众。亦有眼耳身三识之境。故云眼耳身 <lb ed="X" n="0451c09"/><lb ed="R098" n="0644b03"/>三二地居者。信矣。又问。初禅二禅。可有寻伺二心 <lb ed="X" n="0451c10"/><lb ed="R098" n="0644b04"/>所耶。答。初禅未入定前。有寻有伺。<anchor xml:id="nkr_note_add_0451c1001" n="0451c1001"/><anchor xml:id="beg0451c1001" n="0451c1001"/>已<anchor xml:id="end0451c1001"/>入定後。有伺 <lb ed="X" n="0451c11"/><lb ed="R098" n="0644b05"/>无寻。二禅唯伺无寻。以有喜乐心。岂无伺矣。又问 <lb ed="X" n="0451c12"/><lb ed="R098" n="0644b06"/>三禅可有眼耳身三识耶。答。唯在定中。得受静妙 <lb ed="X" n="0451c13"/><lb ed="R098" n="0644b07"/>之乐。故无三识。伺心虽有。细不现故。四禅捨乐。无 <lb ed="X" n="0451c14"/><lb ed="R098" n="0644b08"/>想念。灭意识。全无伺所心故。唯七识缘第八识成 <lb ed="X" n="0451c15"/><lb ed="R098" n="0644b09"/>有覆无记性。有真带境。以心缘心故。以见分成影 <lb ed="X" n="0451c16"/><lb ed="R098" n="0644b10"/>作境故。若四空天。以灭七识见分无真带质故。以 <lb ed="X" n="0451c17"/><lb ed="R098" n="0644b11"/>无内外境故。名四空天耳。唯留第八藏识。及五心 <lb ed="X" n="0451c18"/><lb ed="R098" n="0644b12"/>所故。若至非非天。即无五心所。以定入者。止息心 <lb ed="X" n="0451c19"/><lb ed="R098" n="0644b13"/>故。只有计存我种。未破无覆无明识性。是故报尽 <lb ed="X" n="0451c20"/><lb ed="R098" n="0644b14"/>还入轮迴。若能断我种。即捨生死。成阿罗汉者。此 <lb ed="X" n="0451c21"/><lb ed="R098" n="0644b15"/>矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451c22"/><lb ed="R098" n="0644b16"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0451c2201"><l>遍行别境善十一</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0451c23"/><lb ed="R098" n="0644b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0451c2301">论曰遍行。以八个识中。与何识相应。又别境。云何 <lb ed="X" n="0451c24"/><lb ed="R098" n="0644b18"/>不与遍行。五心所同耶。又善十一心所。亦与何识 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0452a" n="0452a"/> <lb ed="X" n="0452a01"/><lb ed="R098" n="0645a01"/>相应耶。答云。五心所云遍行者。以周遍行履。一切 <lb ed="X" n="0452a02"/><lb ed="R098" n="0645a02"/>地。一切性。一切心。一切时。循环来往无休息故。又 <lb ed="X" n="0452a03"/><lb ed="R098" n="0645a03"/>如微波。亦如瀑流性。名现识等流性故。即触作意 <lb ed="X" n="0452a04"/><lb ed="R098" n="0645a04"/>受想思等。五心所也。以内外皆应酬故。乃至四空 <lb ed="X" n="0452a05"/><lb ed="R098" n="0645a05"/>天处尙相应故。常无断也。故名遍行。即有四義。为 <lb ed="X" n="0452a06"/><lb ed="R098" n="0645a06"/>之遍行。所云四義者。一遍一切地。乃至四空天处。 <lb ed="X" n="0452a07"/><lb ed="R098" n="0645a07"/>常相应故。名遍一切地。下界则可知耳。二遍一切 <lb ed="X" n="0452a08"/><lb ed="R098" n="0645a08"/>性种。以善恶种子触境时。即作意触受想思五心 <lb ed="X" n="0452a09"/><lb ed="R098" n="0645a09"/>所等。常相应故。无记性等。即可知耳。是故善恶无 <lb ed="X" n="0452a10"/><lb ed="R098" n="0645a10"/>记三性。尽皆应故。名遍一切性。三遍一切心。即八 <lb ed="X" n="0452a11"/><lb ed="R098" n="0645a11"/>个诸识心王。内外应故。如前作意触境等。生诸善 <lb ed="X" n="0452a12"/><lb ed="R098" n="0645a12"/>恶无记心故。名遍一切心耳。四遍一切时。即如水 <lb ed="X" n="0452a13"/><lb ed="R098" n="0645a13"/>瀑流。应时无休息故。名遍一切时耳。由此四義。故 <lb ed="X" n="0452a14"/><lb ed="R098" n="0645a14"/>名遍行也。今云五心所者。谓心王为能使。心所为 <lb ed="X" n="0452a15"/><lb ed="R098" n="0645a15"/>所使。如父使子不相违故。故名心所。更有馀四十 <lb ed="X" n="0452a16"/><lb ed="R098" n="0645a16"/>六个心所。亦此義耳。问。五心所義。即今知也。但五 <lb ed="X" n="0452a17"/><lb ed="R098" n="0645a17"/>心所各性。各业作用。其義云何。答夫性者。其各体 <lb ed="X" n="0452a18"/><lb ed="R098" n="0645a18"/>种姓。不可改也。其业用力。各有能也。其馀心所。亦 <lb ed="X" n="0452a19"/><lb ed="R098" n="0645b01"/>準例義均知。今一一分开。略为论释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452a20"/><lb ed="R098" n="0645b02"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452a2001">△问。云何名触心所耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452a2010" cb:place="inline">答。所云触者。谓有根尘识和 <lb ed="X" n="0452a21"/><lb ed="R098" n="0645b03"/>合。不带名言。得法自相。故名曰触。又触者。以令心。 <lb ed="X" n="0452a22"/><lb ed="R098" n="0645b04"/>心所触境为自性故。受想思等。为触自业故。名曰 <lb ed="X" n="0452a23"/><lb ed="R098" n="0645b05"/>触。如眼识等触。即耳鼻舌身识触等。亦复然也。成 <lb ed="X" n="0452a24"/><lb ed="R098" n="0645b06"/>五触耳。</p></sp> <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0452b" n="0452b"/> <lb ed="X" n="0452b01"/><lb ed="R098" n="0645b07"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452b0101">问。云何名作意心所耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452b0110" cb:place="inline">答。所云作意者。谓能警诸 <lb ed="X" n="0452b02"/><lb ed="R098" n="0645b08"/>心所。如受想思等。为自性故。引起诸心所等。为自 <lb ed="X" n="0452b03"/><lb ed="R098" n="0645b09"/>业故。名作意心。如共一室。以一人先惺。惊惺众心 <lb ed="X" n="0452b04"/><lb ed="R098" n="0645b10"/>故。所以作意最比馀力心所强故。</p></sp> <lb ed="X" n="0452b05"/><lb ed="R098" n="0645b11"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452b0501">云何名受。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452b0505" cb:place="inline">答。所云受者。谓领触等。作意心起。故领 <lb ed="X" n="0452b06"/><lb ed="R098" n="0645b12"/>纳违顺等境。顺者是乐境。违者逆也。是苦境也。以 <lb ed="X" n="0452b07"/><lb ed="R098" n="0645b13"/>领纳。违顺等境。为自性故。起憎爱等心。为自业故。 <lb ed="X" n="0452b08"/><lb ed="R098" n="0645b14"/>又不顺不违等境。即不苦不乐受为自性故。不起 <lb ed="X" n="0452b09"/><lb ed="R098" n="0645b15"/>憎爱等心。为自业故。名为受耳。</p></sp> <lb ed="X" n="0452b10"/><lb ed="R098" n="0645b16"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452b1001">云何名想。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452b1005" cb:place="inline">答云想者。由前领受心所之境。故于领 <lb ed="X" n="0452b11"/><lb ed="R098" n="0645b17"/>受境上。取像专繫为自性故。复于所受境上。施设 <lb ed="X" n="0452b12"/><lb ed="R098" n="0645b18"/>名言。为是有耶无耶。善耶。恶耶。苦耶。乐耶。种种名。 <lb ed="X" n="0452b13"/><lb ed="R098" n="0646a01"/>种种言句。为自业故。即名为想。即寻心为体耳。</p></sp> <lb ed="X" n="0452b14"/><lb ed="R098" n="0646a02"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452b1401">云何名思。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452b1405" cb:place="inline">答。所云思者。谓想心所希于境上。由未 <lb ed="X" n="0452b15"/><lb ed="R098" n="0646a03"/>定故。故于想境上。重又细察故名思耳。以令馀心 <lb ed="X" n="0452b16"/><lb ed="R098" n="0646a04"/>所缘境。成善成恶等心所故。故以伺心所为体耳。 <lb ed="X" n="0452b17"/><lb ed="R098" n="0646a05"/>以上想思寻伺。是散位独头在後文中辨也。若在 <lb ed="X" n="0452b18"/><lb ed="R098" n="0646a06"/>八正道中。即正见。正思惟了明第一義。故通圣心。 <lb ed="X" n="0452b19"/><lb ed="R098" n="0646a07"/>又<persName>如来</persName>三七思惟如是事。恐先说最上乘。众生不 <lb ed="X" n="0452b20"/><lb ed="R098" n="0646a08"/>信。反招堕落也。故名思耳。以上释五遍行心所。各 <lb ed="X" n="0452b21"/><lb ed="R098" n="0646a09"/>性各业力竟。</p></sp></cb:dialog> <lb ed="X" n="0452b22"/><lb ed="R098" n="0646a10"/><p xml:id="pX55p0452b2201">△次释五别境。即欲勝解三摩地念慧等。是五别境。</p> <lb ed="X" n="0452b23"/><lb ed="R098" n="0646a11"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452b2301">△问。云何各别境耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452b2309" cb:place="inline">答。与前五遍行心所性业不同。 <lb ed="X" n="0452b24"/><lb ed="R098" n="0646a12"/>如前五心所等。由触等。故有作意受想思境起。是 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0452c" n="0452c"/> <lb ed="X" n="0452c01"/><lb ed="R098" n="0646a13"/>故能遍一切诸善恶无记心故。今此别境者。以各 <lb ed="X" n="0452c02"/><lb ed="R098" n="0646a14"/>别境起。不通馀境缘故。故为之别境耳。</p></sp></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452c0216" cb:place="inline">问。云何是 <lb ed="X" n="0452c03"/><lb ed="R098" n="0646a15"/>五别境。各有性耶。业耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452c0310" cb:place="inline">答。一一示之。</p></sp></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452c0315" cb:place="inline">云何名欲。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452c0319" cb:place="inline">答。 <lb ed="X" n="0452c04"/><lb ed="R098" n="0646a16"/>欲者。谓于所缘善等境。希望为自性故。恶境亦同 <lb ed="X" n="0452c05"/><lb ed="R098" n="0646a17"/>心勤依善恶等境。不改为业。有欲者。由爱即受。不 <lb ed="X" n="0452c06"/><lb ed="R098" n="0646a18"/>欲者。即捨故非遍行。是别境摄耳。</p></sp> <lb ed="X" n="0452c07"/><lb ed="R098" n="0646b01"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452c0701">云何名勝解耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452c0707" cb:place="inline">答。勝解者。于决定境上。印持无谬 <lb ed="X" n="0452c08"/><lb ed="R098" n="0646b02"/>故不改者。为自性故。或文義境中印持毫不错谬。 <lb ed="X" n="0452c09"/><lb ed="R098" n="0646b03"/>他人不能惑乱为自性故。以不可引转。转于他境 <lb ed="X" n="0452c10"/><lb ed="R098" n="0646b04"/>为自业故。若犹豫者。不成勝解别境。若不犹豫。故 <lb ed="X" n="0452c11"/><lb ed="R098" n="0646b05"/>名别境。非遍行者。随诸心故。</p></sp></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452c1112" cb:place="inline">是别境摄云何得名 <lb ed="X" n="0452c12"/><lb ed="R098" n="0646b06"/>念耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452c1203" cb:place="inline">答。所云念者。于先所习之境。令心明记。不忘 <lb ed="X" n="0452c13"/><lb ed="R098" n="0646b07"/>失故为自性耳。定依所习之境不捨为自业故。若 <lb ed="X" n="0452c14"/><lb ed="R098" n="0646b08"/>受馀境。即不成念。故非遍行。是别境摄。</p></sp> <lb ed="X" n="0452c15"/><lb ed="R098" n="0646b09"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452c1501">云何名慧。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452c1505" cb:place="inline">答。所云观境上。以拣择决断分明。为自 <lb ed="X" n="0452c16"/><lb ed="R098" n="0646b10"/>性故。以断疑决信解。为自业故。或外道邪解。虽不 <lb ed="X" n="0452c17"/><lb ed="R098" n="0646b11"/>错境。著五蕴等。断常二见者是邪慧摄故。非正见 <lb ed="X" n="0452c18"/><lb ed="R098" n="0646b12"/>也。既慧抉择不谬。不转馀法。故非遍行。是别境摄。</p></sp> <lb ed="X" n="0452c19"/><lb ed="R098" n="0646b13"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452c1901">问。在何识所收。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452c1907" cb:place="inline">答。虽在五识颂论。此别境者。通意 <lb ed="X" n="0452c20"/><lb ed="R098" n="0646b14"/>识中收者。亦非分外。何则欲境可通五识。是六识 <lb ed="X" n="0452c21"/><lb ed="R098" n="0646b15"/>中成勝解。虽或一见明了。或五识。亦六识中成。何 <lb ed="X" n="0452c22"/><lb ed="R098" n="0646b16"/>则。非有决定思者。何能印定者乎。念若无意识持。 <lb ed="X" n="0452c23"/><lb ed="R098" n="0646b17"/>云何得成定。若无意识云何专法一境。慧若无意。 <lb ed="X" n="0452c24"/><lb ed="R098" n="0646b18"/>思量抉择。故慧论不成。亦通七识。成邪慧故。斯之 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0453a" n="0453a"/> <lb ed="X" n="0453a01"/><lb ed="R098" n="0647a01"/>不敢自专。请高哲者究之。无拘一定耳。</p></sp></cb:dialog><p xml:id="pX55p0453a0116" cb:place="inline">次论十一 <lb ed="X" n="0453a02"/><lb ed="R098" n="0647a02"/>个善心所也。</p> <lb ed="X" n="0453a03"/><lb ed="R098" n="0647a03"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0453a0301">△问。<persName>佛</persName>有无量大善。岂可十一个心所而能成就者 <lb ed="X" n="0453a04"/><lb ed="R098" n="0647a04"/>乎。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0453a0402" cb:place="inline">答。在後文中辨。夫善者美也。故老子云。尊言可 <lb ed="X" n="0453a05"/><lb ed="R098" n="0647a05"/>以市。加行可以人。若不计其功者。则为出世之善。 <lb ed="X" n="0453a06"/><lb ed="R098" n="0647a06"/>合此善云。通漏无漏者。净妙果故。</p></sp></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0453a0614" cb:place="inline">问。善十一法中。 <lb ed="X" n="0453a07"/><lb ed="R098" n="0647a07"/>云何通五识耶。又云何各有自性。各有业用者耶。</p></sp> <lb ed="X" n="0453a08"/><lb ed="R098" n="0647a08"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0453a0801">答。十一善者。一信。二惭。三愧。四无贪念。五无嗔。六 <lb ed="X" n="0453a09"/><lb ed="R098" n="0647a09"/>无痴。</p></sp></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0453a0903" cb:place="inline">问。六善心所。通五识耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0453a0912" cb:place="inline">答。往昔中熏过善种。 <lb ed="X" n="0453a10"/><lb ed="R098" n="0647a10"/>故眼见耳闻触生信。八三宝故。故知前所造过非 <lb ed="X" n="0453a11"/><lb ed="R098" n="0647a11"/>见诸圣德。即生惭愧。不教而自忏故。由向昔无贪 <lb ed="X" n="0453a12"/><lb ed="R098" n="0647a12"/>无嗔无痴。是故眼见耳闻触境。而无贪也。嗔也。痴 <lb ed="X" n="0453a13"/><lb ed="R098" n="0647a13"/>也。若有贪等种。故无解脱性耳。又五善心所者。决 <lb ed="X" n="0453a14"/><lb ed="R098" n="0647a14"/>定亦同五识相应。亦通意识耳。何则。若勤精进。有 <lb ed="X" n="0453a15"/><lb ed="R098" n="0647a15"/>二一。身不疾懈。故属身识。二心不疲懈。即兼意识。 <lb ed="X" n="0453a16"/><lb ed="R098" n="0647a16"/>若身心俱不疲懈。故名精进。不放逸者。亦二。一身 <lb ed="X" n="0453a17"/><lb ed="R098" n="0647a17"/>不放逸。如戒身口。属身识故。二意不放逸者。属意 <lb ed="X" n="0453a18"/><lb ed="R098" n="0647a18"/>识故。十行捨者。向日行捨。触境自捨。不教自成。故 <lb ed="X" n="0453a19"/><lb ed="R098" n="0647b01"/>亦属眼。耳。见闻行捨。亦兼属意。十一不害。向日由 <lb ed="X" n="0453a20"/><lb ed="R098" n="0647b02"/>慈心益物习成。故触境生慈即不害也。以上十一 <lb ed="X" n="0453a21"/><lb ed="R098" n="0647b03"/>善心所。古云。属五识论从多分中说。以余论之。亦 <lb ed="X" n="0453a22"/><lb ed="R098" n="0647b04"/>兼意识。无定准也。</p></sp></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0453a2208" cb:place="inline">问。云各自性。各自业当何義耶。</p></sp> <lb ed="X" n="0453a23"/><lb ed="R098" n="0647b05"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0453a2301">答。一一示之。</p></sp> <lb ed="X" n="0453a24"/><lb ed="R098" n="0647b06"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0453a2401">问。何谓为信。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0453a2406" cb:place="inline">答。夫信者。于实德深忍乐欲心净。为 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0453b" n="0453b"/> <lb ed="X" n="0453b01"/><lb ed="R098" n="0647b07"/>自<anchor xml:id="nkr_note_add_0453b0101" n="0453b0101"/><anchor xml:id="beg0453b0101" n="0453b0101"/>己<anchor xml:id="end0453b0101"/>性。对治不信。断疑为业。故不信者。是障圣道 <lb ed="X" n="0453b02"/><lb ed="R098" n="0647b08"/>之根本。信者。谓八圣道之源由。又生疑者。有三。一。 <lb ed="X" n="0453b03"/><lb ed="R098" n="0647b09"/>人天外道仙等。执著我人等四相之蕴。若闻深法。 <lb ed="X" n="0453b04"/><lb ed="R098" n="0647b10"/>即生疑谤。故<persName>佛</persName>云。破法不信故。堕于三恶道也。以 <lb ed="X" n="0453b05"/><lb ed="R098" n="0647b11"/>不信力。而障于道也。二。小乘声闻。及二乘独觉。不 <lb ed="X" n="0453b06"/><lb ed="R098" n="0647b12"/>信大乘。不得入<persName>佛</persName>智海力故。三菩萨不信。非不信 <lb ed="X" n="0453b07"/><lb ed="R098" n="0647b13"/>也。有疑网也。如见道分。不得入修道分疑网。又修 <lb ed="X" n="0453b08"/><lb ed="R098" n="0647b14"/>道分菩萨。不得入证道分疑网。又十地。不见<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0453b09"/><lb ed="R098" n="0647b15"/>勝妙境者。即为疑网。以要重加精进力故。始断疑 <lb ed="X" n="0453b10"/><lb ed="R098" n="0647b16"/>网得八法界。故云。信为道源功德母。又云。信能必 <lb ed="X" n="0453b11"/><lb ed="R098" n="0647b17"/>到<persName>如来</persName>地者。信矣。</p></sp></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0453b1108" cb:place="inline">问。诸善中。云何以信为首耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0453b1119" cb:place="inline">答。 <lb ed="X" n="0453b12"/><lb ed="R098" n="0647b18"/>前不云乎。信为道源功德母。由信力故。而发起菩 <lb ed="X" n="0453b13"/><lb ed="R098" n="0648a01"/>提之心。故善财。至参弥勒大士。尙以信力。菩提心 <lb ed="X" n="0453b14"/><lb ed="R098" n="0648a02"/>为主。始入普贤道场。故信者。如息尘珠而能息尽 <lb ed="X" n="0453b15"/><lb ed="R098" n="0648a03"/>诸尘。不障道法故。如如意珠以随心所求。无不得 <lb ed="X" n="0453b16"/><lb ed="R098" n="0648a04"/>故。如利刀。一切烦恼尽穿通故。故十一善中。以信 <lb ed="X" n="0453b17"/><lb ed="R098" n="0648a05"/>而为首也。</p></sp> <lb ed="X" n="0453b18"/><lb ed="R098" n="0648a06"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0453b1801">二惭。云何为惭耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0453b1808" cb:place="inline">答。云惭者耻也。以自向前。有诸 <lb ed="X" n="0453b19"/><lb ed="R098" n="0648a07"/>过非皆是无知而作。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0453b1901" n="0453b1901"/><anchor xml:id="beg0453b1901" n="0453b1901"/>已<anchor xml:id="end0453b1901"/>知故。即生惭也。耻也。故 <lb ed="X" n="0453b20"/><lb ed="R098" n="0648a08"/>初地菩萨。以惭愧二心。乃为莊严。故惭字。是领善 <lb ed="X" n="0453b21"/><lb ed="R098" n="0648a09"/>之首。始生善法。论云。依自法力。崇重贤圣。为自性 <lb ed="X" n="0453b22"/><lb ed="R098" n="0648a10"/>故。止息恶行。为自业故。如一无垢比丘。而犯婬戒。 <lb ed="X" n="0453b23"/><lb ed="R098" n="0648a11"/>凡见一切持戒诸沙弥等尽皆礼拜。云我犯婬戒。 <lb ed="X" n="0453b24"/><lb ed="R098" n="0648a12"/>必堕地狱。求诸众僧。与我忏罪。惭也。止息恶行也。</p></sp> <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0453c" n="0453c"/> <lb ed="X" n="0453c01"/><lb ed="R098" n="0648a13"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0453c0101">三愧。云何为愧耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0453c0108" cb:place="inline">答。夫言愧者。凡自<anchor xml:id="nkr_note_add_0453c0101" n="0453c0101"/><anchor xml:id="beg0453c0101" n="0453c0101"/>己<anchor xml:id="end0453c0101"/>有过。见一 <lb ed="X" n="0453c02"/><lb ed="R098" n="0648a14"/>切圣贤父母师长。俱成有愧。如人饮酒大醉。堕于 <lb ed="X" n="0453c03"/><lb ed="R098" n="0648a15"/>瀑臭泥中。若惺之後。一切眷属。悉不能见。凡见外 <lb ed="X" n="0453c04"/><lb ed="R098" n="0648a16"/>人者。均皆有愧。甚是羞也。故名为愧。故论云。愧者 <lb ed="X" n="0453c05"/><lb ed="R098" n="0648a17"/>依世间善力境中。以轻拒诸恶为自性故。如轻他 <lb ed="X" n="0453c06"/><lb ed="R098" n="0648a18"/>恶即自<anchor xml:id="nkr_note_add_0453c0601" n="0453c0601"/><anchor xml:id="beg0453c0601" n="0453c0601"/>己<anchor xml:id="end0453c0601"/>过。故生愧也。又对无愧。止息恶行。为自 <lb ed="X" n="0453c07"/><lb ed="R098" n="0648b01"/>业故。故人有惭愧者。可以断恶。可以修善。可以成 <lb ed="X" n="0453c08"/><lb ed="R098" n="0648b02"/>圣至顿超十地。断障证真者。皆由惭愧。而得成也。 <lb ed="X" n="0453c09"/><lb ed="R098" n="0648b03"/>故曰。人无惭愧。众恶皆成。罪之首也。况人有过。而 <lb ed="X" n="0453c10"/><lb ed="R098" n="0648b04"/>不忏乎。是故未得见道者。即见有道之人。而生惭 <lb ed="X" n="0453c11"/><lb ed="R098" n="0648b05"/>也。愧也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0453c1101" n="0453c1101"/><anchor xml:id="beg0453c1101" n="0453c1101"/>已<anchor xml:id="end0453c1101"/>见道者。若见修道有德之人。更生惭愧。 <lb ed="X" n="0453c12"/><lb ed="R098" n="0648b06"/>又修道之人。若见证道之人。更加生惭。生愧。方乃 <lb ed="X" n="0453c13"/><lb ed="R098" n="0648b07"/>证耳。十地果中若见<persName>如来</persName>果地。不得证之。痛生惭 <lb ed="X" n="0453c14"/><lb ed="R098" n="0648b08"/>愧。故惭愧至通圣位。况我辈在三界内。而不生惭 <lb ed="X" n="0453c15"/><lb ed="R098" n="0648b09"/>愧者。实可痛哉。</p></sp> <lb ed="X" n="0453c16"/><lb ed="R098" n="0648b10"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0453c1601">四无贪。云何名无贪耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0453c1610" cb:place="inline">答。云无贪者。一外财。二内 <lb ed="X" n="0453c17"/><lb ed="R098" n="0648b11"/>财。三眷属。四名。五利。六睡眠。七婬欲。八饮食。九衣 <lb ed="X" n="0453c18"/><lb ed="R098" n="0648b12"/>服。十各尘美境。十一心意识。<anchor xml:id="nkr_note_add_0453c1801" n="0453c1801"/><anchor xml:id="beg0453c1801" n="0453c1801"/>已<anchor xml:id="end0453c1801"/>上俱属凡情。十二 <lb ed="X" n="0453c19"/><lb ed="R098" n="0648b13"/>圣见。皆属无贪中收。但有一种不捨。即不成大圣。 <lb ed="X" n="0453c20"/><lb ed="R098" n="0648b14"/>又前十种捨外色法。後一种捨于心法。又前十种。 <lb ed="X" n="0453c21"/><lb ed="R098" n="0648b15"/>捨于外境。後二种。捨于内境。若不捨者。即我爱烦 <lb ed="X" n="0453c22"/><lb ed="R098" n="0648b16"/>恼。及俱生我法种子之所收也。若捨者。名无贪也。 <lb ed="X" n="0453c23"/><lb ed="R098" n="0648b17"/>问。既云无贪。即是捨義。何必後立行捨。答。无贪属 <lb ed="X" n="0453c24"/><lb ed="R098" n="0648b18"/>心。行捨属境。由内心不贪。方能行捨。若内有贪。何 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0454a" n="0454a"/> <lb ed="X" n="0454a01"/><lb ed="R098" n="0649a01"/>能行捨者耶。论云以无贪者。于有。有具无著。为自 <lb ed="X" n="0454a02"/><lb ed="R098" n="0649a02"/>性故。以对治贪著作善。欲成三界有漏果故。故云 <lb ed="X" n="0454a03"/><lb ed="R098" n="0649a03"/>无贪。此具前義耳。</p></sp> <lb ed="X" n="0454a04"/><lb ed="R098" n="0649a04"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0454a0401">五无嗔。云何为无嗔耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0454a0410" cb:place="inline">答无嗔者。谓顺我心必贪。 <lb ed="X" n="0454a05"/><lb ed="R098" n="0649a05"/>逆我心者必嗔。如我爱财爱妻爱子眷等。若夺之 <lb ed="X" n="0454a06"/><lb ed="R098" n="0649a06"/>者。必生于嗔。若不贪者。夺去必不生。嗔故无嗔耳。 <lb ed="X" n="0454a07"/><lb ed="R098" n="0649a07"/>如象妇被猎害。不生报念。故无嗔。逢最苦具。四缘 <lb ed="X" n="0454a08"/><lb ed="R098" n="0649a08"/>不足忍住。是无嗔也。故论云无嗔者。于苦苦具无 <lb ed="X" n="0454a09"/><lb ed="R098" n="0649a09"/>恚为自性故。对治嗔恚不生。反修善念精进为自 <lb ed="X" n="0454a10"/><lb ed="R098" n="0649a10"/>业故。或遇恶人。夺我衣钵。不生恚念。反起慈心是 <lb ed="X" n="0454a11"/><lb ed="R098" n="0649a11"/>无嗔耳。</p></sp> <lb ed="X" n="0454a12"/><lb ed="R098" n="0649a12"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0454a1201">六无痴。云何无痴耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0454a1209" cb:place="inline">答。云无痴者。触境事中。决定 <lb ed="X" n="0454a13"/><lb ed="R098" n="0649a13"/>不迷。知是虚幻之境。本来空故。以至二六时中。决 <lb ed="X" n="0454a14"/><lb ed="R098" n="0649a14"/>不迷也。故无痴耳。论云于事理明解为自性故。对 <lb ed="X" n="0454a15"/><lb ed="R098" n="0649a15"/>治执取迷境。反作善事。为自业事。明解者。即俗谛 <lb ed="X" n="0454a16"/><lb ed="R098" n="0649a16"/>境。决不谬故。理明事解。于真谛理亦不错也。故立 <lb ed="X" n="0454a17"/><lb ed="R098" n="0649a17"/>无痴名耳。</p></sp> <lb ed="X" n="0454a18"/><lb ed="R098" n="0649a18"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0454a1801">七勤精进。云何名勤云何名精耶进耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0454a1816" cb:place="inline">答。云勤者。 <lb ed="X" n="0454a19"/><lb ed="R098" n="0649b01"/>昼之夜之而不息也。论云。于善恶品。修断事中。勇 <lb ed="X" n="0454a20"/><lb ed="R098" n="0649b02"/>悍为自性故。对治懈怠满善为自业故。解曰。善可 <lb ed="X" n="0454a21"/><lb ed="R098" n="0649b03"/>修。恶可断也。勇悍者。不惮劳苦也。即是四正勤法 <lb ed="X" n="0454a22"/><lb ed="R098" n="0649b04"/>中所收。谓<anchor xml:id="nkr_note_add_0454a2201" n="0454a2201"/><anchor xml:id="beg0454a2201" n="0454a2201"/>已<anchor xml:id="end0454a2201"/>断者。令永不生起。未断恶者。加功令 <lb ed="X" n="0454a23"/><lb ed="R098" n="0649b05"/>断。又<anchor xml:id="nkr_note_add_0454a2301" n="0454a2301"/><anchor xml:id="beg0454a2301" n="0454a2301"/>已<anchor xml:id="end0454a2301"/>修善者。保而不失。未修善者。决定要修。是 <lb ed="X" n="0454a24"/><lb ed="R098" n="0649b06"/>故无勇悍心者。决不能进。能断故名为勤。为精进耳 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0454b" n="0454b"/> <lb ed="X" n="0454b01"/><lb ed="R098" n="0649b07"/>八轻安。云何名轻安耶。由前无贪嗔痴等障。加于 <lb ed="X" n="0454b02"/><lb ed="R098" n="0649b08"/>修道。勤而精进。故得轻而安之。所云轻者。捨粗重 <lb ed="X" n="0454b03"/><lb ed="R098" n="0649b09"/>故。所云安者。得息心达本源故。论云。以远離粗。重 <lb ed="X" n="0454b04"/><lb ed="R098" n="0649b10"/>调畅身心堪任为自性故。对治昏沉。转依淸净自 <lb ed="X" n="0454b05"/><lb ed="R098" n="0649b11"/>在为自业故。轻安者。是初步工夫。若进後步者。即 <lb ed="X" n="0454b06"/><lb ed="R098" n="0649b12"/>行捨脱体成工。为轻安果耳。</p></sp> <lb ed="X" n="0454b07"/><lb ed="R098" n="0649b13"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0454b0701">九不放逸。云何名不放逸耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0454b0712" cb:place="inline">答。古德云。守口如鉼。 <lb ed="X" n="0454b08"/><lb ed="R098" n="0649b14"/>守意如城。云开口动舌。无利益于人莫开。擧足动 <lb ed="X" n="0454b09"/><lb ed="R098" n="0649b15"/>步。无益于人莫擧。擧心动念。无益于人莫动。故五 <lb ed="X" n="0454b10"/><lb ed="R098" n="0649b16"/>地云。名为坚固者。不捨戒行故。即名为不放逸。论 <lb ed="X" n="0454b11"/><lb ed="R098" n="0649b17"/>云。以前精进无贪无嗔无痴等三根。所修所断。念 <lb ed="X" n="0454b12"/><lb ed="R098" n="0649b18"/>念防护为自性故。欲成满一切世。出世间善事。为 <lb ed="X" n="0454b13"/><lb ed="R098" n="0650a01"/>自业故。亦精进之别名。故名不放逸。若细推之。即 <lb ed="X" n="0454b14"/><lb ed="R098" n="0650a02"/>断我爱之种。以至八九十地。及<persName>如来</persName>果地。乃精进 <lb ed="X" n="0454b15"/><lb ed="R098" n="0650a03"/>力。可不信乎。</p></sp> <lb ed="X" n="0454b16"/><lb ed="R098" n="0650a04"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0454b1601">十行捨。云何名行捨耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0454b1610" cb:place="inline">答。于内外财等。悉捨不吝 <lb ed="X" n="0454b17"/><lb ed="R098" n="0650a05"/>乃至眷等。亦即捨之。又则于冤于亲。悉皆度脱。不 <lb ed="X" n="0454b18"/><lb ed="R098" n="0650a06"/>计旧过。即名曰行捨。论云捨者。以精进三根。令心 <lb ed="X" n="0454b19"/><lb ed="R098" n="0650a07"/>平等。永不生起。正直无功用行为自性故。对治掉 <lb ed="X" n="0454b20"/><lb ed="R098" n="0650a08"/>擧。令心寂静住为自业故。然捨者有三。一捨凡情。 <lb ed="X" n="0454b21"/><lb ed="R098" n="0650a09"/>即贪嗔痴等。一切烦恼种故。二捨圣见。如二乘执 <lb ed="X" n="0454b22"/><lb ed="R098" n="0650a10"/>著涅槃。及七地用加行无相观智。不能脱故。今若 <lb ed="X" n="0454b23"/><lb ed="R098" n="0650a11"/>捨之。即捨圣见种故。三捨智相故<persName>佛</persName>证道分中。以 <lb ed="X" n="0454b24"/><lb ed="R098" n="0650a12"/>智相永息。故云圆满菩提归无所得即名曰捨。以 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0454c" n="0454c"/> <lb ed="X" n="0454c01"/><lb ed="R098" n="0650a13"/>捨最後迷性种子。脱最後随眠种子等故。是故捨 <lb ed="X" n="0454c02"/><lb ed="R098" n="0650a14"/>之一字。通<persName>佛</persName>地故。</p></sp> <lb ed="X" n="0454c03"/><lb ed="R098" n="0650a15"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0454c0301">十一不害。云何为不害耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0454c0311" cb:place="inline">答不害者。如歌利王。节 <lb ed="X" n="0454c04"/><lb ed="R098" n="0650a16"/>节肢解。尙不生嗔。永起慈念为主。又如猎师伤象。 <lb ed="X" n="0454c05"/><lb ed="R098" n="0650a17"/>以见染色依人总不生嗔。而伤害之。故论云。于诸 <lb ed="X" n="0454c06"/><lb ed="R098" n="0650a18"/>有情。不为损恼。以无嗔心为自性故。能对治害心。 <lb ed="X" n="0454c07"/><lb ed="R098" n="0650b01"/>反以悲念有情为自业故。以<persName>如来</persName>三七日中思惟 <lb ed="X" n="0454c08"/><lb ed="R098" n="0650b02"/>不敢说大乘者。恐伤众生善根。故云不害。譬如蚊 <lb ed="X" n="0454c09"/><lb ed="R098" n="0650b03"/>虫可人有慈种者。即手护命。指去之故云不害。</p></sp></cb:dialog> <lb ed="X" n="0454c10"/><lb ed="R098" n="0650b04"/><p xml:id="pX55p0454c1001">以上十一种善法。可有次第否耶。答。有次第故。一 <lb ed="X" n="0454c11"/><lb ed="R098" n="0650b05"/>由深信力故。以前所造之恶决生愧。由惭愧心起。 <lb ed="X" n="0454c12"/><lb ed="R098" n="0650b06"/>故凡见五尘物境。自然不贪。<anchor xml:id="nkr_note_add_0454c1201" n="0454c1201"/><anchor xml:id="beg0454c1201" n="0454c1201"/>已<anchor xml:id="end0454c1201"/>知贪爱财色名利 <lb ed="X" n="0454c13"/><lb ed="R098" n="0650b07"/>等故。而造诸罪。故捨而不贪。由不贪物境。故有人 <lb ed="X" n="0454c14"/><lb ed="R098" n="0650b08"/>损我劫。夺我物亦不嗔也。由不嗔者。何也。以悟了 <lb ed="X" n="0454c15"/><lb ed="R098" n="0650b09"/>前境。虚幻境空故不痴也。由无贪嗔痴故。即唯求 <lb ed="X" n="0454c16"/><lb ed="R098" n="0650b10"/>出世之道。勤加精进。由精进力故。而得身心轻安。 <lb ed="X" n="0454c17"/><lb ed="R098" n="0650b11"/>获法妙利。由得妙利力故。恐失圣财。身口意三业。 <lb ed="X" n="0454c18"/><lb ed="R098" n="0650b12"/>即念念不放逸耳由不放逸故。即念念见三界内。 <lb ed="X" n="0454c19"/><lb ed="R098" n="0650b13"/>无可爱之。故时刻行捨。以行捨。故。如歌利王。割截 <lb ed="X" n="0454c20"/><lb ed="R098" n="0650b14"/>身体。不生嗔念。反起慈救之心。故不害也。即慈心 <lb ed="X" n="0454c21"/><lb ed="R098" n="0650b15"/>耳。又前十心。通三乘修。後不害一心。转成大悲。通 <lb ed="X" n="0454c22"/><lb ed="R098" n="0650b16"/>大乘。及最上乘。<persName>如来</persName>地耳。</p> <lb ed="X" n="0454c23"/><lb ed="R098" n="0650b17"/><p xml:id="pX55p0454c2301">然小乘中。由信力故。而生惭愧。永不起贪。乃至捨 <lb ed="X" n="0454c24"/><lb ed="R098" n="0650b18"/>心。方脱生死。大乘中。先信力故。而顿破无明痴境。 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0455a" n="0455a"/> <lb ed="X" n="0455a01"/><lb ed="R098" n="0651a01"/>了境本空。故不起贪起嗔。乃至行捨。永不伤害。以 <lb ed="X" n="0455a02"/><lb ed="R098" n="0651a02"/>见众生受苦。反生慈念。而<g ref="#CB15072">拔</g>济之。小乘唯自利。大 <lb ed="X" n="0455a03"/><lb ed="R098" n="0651a03"/>乘二利全具。成十一心也。又无贪。即行捨具佈施。 <lb ed="X" n="0455a04"/><lb ed="R098" n="0651a04"/>以佈施而度贪故。惭愧及不放逸者。具戒。以持戒 <lb ed="X" n="0455a05"/><lb ed="R098" n="0651a05"/>力。而度放逸。念念生惭愧心故。无嗔及不害者具 <lb ed="X" n="0455a06"/><lb ed="R098" n="0651a06"/>忍。以忍辱力。而度嗔心。及不害众生心故。勤力即 <lb ed="X" n="0455a07"/><lb ed="R098" n="0651a07"/>具精进。度放逸心故。轻安具禅度故。以无痴者即 <lb ed="X" n="0455a08"/><lb ed="R098" n="0651a08"/>般若度。以般若妙慧而度痴故。</p> <lb ed="X" n="0455a09"/><lb ed="R098" n="0651a09"/><p xml:id="pX55p0455a0901">又不嗔故。而反行慈念。不害故起悲也。又不嗔生 <lb ed="X" n="0455a10"/><lb ed="R098" n="0651a10"/>喜行捨。即冤亲平等。故名曰捨。是以十一个善心 <lb ed="X" n="0455a11"/><lb ed="R098" n="0651a11"/>所法。廣通三乘四果。及诸度万行等法也。乃至三 <lb ed="X" n="0455a12"/><lb ed="R098" n="0651a12"/>十七品助道之法。亦皆通也。即思之可知耳。</p> <lb ed="X" n="0455a13"/><lb ed="R098" n="0651a13"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0455a1301"><l>中二大八贪嗔痴</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0455a14"/><lb ed="R098" n="0651a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0455a1401">论云。此一句。不依文顺而解。依義顺而释。方可次 <lb ed="X" n="0455a15"/><lb ed="R098" n="0651a15"/>第故〇一根本烦恼有六〇二随烦恼有二十。分 <lb ed="X" n="0455a16"/><lb ed="R098" n="0651a16"/>三〇一大随有八〇二中随。有二。三小随有十。共 <lb ed="X" n="0455a17"/><lb ed="R098" n="0651a17"/>成二十。加上六根本。为之二十六个烦恼。是凡情 <lb ed="X" n="0455a18"/><lb ed="R098" n="0651a18"/>心所。非圣法也。八初地菩萨位。即断此心所也 <lb ed="X" n="0455a19"/><lb ed="R098" n="0651b01"/>今六根本烦恼。在五识文中。只云。三根本。即贪嗔 <lb ed="X" n="0455a20"/><lb ed="R098" n="0651b02"/>痴三烦恼也。又三根本即我慢。疑。恶见。三种烦恼。 <lb ed="X" n="0455a21"/><lb ed="R098" n="0651b03"/>在七识章辩。</p> <lb ed="X" n="0455a22"/><lb ed="R098" n="0651b04"/><p xml:id="pX55p0455a2201">三根本者。一贪。二嗔。三痴。所云贪者。将他人之物。 <lb ed="X" n="0455a23"/><lb ed="R098" n="0651b05"/>率之于<anchor xml:id="nkr_note_add_0455a2301" n="0455a2301"/><anchor xml:id="beg0455a2301" n="0455a2301"/>已<anchor xml:id="end0455a2301"/>。以五尘境。及财色名食<g ref="#CB17133">󴋭</g>等。俱生贪也。 <lb ed="X" n="0455a24"/><lb ed="R098" n="0651b06"/>故论云。于有有具。皆生染著。以为自性。能障无贪 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0455b" n="0455b"/> <lb ed="X" n="0455b01"/><lb ed="R098" n="0651b07"/>行捨。生苦。以为业也。如<persName>佛</persName>往昔为王。由贪财色伤 <lb ed="X" n="0455b02"/><lb ed="R098" n="0651b08"/>国。堕三恶道。後作野豻。如幸智慧力。而生兜率院 <lb ed="X" n="0455b03"/><lb ed="R098" n="0651b09"/>中近圣。故贪之一字。众苦之根本也。戒之愼之 <lb ed="X" n="0455b04"/><lb ed="R098" n="0651b10"/>二嗔者。若逆之于我。即生恚怒。于<anchor xml:id="nkr_note_add_0455b0401" n="0455b0401"/><anchor xml:id="beg0455b0401" n="0455b0401"/>己<anchor xml:id="end0455b0401"/>财物妻妾等 <lb ed="X" n="0455b05"/><lb ed="R098" n="0651b11"/>眷。名利之益。被他夺去谋去。即生恚怒。为之嗔也。 <lb ed="X" n="0455b06"/><lb ed="R098" n="0651b12"/>论云。于最苦具增恚。为自性也。能障无嗔令心不 <lb ed="X" n="0455b07"/><lb ed="R098" n="0651b13"/>安为自业也。花严云。一念嗔心起八万障门开。阎 <lb ed="X" n="0455b08"/><lb ed="R098" n="0651b14"/>罗大王。为<name role="" type="person">毘沙门天王</name>。兵力不如。动一嗔心。後世 <lb ed="X" n="0455b09"/><lb ed="R098" n="0651b15"/>为地狱主。治汝等人。以至每日。自招三时铜镬灌 <lb ed="X" n="0455b10"/><lb ed="R098" n="0651b16"/>口皆。嗔心念也。痛哉。苦哉。切切诫之。</p> <lb ed="X" n="0455b11"/><lb ed="R098" n="0651b17"/><p xml:id="pX55p0455b1101">三痴。云何痴耶。于诸前境迷于幻境。由事理不明。 <lb ed="X" n="0455b12"/><lb ed="R098" n="0651b18"/>以错谬解之。故于诸境中。起执取心。故为痴也。论 <lb ed="X" n="0455b13"/><lb ed="R098" n="0652a01"/>云。于诸理事迷闷为自性也。能障无痴净慧为自 <lb ed="X" n="0455b14"/><lb ed="R098" n="0652a02"/>业也。如提婆达多害<persName>佛</persName>。世王害父。作新王新<persName>佛</persName>。岂 <lb ed="X" n="0455b15"/><lb ed="R098" n="0652a03"/>可得乎。故为痴也。</p> <lb ed="X" n="0455b16"/><lb ed="R098" n="0652a04"/><p xml:id="pX55p0455b1601">以上三种烦恼。在五根中相应。何则。由五识缘五 <lb ed="X" n="0455b17"/><lb ed="R098" n="0652a05"/>尘境。顺我即贪。不顺我即嗔。事理不明为痴。于五 <lb ed="X" n="0455b18"/><lb ed="R098" n="0652a06"/>识触五尘境时。即引贪嗔种。预先成也。若落意识 <lb ed="X" n="0455b19"/><lb ed="R098" n="0652a07"/>比量。更添造业。今在五识。缘现量性境。即与贪等 <lb ed="X" n="0455b20"/><lb ed="R098" n="0652a08"/>相应。如未满周岁童子。虽则无知。见钱则爱。夺去 <lb ed="X" n="0455b21"/><lb ed="R098" n="0652a09"/>即嗔。则可知。与五识相应。亦与八识。我爱种子等。 <lb ed="X" n="0455b22"/><lb ed="R098" n="0652a10"/>四惑相应。何则。内有贼种。外有爱境。始相应耳。是 <lb ed="X" n="0455b23"/><lb ed="R098" n="0652a11"/>故虽在五识论之。亦系八识种等引之。则自然理 <lb ed="X" n="0455b24"/><lb ed="R098" n="0652a12"/>也。以七识情生。方托六识成善恶云耳。各烦恼种 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0455c" n="0455c"/> <lb ed="X" n="0455c01"/><lb ed="R098" n="0652a13"/>子。亦同此例。问。云何为根本耶。答。由下小随中随 <lb ed="X" n="0455c02"/><lb ed="R098" n="0652a14"/>大随三种烦恼。皆依此六个根本而起。故为根本 <lb ed="X" n="0455c03"/><lb ed="R098" n="0652a15"/>烦恼如小随中。有忿恨等。及<anchor xml:id="nkr_note_add_0455c0301" n="0455c0301"/><anchor xml:id="beg0455c0301" n="0455c0301"/>谄<anchor xml:id="end0455c0301"/>诳等。以忿心所及 <lb ed="X" n="0455c04"/><lb ed="R098" n="0652a16"/>恨等依嗔根本。<anchor xml:id="nkr_note_add_0455c0401" n="0455c0401"/><anchor xml:id="beg0455c0401" n="0455c0401"/>谄<anchor xml:id="end0455c0401"/>诳等依贪根本。无惭无愧及八 <lb ed="X" n="0455c05"/><lb ed="R098" n="0652a17"/>大随等。依痴等根本。馀心所。例此可知。故曰根本。 <lb ed="X" n="0455c06"/><lb ed="R098" n="0652a18"/>又此贪嗔痴等种子。遍法界性。尽未来际。害法身 <lb ed="X" n="0455c07"/><lb ed="R098" n="0652b01"/>命。故为三毒根耳。随烦恼。有二十个心所者。总依 <lb ed="X" n="0455c08"/><lb ed="R098" n="0652b02"/>根本烦恼而得生起。名曰随。以随根本故。又分三 <lb ed="X" n="0455c09"/><lb ed="R098" n="0652b03"/>科。一大随。二中随。三小随。云何大随耶。答云。大随 <lb ed="X" n="0455c10"/><lb ed="R098" n="0652b04"/>者。具三義。故名大。依痴疑为根本。故名曰随。次云 <lb ed="X" n="0455c11"/><lb ed="R098" n="0652b05"/>何三義。一者自类起。如一不信心所起。则懈怠放 <lb ed="X" n="0455c12"/><lb ed="R098" n="0652b06"/>逸等类渐引起故耳。二具遍染性。即是不善性及 <lb ed="X" n="0455c13"/><lb ed="R098" n="0652b07"/>无记性故。三遍染心。即通内外识染故具此三种 <lb ed="X" n="0455c14"/><lb ed="R098" n="0652b08"/>即名曰大随。</p> <lb ed="X" n="0455c15"/><lb ed="R098" n="0652b09"/><p xml:id="pX55p0455c1501">二中随。只有自类起一義。云何为自类一義。即无 <lb ed="X" n="0455c16"/><lb ed="R098" n="0652b10"/>惭心起。即自然无愧心同类起故。故名为中。以随 <lb ed="X" n="0455c17"/><lb ed="R098" n="0652b11"/>痴根本故。即名为中随。三小随。由无三种義故。俱 <lb ed="X" n="0455c18"/><lb ed="R098" n="0652b12"/>名为小。以忿等随嗔本故。悭等依贪本故。故名为 <lb ed="X" n="0455c19"/><lb ed="R098" n="0652b13"/>小随耳。又小随。只与第六识。及不善性相应。不与 <lb ed="X" n="0455c20"/><lb ed="R098" n="0652b14"/>馀识相应。故名曰小。以依贪嗔痴三根本。故名曰 <lb ed="X" n="0455c21"/><lb ed="R098" n="0652b15"/>随。</p> <lb ed="X" n="0455c22"/><lb ed="R098" n="0652b16"/><p xml:id="pX55p0455c2201">中随二者。理应在大随後。因 玄祖颂文先论之 <lb ed="X" n="0455c23"/><lb ed="R098" n="0652b17"/>云。一无惭。云何名无惭者。谓自有过非。反以为是。 <lb ed="X" n="0455c24"/><lb ed="R098" n="0652b18"/>而又反轻诸有德人。以为他非。故名无惭。如人逆 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0456a" n="0456a"/> <lb ed="X" n="0456a01"/><lb ed="R098" n="0653a01"/>长。反以为能。故无惭也。论云。不顾耻自法为非。反 <lb ed="X" n="0456a02"/><lb ed="R098" n="0653a02"/>以轻拒贤善。为他自性故。又以龙障圣道惭心。增 <lb ed="X" n="0456a03"/><lb ed="R098" n="0653a03"/>长恶行为自业故。名为无惭也。</p> <lb ed="X" n="0456a04"/><lb ed="R098" n="0653a04"/><p xml:id="pX55p0456a0401">二无愧。云何名无愧耶。答。以作恶为非反以<anchor xml:id="nkr_note_add_0456a0401" n="0456a0401"/><anchor xml:id="beg0456a0401" n="0456a0401"/>己<anchor xml:id="end0456a0401"/>才 <lb ed="X" n="0456a05"/><lb ed="R098" n="0653a05"/>为勝诉于他人。以为其能。故名无愧。论云。不顾世 <lb ed="X" n="0456a06"/><lb ed="R098" n="0653a06"/>间有德者。崇重暴恶。以勝最强。为自性也又以能 <lb ed="X" n="0456a07"/><lb ed="R098" n="0653a07"/>障圣道愧心。增长恶行为自业故。名为无愧。问。无 <lb ed="X" n="0456a08"/><lb ed="R098" n="0653a08"/>惭与无愧二心。云何分耶。答。无惭。不惧人。指背论 <lb ed="X" n="0456a09"/><lb ed="R098" n="0653a09"/>非。无愧。反露于人。不怖面责。是惭与愧。则粗细不 <lb ed="X" n="0456a10"/><lb ed="R098" n="0653a10"/>同。故分二也。</p> <lb ed="X" n="0456a11"/><lb ed="R098" n="0653a11"/><p xml:id="pX55p0456a1101">三大随中有八。一掉擧及散乱二法者。其相同<note place="inline">今掉 <lb ed="X" n="0456a12"/><lb ed="R098" n="0653a12"/>擧者。业性各别</note>如鸟鹊心。常好世境为乐。总不恳求寂静。 <lb ed="X" n="0456a13"/><lb ed="R098" n="0653a13"/>故障圣位。于在一切三摩地中总无交涉。故称掉 <lb ed="X" n="0456a14"/><lb ed="R098" n="0653a14"/>擧。论云。令心于境不寂静为性。能障行捨。奢摩他 <lb ed="X" n="0456a15"/><lb ed="R098" n="0653a15"/>止为业。摩他者。此方云止。故名行捨。捨一切见故。 <lb ed="X" n="0456a16"/><lb ed="R098" n="0653a16"/>二昏沉者。由上掉擧好动。不求寂静。神则疲睏。故 <lb ed="X" n="0456a17"/><lb ed="R098" n="0653a17"/>或闻法。或坐禅者。则昏沉心起。故论云。令心圣法 <lb ed="X" n="0456a18"/><lb ed="R098" n="0653a18"/>境上无堪任性。故能障轻安。毘钵舍那观为业。毘 <lb ed="X" n="0456a19"/><lb ed="R098" n="0653b01"/>钵者。此方云观故。名楼观。又云前障止。今障观。有 <lb ed="X" n="0456a20"/><lb ed="R098" n="0653b02"/>此二心所故。即障止观二门。永不入道矣。实可痛 <lb ed="X" n="0456a21"/><lb ed="R098" n="0653b03"/>哉悲乎。</p> <lb ed="X" n="0456a22"/><lb ed="R098" n="0653b04"/><p xml:id="pX55p0456a2201">三不信者。由前二心所。故不得入道。如云罗候罗。 <lb ed="X" n="0456a23"/><lb ed="R098" n="0653b05"/>初出家为沙弥好动。闻法不解。故不信。欲还俗也。 <lb ed="X" n="0456a24"/><lb ed="R098" n="0653b06"/>後<persName>佛</persName>方便引信。故得果耳论云。于实德处。不能忍 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0456b" n="0456b"/> <lb ed="X" n="0456b01"/><lb ed="R098" n="0653b07"/>可乐欲。心浊为性。又能障净信。以依怠情为业然 <lb ed="X" n="0456b02"/><lb ed="R098" n="0653b08"/>不信者。障道之首。谤法之因。堕三恶道。由此而成 <lb ed="X" n="0456b03"/><lb ed="R098" n="0653b09"/>也。</p> <lb ed="X" n="0456b04"/><lb ed="R098" n="0653b10"/><p xml:id="pX55p0456b0401">四懈怠者。以圣法上心不繫念。于三宝中。不恳修 <lb ed="X" n="0456b05"/><lb ed="R098" n="0653b11"/>敬。于善知识处。有法不听。设听亦不勤修。故为懈 <lb ed="X" n="0456b06"/><lb ed="R098" n="0653b12"/>怠。论云。于善恶品修断事。懒惰为性。能障精进。增 <lb ed="X" n="0456b07"/><lb ed="R098" n="0653b13"/>染为业。于修断中。在善可修不修也。于恶可断不 <lb ed="X" n="0456b08"/><lb ed="R098" n="0653b14"/>断也。是故精进之念。永不入也。即贪嗔痴染心。自 <lb ed="X" n="0456b09"/><lb ed="R098" n="0653b15"/>然增长。故名懈怠。</p> <lb ed="X" n="0456b10"/><lb ed="R098" n="0653b16"/><p xml:id="pX55p0456b1001">五放逸者。如马无绳。如鸟无笼。故放而逸之。放者 <lb ed="X" n="0456b11"/><lb ed="R098" n="0653b17"/>不收心也。逸者野也。以任性而为之也。故放逸。是 <lb ed="X" n="0456b12"/><lb ed="R098" n="0653b18"/>破戒之根。造业之首领。故放逸者。障精进之善也。 <lb ed="X" n="0456b13"/><lb ed="R098" n="0654a01"/>论云。于染净品中。不能防修。纵逸为性。障不放逸 <lb ed="X" n="0456b14"/><lb ed="R098" n="0654a02"/>善。增恶损善为业。不能防修者。谓不能防护身口 <lb ed="X" n="0456b15"/><lb ed="R098" n="0654a03"/>意三业过非。故不能修身口意三业持戒行。故名 <lb ed="X" n="0456b16"/><lb ed="R098" n="0654a04"/>放逸。</p> <lb ed="X" n="0456b17"/><lb ed="R098" n="0654a05"/><p xml:id="pX55p0456b1701">六失念者。由前懈怠放逸故。所以失于正念。而不 <lb ed="X" n="0456b18"/><lb ed="R098" n="0654a06"/>能入与出世法远之远矣。论云。于所缘境。不能明 <lb ed="X" n="0456b19"/><lb ed="R098" n="0654a07"/>记为性。能障正念入道。散乱所依为业。由不能明 <lb ed="X" n="0456b20"/><lb ed="R098" n="0654a08"/>记圣道。故心散乱矣。是名失念。</p> <lb ed="X" n="0456b21"/><lb ed="R098" n="0654a09"/><p xml:id="pX55p0456b2101">七散乱。问掉擧与散乱二心何别。答。掉擧是外境 <lb ed="X" n="0456b22"/><lb ed="R098" n="0654a10"/>奔驰。散乱者。内心不寂静。或一时为善念。或一时 <lb ed="X" n="0456b23"/><lb ed="R098" n="0654a11"/>为恶念。或信或不信。或解或不解。或修此不成。又 <lb ed="X" n="0456b24"/><lb ed="R098" n="0654a12"/>别另再修。如童子性。心无定准。故是障道之本耳。 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0456c" n="0456c"/> <lb ed="X" n="0456c01"/><lb ed="R098" n="0654a13"/>论云于诸所缘。令心流荡为性。能障正定依恶慧 <lb ed="X" n="0456c02"/><lb ed="R098" n="0654a14"/>为业。如人走内道。又入外道。搅杂邪正之念。故名 <lb ed="X" n="0456c03"/><lb ed="R098" n="0654a15"/>散乱耳。</p> <lb ed="X" n="0456c04"/><lb ed="R098" n="0654a16"/><p xml:id="pX55p0456c0401">八不正知。云不正知者。如外道等。随于断常二见。 <lb ed="X" n="0456c05"/><lb ed="R098" n="0654a17"/>或参禅人。得少为足。随无相见。撥无因果。如观教 <lb ed="X" n="0456c06"/><lb ed="R098" n="0654a18"/>人。落于语言文字。而成诳慧或落种种<anchor xml:id="nkr_note_add_0456c0601" n="0456c0601"/><anchor xml:id="beg0456c0601" n="0456c0601"/>己<anchor xml:id="end0456c0601"/>见。执取 <lb ed="X" n="0456c07"/><lb ed="R098" n="0654b01"/>不捨。故名恶见。论云。于所观谬解为性。能障正知 <lb ed="X" n="0456c08"/><lb ed="R098" n="0654b02"/>悔犯为业。正知者。即八正道中之语。谓正见故。得 <lb ed="X" n="0456c09"/><lb ed="R098" n="0654b03"/>正思惟。由正思惟故。得发语正耳。是入大道之源 <lb ed="X" n="0456c10"/><lb ed="R098" n="0654b04"/>也。若不正见者。堕三恶道之相也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0456c11"/><lb ed="R098" n="0654b05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0456c1101"><l>五识同依净色根</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0456c12"/><lb ed="R098" n="0654b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0456c1201">论云。净色根者。简非浮尘。即五根尘。又言依根。即 <lb ed="X" n="0456c13"/><lb ed="R098" n="0654b07"/>净色根。简非依境。即五尘境。何则。以前五尘境上。 <lb ed="X" n="0456c14"/><lb ed="R098" n="0654b08"/>无发识故。如勝義根壞时。即如眼光失等。设若有 <lb ed="X" n="0456c15"/><lb ed="R098" n="0654b09"/>境。识亦不起。故唯净色根。有光能发识故。又非内 <lb ed="X" n="0456c16"/><lb ed="R098" n="0654b10"/>五根浮尘。亦非外之五尘中境。而生识故。故净色 <lb ed="X" n="0456c17"/><lb ed="R098" n="0654b11"/>者。是勝義根。最微细故。最净妙故。如月之光。如华 <lb ed="X" n="0456c18"/><lb ed="R098" n="0654b12"/>之映。印诸像故。是以光映之微。唯天人见之。非浮 <lb ed="X" n="0456c19"/><lb ed="R098" n="0654b13"/>尘根。乃是地水火风四大种所成。净色是细色故。 <lb ed="X" n="0456c20"/><lb ed="R098" n="0654b14"/>难可见也。问。既五根俱有净色之光。为是同时发 <lb ed="X" n="0456c21"/><lb ed="R098" n="0654b15"/>识。为是遇境缘而生。答。遇境缘而生识也。非同时 <lb ed="X" n="0456c22"/><lb ed="R098" n="0654b16"/>也。何则。以单根不发。独境不生。以和合故。而生识 <lb ed="X" n="0456c23"/><lb ed="R098" n="0654b17"/>也。如人在屋内睡著。忽闻雷声。即惺者何也。由耳 <lb ed="X" n="0456c24"/><lb ed="R098" n="0654b18"/>之净色根中之光应之。若非净色光应。何能闻听 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0457a" n="0457a"/> <lb ed="X" n="0457a01"/><lb ed="R098" n="0655a01"/>声耶。若无声尘之境。即耳识亦不生也。由遇声境 <lb ed="X" n="0457a02"/><lb ed="R098" n="0655a02"/>缘故。方得生识者此矣。故眼识九缘生。耳识唯从 <lb ed="X" n="0457a03"/><lb ed="R098" n="0655a03"/>八者。在後文中论也。问。净色根中生灭。即见相二 <lb ed="X" n="0457a04"/><lb ed="R098" n="0655a04"/>分。为是净色根中。同生。为识自生耶。答。是第八识 <lb ed="X" n="0457a05"/><lb ed="R098" n="0655a05"/>内见分种生。相分是第八识四大种所成。净色根 <lb ed="X" n="0457a06"/><lb ed="R098" n="0655a06"/>光印。而生相分。若不遇境缘时识等亦不生也。即 <lb ed="X" n="0457a07"/><lb ed="R098" n="0655a07"/>相分。亦不现也。问。是前後起。则同时耶。答。是同时 <lb ed="X" n="0457a08"/><lb ed="R098" n="0655a08"/>起。如牛二角。如镜现像。光影同时。无前後际故成 <lb ed="X" n="0457a09"/><lb ed="R098" n="0655a09"/>现量。故现即属相分。量即属见分。又问。见相二分 <lb ed="X" n="0457a10"/><lb ed="R098" n="0655a10"/>与种又何差别。答。种属藏识若不遇境缘。即无种 <lb ed="X" n="0457a11"/><lb ed="R098" n="0655a11"/>子功能。由遇缘。三和合故。始成见相二分彰露。即 <lb ed="X" n="0457a12"/><lb ed="R098" n="0655a12"/>显种子功能。此二种子者。内八识中。引业种子性 <lb ed="X" n="0457a13"/><lb ed="R098" n="0655a13"/>力。故外现见相二分。是内种子果也。又问既相分 <lb ed="X" n="0457a14"/><lb ed="R098" n="0655a14"/>是净色根生。而净色根。又是四大种成。岂非是外 <lb ed="X" n="0457a15"/><lb ed="R098" n="0655a15"/>生。亦非藏识生也。答。净色根及四大相分。俱属第 <lb ed="X" n="0457a16"/><lb ed="R098" n="0655a16"/>八内识中相分。况此相分。亦是第八识内中引业 <lb ed="X" n="0457a17"/><lb ed="R098" n="0655a17"/>种生。故四大种成净色根相分。如镜即四大种。与 <lb ed="X" n="0457a18"/><lb ed="R098" n="0655a18"/>镜光即净色根不相離故。无二体也。岂非内乎。故 <lb ed="X" n="0457a19"/><lb ed="R098" n="0655b01"/>云。无始时来界。一切法等依故界者。因也。以无始 <lb ed="X" n="0457a20"/><lb ed="R098" n="0655b02"/>时来。一类见相二分种子。相续不断。一切法等依 <lb ed="X" n="0457a21"/><lb ed="R098" n="0655b03"/>者。即生五识现量。一切见相二分。六识现行等法。 <lb ed="X" n="0457a22"/><lb ed="R098" n="0655b04"/>故见种相种是内分中八识生灭引种。之所生也。 <lb ed="X" n="0457a23"/><lb ed="R098" n="0655b05"/>故引业种如线。见相二分。现量现行等如幻。若心 <lb ed="X" n="0457a24"/><lb ed="R098" n="0655b06"/>若色内外等法。俱是种子性力。之所串也。信矣。又 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0457b" n="0457b"/> <lb ed="X" n="0457b01"/><lb ed="R098" n="0655b07"/>问。如人中五净色根。亦有全具。亦有不全。若全可 <lb ed="X" n="0457b02"/><lb ed="R098" n="0655b08"/>知。若不全者。如<g ref="#CB13413">矇</g>人亦有向求无眼光。亦有半路 <lb ed="X" n="0457b03"/><lb ed="R098" n="0655b09"/>而失。耳鼻舌等。亦复然也。是缺不缺者。即云阿耶。 <lb ed="X" n="0457b04"/><lb ed="R098" n="0655b10"/>答。非无眼也。以浮尘四大肉眼根在。唯是失净色 <lb ed="X" n="0457b05"/><lb ed="R098" n="0655b11"/>根也。亦在往昔中过非。今生招异熟果。眼根中。欠 <lb ed="X" n="0457b06"/><lb ed="R098" n="0655b12"/>一净色根也。故不能发眼识只缘黑境境。如善住 <lb ed="X" n="0457b07"/><lb ed="R098" n="0655b13"/>随恶道中。来生人间。在母胎中。即无眼也。以宿生 <lb ed="X" n="0457b08"/><lb ed="R098" n="0655b14"/>中骂僧无眼。故招此报也。馀者例知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0457b09"/><lb ed="R098" n="0655b15"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0457b0901"><l>九缘七八好相邻</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0457b10"/><lb ed="R098" n="0655b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0457b1001">论云。眼以九缘生。耳识唯从八。鼻舌身三七。後三。 <lb ed="X" n="0457b11"/><lb ed="R098" n="0655b17"/>五三四。言九缘生者。一境二空。三净色根。四明。五 <lb ed="X" n="0457b12"/><lb ed="R098" n="0655b18"/>六识。六七识。七根本识。八作意。九种子。而生眼识 <lb ed="X" n="0457b13"/><lb ed="R098" n="0656a01"/>一境是观所缘缘所缘是境。能缘是心。二增上缘。 <lb ed="X" n="0457b14"/><lb ed="R098" n="0656a02"/>谓空明根识作意等。是增上缘。三种子即因缘变。 <lb ed="X" n="0457b15"/><lb ed="R098" n="0656a03"/>四无间缘。是九缘中。具四缘也。而生眼识。耳识唯 <lb ed="X" n="0457b16"/><lb ed="R098" n="0656a04"/>从八种缘者。唯除明者。即日月灯明也。故只八缘。 <lb ed="X" n="0457b17"/><lb ed="R098" n="0656a05"/>而生耳识。鼻舌身三识。又除空也。只七缘耳故眼 <lb ed="X" n="0457b18"/><lb ed="R098" n="0656a06"/>耳二识。離中知。鼻等三识合中知。後三者。即意识。 <lb ed="X" n="0457b19"/><lb ed="R098" n="0656a07"/>七识。八识。三个识今意识。有五缘。方生识故。一五 <lb ed="X" n="0457b20"/><lb ed="R098" n="0656a08"/>尘境。二根即净色根。三根本识。四作意。五见分种 <lb ed="X" n="0457b21"/><lb ed="R098" n="0656a09"/>子。除明空等。五作意者。即心所法。有警察之義。第 <lb ed="X" n="0457b22"/><lb ed="R098" n="0656a10"/>六识。是比量境。乃以带质。方可为境以七识。始可 <lb ed="X" n="0457b23"/><lb ed="R098" n="0656a11"/>以为根也。今就古说。乃所云耳。故依前是七识。是 <lb ed="X" n="0457b24"/><lb ed="R098" n="0656a12"/>三缘生。一根本识。二作意。三见分种子。故斯三缘 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0457c" n="0457c"/> <lb ed="X" n="0457c01"/><lb ed="R098" n="0656a13"/>而生七识。八识即藏识。即四缘生。一根即净色根 <lb ed="X" n="0457c02"/><lb ed="R098" n="0656a14"/>二境即亲疏二相分境。三分别四命根种子。张名 <lb ed="X" n="0457c03"/><lb ed="R098" n="0656a15"/>引业种子。而生藏识缘。好相邻者。眼耳鼻舌身等 <lb ed="X" n="0457c04"/><lb ed="R098" n="0656a16"/>识。有似邻域。即相近释也。馀识不相邻耳。以六识 <lb ed="X" n="0457c05"/><lb ed="R098" n="0656a17"/>唯审又间断故。七识不间断。有审恒故。八识无审 <lb ed="X" n="0457c06"/><lb ed="R098" n="0656a18"/>有恒故。不相邻。是相违释也。亦有邻者。只少分也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0457c07"/><lb ed="R098" n="0656b01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0457c0701"><l>合三離二观尘世</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0457c08"/><lb ed="R098" n="0656b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0457c0801">论云合三者。鼻舌身三识。合中方知。如鼻识離中。 <lb ed="X" n="0457c09"/><lb ed="R098" n="0656b03"/>亦可知也。今合者。从多分中说。離二者。即眼耳二 <lb ed="X" n="0457c10"/><lb ed="R098" n="0656b04"/>识。决定。以離中方知。若合者。眼决不见色。亦不生 <lb ed="X" n="0457c11"/><lb ed="R098" n="0656b05"/>识。成现量境。耳识虽不要明。以暗中知者。亦要離 <lb ed="X" n="0457c12"/><lb ed="R098" n="0656b06"/>中乃方知耳。尘者。即色声香味触等五尘也。世者 <lb ed="X" n="0457c13"/><lb ed="R098" n="0656b07"/>即刹那中。具三世际也。今文顺。義不顺。以顺義解 <lb ed="X" n="0457c14"/><lb ed="R098" n="0656b08"/>之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0457c15"/><lb ed="R098" n="0656b09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0457c1501"><l>愚者难分识与根</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0457c16"/><lb ed="R098" n="0656b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0457c1601">论云愚者。即愚法声闻教中。云小乘。以第六识为 <lb ed="X" n="0457c17"/><lb ed="R098" n="0656b11"/>根。为所熏。以贪嗔痴等。为能熏力大乘。以第八藏 <lb ed="X" n="0457c18"/><lb ed="R098" n="0656b12"/>识。为所熏。前七转识。为能熏。以小乘中。不知大乘 <lb ed="X" n="0457c19"/><lb ed="R098" n="0656b13"/>八识中。通<persName>如来</persName>藏故。虽然八识。内见分。即五识见 <lb ed="X" n="0457c20"/><lb ed="R098" n="0656b14"/>分。是第八识见分种子所生。又不知前五识所缘。 <lb ed="X" n="0457c21"/><lb ed="R098" n="0656b15"/>性境相分。亦是第八识中净相分种生。虽前五识 <lb ed="X" n="0457c22"/><lb ed="R098" n="0656b16"/>缘性境。成现量见相二分。纯是第八识中。见相二 <lb ed="X" n="0457c23"/><lb ed="R098" n="0656b17"/>分种子之所生也。非馀种之所生也。又净色根光 <lb ed="X" n="0457c24"/><lb ed="R098" n="0656b18"/>照前。五尘性境者。是内外无有分别境也。又五八 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0458a" n="0458a"/> <lb ed="X" n="0458a01"/><lb ed="R098" n="0657a01"/>二识见分。缘性境时。最初作意心起。成现量时。亦 <lb ed="X" n="0458a02"/><lb ed="R098" n="0657a02"/>无分别。问。既有一念。云何是无分别耶。答。如镜照 <lb ed="X" n="0458a03"/><lb ed="R098" n="0657a03"/>物不留情故。即本来智光。迷之成无明识。悟之即 <lb ed="X" n="0458a04"/><lb ed="R098" n="0657a04"/>无分别智故。六祖云。成所作智同圆镜。成所作智 <lb ed="X" n="0458a05"/><lb ed="R098" n="0657a05"/>者。即五识之所转也。而小乘中色与五识。俱无分 <lb ed="X" n="0458a06"/><lb ed="R098" n="0657a06"/>别。难以知也。问。净色根对境时。既无分别。是无知 <lb ed="X" n="0458a07"/><lb ed="R098" n="0657a07"/>耶。答。既无知者。非属现量。亦无分别。识化成智。即 <lb ed="X" n="0458a08"/><lb ed="R098" n="0657a08"/>色自空成性。决可知耳。智性不二。成如如性也。是 <lb ed="X" n="0458a09"/><lb ed="R098" n="0657a09"/>无分别现量。以无境为境故。以上凡情章<anchor xml:id="nkr_note_add_0458a0901" n="0458a0901"/><anchor xml:id="beg0458a0901" n="0458a0901"/>已<anchor xml:id="end0458a0901"/>竟。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0458a10"/><lb ed="R098" n="0657a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">次颂圣果</cb:mulu><head>次颂圣果</head> <lb ed="X" n="0458a11"/><lb ed="R098" n="0657a11"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0458a1101"><l>变相观空唯後得</l><l>果中犹自不诠真</l> <lb ed="X" n="0458a12"/><lb ed="R098" n="0657a12"/><l>圆明初发成无漏</l><l>三类分身息苦轮</l></lg> <lb ed="X" n="0458a13"/><lb ed="R098" n="0657a13"/><p xml:id="pX55p0458a1301">今论四句中初句云。</p> <lb ed="X" n="0458a14"/><lb ed="R098" n="0657a14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0458a1401"><l>变相观空唯後得</l><l>果中犹自不全真</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0458a15"/><lb ed="R098" n="0657a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0458a1501">论云。文顺。義不顺。论云。观空始变相耳。今云。变相 <lb ed="X" n="0458a16"/><lb ed="R098" n="0657a16"/>在前。观空在後。義不顺也。云所变何相耶。答。由观 <lb ed="X" n="0458a17"/><lb ed="R098" n="0657a17"/>空故。而成空相之境耳。问。为根本智观耶。为是後 <lb ed="X" n="0458a18"/><lb ed="R098" n="0657a18"/>得智观耶。答。若大乘中。先悟根本智。顿破无明。即 <lb ed="X" n="0458a19"/><lb ed="R098" n="0657b01"/>得二空真如。虽得二空真如。通达实相。亦不住实 <lb ed="X" n="0458a20"/><lb ed="R098" n="0657b02"/>相见。以得无住妙见心故。虽见实相。而微细修证 <lb ed="X" n="0458a21"/><lb ed="R098" n="0657b03"/>断惑之旨。故重发最上大乘勇猛之念。而究竟重 <lb ed="X" n="0458a22"/><lb ed="R098" n="0657b04"/>重路境。细而察之。由此得见道分淸。修道分淸。以 <lb ed="X" n="0458a23"/><lb ed="R098" n="0657b05"/>至证道分淸。是为後智也。若後得智圆。即名究竟 <lb ed="X" n="0458a24"/><lb ed="R098" n="0657b06"/>成一切种。一切智智耳。若不观空究竟。若体若用 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0458b" n="0458b"/> <lb ed="X" n="0458b01"/><lb ed="R098" n="0657b07"/>若空。若假。若中。一切妙观。而何能成一切智智者 <lb ed="X" n="0458b02"/><lb ed="R098" n="0657b08"/>哉。问。云何在五识中用。答。若顿悟根本智者。全在 <lb ed="X" n="0458b03"/><lb ed="R098" n="0657b09"/>五识明悟本来。何以知之。如灵源。触见桃花悟道。 <lb ed="X" n="0458b04"/><lb ed="R098" n="0657b10"/>香巖。击竹闻声。而省之者。或拈杖痛打。顿省三关。 <lb ed="X" n="0458b05"/><lb ed="R098" n="0657b11"/>东坡听鼠。则声色全消。岂非以五识中。而悟之也 <lb ed="X" n="0458b06"/><lb ed="R098" n="0657b12"/>故变相观空。在五识中论。所云变相者。未省之前。 <lb ed="X" n="0458b07"/><lb ed="R098" n="0657b13"/>俱是声色之境。<anchor xml:id="nkr_note_add_0458b0701" n="0458b0701"/><anchor xml:id="beg0458b0701" n="0458b0701"/>已<anchor xml:id="end0458b0701"/>省之後。尽大地无非净法界性。 <lb ed="X" n="0458b08"/><lb ed="R098" n="0657b14"/>实无寸丝可挂者也。若云。溪声本是出廣长舌。山 <lb ed="X" n="0458b09"/><lb ed="R098" n="0657b15"/>色无非净法身者。尙是门外汉耳。直至心境杳无 <lb ed="X" n="0458b10"/><lb ed="R098" n="0657b16"/>亡言息虑。脱体忘怀。应诸万彻。方是全体之大用 <lb ed="X" n="0458b11"/><lb ed="R098" n="0657b17"/>耳。即为根本智也。今欲断惑证真者。必要後得之 <lb ed="X" n="0458b12"/><lb ed="R098" n="0657b18"/>智。诚谓观空知有。知有观空。所云观空者。穷法性 <lb ed="X" n="0458b13"/><lb ed="R098" n="0658a01"/>体决定以无性为性。无体为体故。问云。法性本空 <lb ed="X" n="0458b14"/><lb ed="R098" n="0658a02"/>寂。无取亦无见。云何无取无见而为性乎。答。以性 <lb ed="X" n="0458b15"/><lb ed="R098" n="0658a03"/>空者。即是本来<persName>佛</persName>也。斯乃观真如体中。实无纤尘 <lb ed="X" n="0458b16"/><lb ed="R098" n="0658a04"/>之可立耳。所以知有者。以虽空而不断。若以不思 <lb ed="X" n="0458b17"/><lb ed="R098" n="0658a05"/>议戒定慧等无漏种熏。即必成一切种智。故云观 <lb ed="X" n="0458b18"/><lb ed="R098" n="0658a06"/>空。知有德耳。观有知空者。大经云。了达法性者。无 <lb ed="X" n="0458b19"/><lb ed="R098" n="0658a07"/><persName>佛</persName>无世界。又云<persName>如来</persName>不出世。亦无有涅槃者。是观 <lb ed="X" n="0458b20"/><lb ed="R098" n="0658a08"/>有知空也。又观空知有。由根本智中。化出真谛智 <lb ed="X" n="0458b21"/><lb ed="R098" n="0658a09"/>而照之。于空性体中。必有妙用。故成一切智之者 <lb ed="X" n="0458b22"/><lb ed="R098" n="0658a10"/>也。又观有知空者。以寻常日用之中。念念修。而实 <lb ed="X" n="0458b23"/><lb ed="R098" n="0658a11"/>无可修。以智体不增故。念念断惑。而实无惑可断 <lb ed="X" n="0458b24"/><lb ed="R098" n="0658a12"/>者。以烦恼自性。本自空故。念念证。而实无可证者。 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0458c" n="0458c"/> <lb ed="X" n="0458c01"/><lb ed="R098" n="0658a13"/>以知十地妙行是真如行。决无可证也。故云<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0458c02"/><lb ed="R098" n="0658a14"/>大仙道。微妙难可知。非念離诸念。求见不可得者。 <lb ed="X" n="0458c03"/><lb ed="R098" n="0658a15"/>岂有证哉。如鸟迹履空。三际俱无。但有其名。无足 <lb ed="X" n="0458c04"/><lb ed="R098" n="0658a16"/>迹也。故无证之证者。信矣。设若空有不立。二谛不 <lb ed="X" n="0458c05"/><lb ed="R098" n="0658a17"/>计。似若空画。智无所寄。圆满菩提。归无所得。即撒 <lb ed="X" n="0458c06"/><lb ed="R098" n="0658a18"/>手悬巖者。即无可变相。亦无观空见耳。是知在凡 <lb ed="X" n="0458c07"/><lb ed="R098" n="0658b01"/>位。先悟根本智。後得智。始能观空知有。观有知空 <lb ed="X" n="0458c08"/><lb ed="R098" n="0658b02"/>而变成自性体也。以至圆满菩提。皆是後得智力 <lb ed="X" n="0458c09"/><lb ed="R098" n="0658b03"/>耳。问。果中云何而不能全真者。何也。答。所云不全 <lb ed="X" n="0458c10"/><lb ed="R098" n="0658b04"/>者。由<persName>如来</persName>果中尙用五识。即圆成所作之智。还用 <lb ed="X" n="0458c11"/><lb ed="R098" n="0658b05"/>生灭门中。以度生也。故智相。犹不能全真者也。何 <lb ed="X" n="0458c12"/><lb ed="R098" n="0658b06"/>则。以应身妙用智相随機应化。是从体起用。即修 <lb ed="X" n="0458c13"/><lb ed="R098" n="0658b07"/>证权智中应。若在<persName>如来</persName>自分中。即无权智生灭分 <lb ed="X" n="0458c14"/><lb ed="R098" n="0658b08"/>身之用。故云报化非真<persName>佛</persName>。亦非说法者。以平等法 <lb ed="X" n="0458c15"/><lb ed="R098" n="0658b09"/>界。无<persName>佛</persName>无众生耳。今云。不全真者是<persName>如来</persName>权智妙 <lb ed="X" n="0458c16"/><lb ed="R098" n="0658b10"/>用之云耳。又根本智。即实智。後得智。是权智。何则 <lb ed="X" n="0458c17"/><lb ed="R098" n="0658b11"/>即根本智者。无可照也观也。若权智者。有可观也 <lb ed="X" n="0458c18"/><lb ed="R098" n="0658b12"/>照也。虽观虽照。即不住于见耳。又实智无照者。直 <lb ed="X" n="0458c19"/><lb ed="R098" n="0658b13"/>指一心。故权智有照者。成方便故虽用方便。即不 <lb ed="X" n="0458c20"/><lb ed="R098" n="0658b14"/>住也。故权即是实。何外于权乎。乃体用全具耳。问。 <lb ed="X" n="0458c21"/><lb ed="R098" n="0658b15"/>实智。何以无照。答。无照者。即无智也。又问。既若无 <lb ed="X" n="0458c22"/><lb ed="R098" n="0658b16"/>智。是谁知法体本耳。答。以智即无智。故智体本自 <lb ed="X" n="0458c23"/><lb ed="R098" n="0658b17"/>空也。智体本空。则实际亦无所得也。无所得者。是 <lb ed="X" n="0458c24"/><lb ed="R098" n="0658b18"/><persName>如来</persName>净法身耳。故应照是权。无照是实。非以权外。 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0459a" n="0459a"/> <lb ed="X" n="0459a01"/><lb ed="R098" n="0659a01"/>而有实智。非实智外。而有权智之可用也。信矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0459a02"/><lb ed="R098" n="0659a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0459a0201"><l>圆明初发成无漏</l><l>三类分身息苦轮</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0459a03"/><lb ed="R098" n="0659a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0459a0301">论云。问。五识尙未语完。八识全然未解。云何而言 <lb ed="X" n="0459a04"/><lb ed="R098" n="0659a04"/>圆明无漏之果耶。答。虽在五识论之。乃通八识无 <lb ed="X" n="0459a05"/><lb ed="R098" n="0659a05"/>漏之果。故在五根识中。见色闻声。豁然顿悟果中 <lb ed="X" n="0459a06"/><lb ed="R098" n="0659a06"/>之旨。若能转五识成智者。即是果地之言。今以次 <lb ed="X" n="0459a07"/><lb ed="R098" n="0659a07"/>第分義。亦云果中圆明妙智之德耳。梵语涅槃。此 <lb ed="X" n="0459a08"/><lb ed="R098" n="0659a08"/>云圆明。圆者无欠无馀。是不增不减之性也。所云 <lb ed="X" n="0459a09"/><lb ed="R098" n="0659a09"/>明者。即权实二智。圆满无二智也。即後得而成实 <lb ed="X" n="0459a10"/><lb ed="R098" n="0659a10"/>智。以应機即权。不应即实。然则在权非权。在实非 <lb ed="X" n="0459a11"/><lb ed="R098" n="0659a11"/>实。故权实不二自在者二乘莫测。岂可思议乎。云 <lb ed="X" n="0459a12"/><lb ed="R098" n="0659a12"/>初发无漏。正是无明种子永别。故成无漏。是以应 <lb ed="X" n="0459a13"/><lb ed="R098" n="0659a13"/>化三乘五乘。乃至无量诸乘化身。非凡情及二乘 <lb ed="X" n="0459a14"/><lb ed="R098" n="0659a14"/>小果之所测也。故云。以息无量众生之苦轮耳。此 <lb ed="X" n="0459a15"/><lb ed="R098" n="0659a15"/>识。即根本无明之惑也。谓本觉心源初无动相续 <lb ed="X" n="0459a16"/><lb ed="R098" n="0659a16"/>通括五识现量见分不生。即八识见分决不生也。 <lb ed="X" n="0459a17"/><lb ed="R098" n="0659a17"/>何则以八识内见分种者。由托五识见分种。各缘 <lb ed="X" n="0459a18"/><lb ed="R098" n="0659a18"/>五尘性境生。似现量始起。是故外缘境不生。即八 <lb ed="X" n="0459a19"/><lb ed="R098" n="0659b01"/>识内见分。决不生也。况五识见分种。即八识见分 <lb ed="X" n="0459a20"/><lb ed="R098" n="0659b02"/>种。无二种者也。问。然者。只有五识见分种。决无八 <lb ed="X" n="0459a21"/><lb ed="R098" n="0659b03"/>识见分种。答。八识见分种者。以八识种姓内本来 <lb ed="X" n="0459a22"/><lb ed="R098" n="0659b04"/>具足。五识见分种自性。若不遇五尘来会。故五识 <lb ed="X" n="0459a23"/><lb ed="R098" n="0659b05"/>见分种姓。决不生耳。似如金钟本有声性之德。因 <lb ed="X" n="0459a24"/><lb ed="R098" n="0659b06"/>遇外缘手击。始显声性之音耳。若不遇缘手繫。声 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0459b" n="0459b"/> <lb ed="X" n="0459b01"/><lb ed="R098" n="0659b07"/>性决不显也。信矣。是故八识性中。本具五识见分 <lb ed="X" n="0459b02"/><lb ed="R098" n="0659b08"/>种亦尔。由遇五尘性境来迎。即八识种姓。应生五 <lb ed="X" n="0459b03"/><lb ed="R098" n="0659b09"/>识见分种姓也。故八识见分种姓。即五识见分种 <lb ed="X" n="0459b04"/><lb ed="R098" n="0659b10"/>性。决无异也。是一见分种无二性也。问。又何名五 <lb ed="X" n="0459b05"/><lb ed="R098" n="0659b11"/>识见分。是八识见分种生耶。答。前不云乎。见分生 <lb ed="X" n="0459b06"/><lb ed="R098" n="0659b12"/>者。是种子果也。由果故显因耳。云何又名种耶。答。 <lb ed="X" n="0459b07"/><lb ed="R098" n="0659b13"/>由八识见分种姓。能分五识见分。各缘各境。如眼 <lb ed="X" n="0459b08"/><lb ed="R098" n="0659b14"/>识。虽见色是九缘生者。只缘色尘。不缘声尘馀境。 <lb ed="X" n="0459b09"/><lb ed="R098" n="0659b15"/>又如耳识八缘所生者。只缘声尘。不缘馀色尘境。 <lb ed="X" n="0459b10"/><lb ed="R098" n="0659b16"/>鼻舌身等。所缘各境。亦复然也。以各别所缘尘境。 <lb ed="X" n="0459b11"/><lb ed="R098" n="0659b17"/>不同之性。故。喩种也。如籼糯稻种。其性各别。缘五 <lb ed="X" n="0459b12"/><lb ed="R098" n="0659b18"/>尘见各性似如种耳。又五尘不会。因种决不生也。 <lb ed="X" n="0459b13"/><lb ed="R098" n="0660a01"/>若缘一会。即五八二识见分种果相。顿即显也。故 <lb ed="X" n="0459b14"/><lb ed="R098" n="0660a02"/>又名因缘变。因种而变声色等境。即因种见分成 <lb ed="X" n="0459b15"/><lb ed="R098" n="0660a03"/>现量也。又问云何五识见分各种。是八识见分一 <lb ed="X" n="0459b16"/><lb ed="R098" n="0660a04"/>种生耶。又八识种。从何种生耶。答。由引业种而结 <lb ed="X" n="0459b17"/><lb ed="R098" n="0660a05"/>成。今生现在八识五识种也果也。问。引业种子。又 <lb ed="X" n="0459b18"/><lb ed="R098" n="0660a06"/>依何生。答。从自空性中生。亦从空性中变。譬如幻 <lb ed="X" n="0459b19"/><lb ed="R098" n="0660a07"/>师。以咒力故。而咒成种种六根六尘六识八识种 <lb ed="X" n="0459b20"/><lb ed="R098" n="0660a08"/>相果也。此亦如是。以引业力故。引生异熟果也。故 <lb ed="X" n="0459b21"/><lb ed="R098" n="0660a09"/>云无心化出有心形。业性原从空性分。此是黎耶 <lb ed="X" n="0459b22"/><lb ed="R098" n="0660a10"/>识性。悟之者。即真如性也。迷之者轮转生死。可不 <lb ed="X" n="0459b23"/><lb ed="R098" n="0660a11"/>信乎。问业性种子。因何而在空中生耶。又若无因。 <lb ed="X" n="0459b24"/><lb ed="R098" n="0660a12"/>云何能生业性果耶。答。由无始以来以无明迷性 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0459c" n="0459c"/> <lb ed="X" n="0459c01"/><lb ed="R098" n="0660a13"/>种子。熏在空性中。故触境迷于声色幻境。起憎起 <lb ed="X" n="0459c02"/><lb ed="R098" n="0660a14"/>爱。即内取诸心。外取尘境。托于第六意识。造于有 <lb ed="X" n="0459c03"/><lb ed="R098" n="0660a15"/>漏善恶二业。以七识中念念收藏在第八识中。而 <lb ed="X" n="0459c04"/><lb ed="R098" n="0660a16"/>作当来引业种果。成黎耶识也。是为不思识熏。成 <lb ed="X" n="0459c05"/><lb ed="R098" n="0660a17"/>黎耶果识者。为之不思变也。是故于空中化出种 <lb ed="X" n="0459c06"/><lb ed="R098" n="0660a18"/>种业性果报轮迴。如水成波之幻泡者。即斯義也。 <lb ed="X" n="0459c07"/><lb ed="R098" n="0660b01"/>是故智者。了生灭门果报。即本来空性。是不生灭 <lb ed="X" n="0459c08"/><lb ed="R098" n="0660b02"/>门也信矣。以上论五识转智文竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0459c09"/><lb ed="R098" n="0660b03"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0459c0901">△问。五识<anchor xml:id="nkr_note_add_0459c0901" n="0459c0901"/><anchor xml:id="beg0459c0901" n="0459c0901"/>已<anchor xml:id="end0459c0901"/>知。未知六识之相。是云何耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0459c0918" cb:place="inline">答。六识者 <lb ed="X" n="0459c10"/><lb ed="R098" n="0660b04"/>名事识。以分别前五尘影子。落于意识思量分别 <lb ed="X" n="0459c11"/><lb ed="R098" n="0660b05"/>见中。变成五尘境影。名分别变。以六识见分。变而 <lb ed="X" n="0459c12"/><lb ed="R098" n="0660b06"/>成境。非真有境。是法尘者。以半分属见分心。以半 <lb ed="X" n="0459c13"/><lb ed="R098" n="0660b07"/>分属外尘境。虽是外尘。是六识见分之所生也。故 <lb ed="X" n="0459c14"/><lb ed="R098" n="0660b08"/>六识为事识。以分别五尘事故。又名意识者。以思 <lb ed="X" n="0459c15"/><lb ed="R098" n="0660b09"/>量为意又意即识也是持业释耳。在颂中前八句 <lb ed="X" n="0459c16"/><lb ed="R098" n="0660b10"/>後四句。即成妙观察智。普见三乘五性之機。而说 <lb ed="X" n="0459c17"/><lb ed="R098" n="0660b11"/>法故。</p></sp></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0459c1703" cb:place="inline">问。<persName>佛</persName>果位中。而云妙观察者。岂非还同识性 <lb ed="X" n="0459c18"/><lb ed="R098" n="0660b12"/>无二者耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0459c1805" cb:place="inline">答。虽云妙观察者。如镜鉴機。不留情故 <lb ed="X" n="0459c19"/><lb ed="R098" n="0660b13"/>亦即成所作智中流出之義。以众生分中。似有妙 <lb ed="X" n="0459c20"/><lb ed="R098" n="0660b14"/>观察者。<persName>如来</persName>分中。实无此智云耳。亦同成所作智。 <lb ed="X" n="0459c21"/><lb ed="R098" n="0660b15"/>俱属权智耳。若权智之应。即实智用也。成大圆智 <lb ed="X" n="0459c22"/><lb ed="R098" n="0660b16"/>故。</p></sp></cb:dialog><p xml:id="pX55p0459c2202" cb:place="inline">因 <lb ed="X" n="0459c23" type="honorific"/><lb ed="R098" n="0660b17"/>玄祖次颂六识章十二句云。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0459c24"/><lb ed="R098" n="0660b18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第二六识颂中又分为二</cb:mulu><head>第二六识颂中又分为二</head><p xml:id="pX55p0459c2411" cb:place="inline"><note place="inline">前八句凡情章。後四句无漏章</note>。</p> <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0460a" n="0460a"/> <lb ed="X" n="0460a01"/><lb ed="R098" n="0661a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">初颂凡情</cb:mulu><head>初颂凡情</head> <lb ed="X" n="0460a02"/><lb ed="R098" n="0661a02"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0460a0201"><l>三性三量通三境</l><l>三界轮时易可知</l> <lb ed="X" n="0460a03"/><lb ed="R098" n="0661a03"/><l>相应心所五十一</l><l>善恶临时别配之</l> <lb ed="X" n="0460a04"/><lb ed="R098" n="0661a04"/><l>性界受三恒转易</l><l>根随信等总相连</l> <lb ed="X" n="0460a05"/><lb ed="R098" n="0661a05"/><l>动身发语独为最</l><l>引满能招业力牵</l></lg> <lb ed="X" n="0460a06"/><lb ed="R098" n="0661a06"/><p xml:id="pX55p0460a0601">今论八句中初句云。</p> <lb ed="X" n="0460a07"/><lb ed="R098" n="0661a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0460a0701"><l>三性三量通三境</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0460a08"/><lb ed="R098" n="0661a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0460a0801">论曰。云何名三性而又通三境耶。答。三境者。初性 <lb ed="X" n="0460a09"/><lb ed="R098" n="0661a09"/>境。是实五尘性体为境。是第八识亲疏相分故〇 <lb ed="X" n="0460a10"/><lb ed="R098" n="0661a10"/>二似带质境。以心心所法。即第六识见分。为自体。 <lb ed="X" n="0460a11"/><lb ed="R098" n="0661a11"/>即五尘影。以为境故也。三真带质境。以第七识见 <lb ed="X" n="0460a12"/><lb ed="R098" n="0661a12"/>分。执第八识内见分为体。即七八二识见分合生 <lb ed="X" n="0460a13"/><lb ed="R098" n="0661a13"/>成影。以为境。相分不起。名言无筹度心。初名性境 <lb ed="X" n="0460a14"/><lb ed="R098" n="0661a14"/>云何名似带质境。答。所云似带质境。由五识及同 <lb ed="X" n="0460a15"/><lb ed="R098" n="0661a15"/>时意识。缘前性境。成现量时。一刹那落于比量意 <lb ed="X" n="0460a16"/><lb ed="R098" n="0661a16"/>识中。如镜照像。成影为境。名似带质境。虽然似带 <lb ed="X" n="0460a17"/><lb ed="R098" n="0661a17"/>质境。又有二義。一有质境。二无质境。云有质境者。 <lb ed="X" n="0460a18"/><lb ed="R098" n="0661a18"/>如前所云之義。云无质者。如缘空花水月及过去 <lb ed="X" n="0460a19"/><lb ed="R098" n="0661b01"/>未来之境。幷龟毛兔角非量等。名无质境。又真带 <lb ed="X" n="0460a20"/><lb ed="R098" n="0661b02"/>质者。亦名无质境。以无外尘影境故。三真带质境 <lb ed="X" n="0460a21"/><lb ed="R098" n="0661b03"/>亦有二義。一者。若自心缘善等。十一心。或恶等。二 <lb ed="X" n="0460a22"/><lb ed="R098" n="0661b04"/>十六心。又或五遍行。五别境。及四不定心者。名真 <lb ed="X" n="0460a23"/><lb ed="R098" n="0661b05"/>带质境。或缘他人善恶等心。即名似带质境也。非 <lb ed="X" n="0460a24"/><lb ed="R098" n="0661b06"/>真带质耳。二者。若七识在定中。缘第八识内见分 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0460b" n="0460b"/> <lb ed="X" n="0460b01"/><lb ed="R098" n="0661b07"/>者。名真带质境。所云境者。以七八二识见分。合生 <lb ed="X" n="0460b02"/><lb ed="R098" n="0661b08"/>成境耳。故云。以心缘色。似带质。中问相分一头生。 <lb ed="X" n="0460b03"/><lb ed="R098" n="0661b09"/>又云。以心缘心。真带质。中间相分两头生。即可知 <lb ed="X" n="0460b04"/><lb ed="R098" n="0661b10"/>之耳。以斯真似二质。总名为独影境。何则。以前五 <lb ed="X" n="0460b05"/><lb ed="R098" n="0661b11"/>识不用事故。唯第六第七用事。若六识用事。无五 <lb ed="X" n="0460b06"/><lb ed="R098" n="0661b12"/>识亦无七八二识伴侣故名独影境也。又七识见 <lb ed="X" n="0460b07"/><lb ed="R098" n="0661b13"/>分。唯缘第八识内见分时。无六识伴故。亦为独影 <lb ed="X" n="0460b08"/><lb ed="R098" n="0661b14"/>境耳。问。既有八识相伴云何名独影。答。以是第八 <lb ed="X" n="0460b09"/><lb ed="R098" n="0661b15"/>内见分。而转出七识见分。即七八二识见分。是一 <lb ed="X" n="0460b10"/><lb ed="R098" n="0661b16"/>种所生。总一见分成影。故名独影境也。又问。若七 <lb ed="X" n="0460b11"/><lb ed="R098" n="0661b17"/>识。缘八识在何分所收。答。是四禅定境所收摄也。 <lb ed="X" n="0460b12"/><lb ed="R098" n="0661b18"/>今论有质。无质。名独头意者。何也。有四義故。一散 <lb ed="X" n="0460b13"/><lb ed="R098" n="0662a01"/>位。二梦中。三乱意。四定中。俱名独头者。亦无馀识 <lb ed="X" n="0460b14"/><lb ed="R098" n="0662a02"/>故。均在六识七识。若在业力种。现在八识中收。後 <lb ed="X" n="0460b15"/><lb ed="R098" n="0662a03"/>文中辩。问。云何名散位独头者。以吾人。心似猿猴 <lb ed="X" n="0460b16"/><lb ed="R098" n="0662a04"/>在室内。缘五方窗眼。即东驰要奔。无暂停歇。故名 <lb ed="X" n="0460b17"/><lb ed="R098" n="0662a05"/>散位。问。三量中通何量耶。答。三量俱通。何则。由五 <lb ed="X" n="0460b18"/><lb ed="R098" n="0662a06"/>识。缘五尘性境成现量。刹那流八意地。方成比量。 <lb ed="X" n="0460b19"/><lb ed="R098" n="0662a07"/>若错缘尘境。如钟声。甚作鼓声境者。是非量也。以 <lb ed="X" n="0460b20"/><lb ed="R098" n="0662a08"/>凡夫。遇善成善。遇恶成恶等。故名散位耳。问。以何 <lb ed="X" n="0460b21"/><lb ed="R098" n="0662a09"/>为体。答。以心。心所为体。云梦中独头者。由数常日 <lb ed="X" n="0460b22"/><lb ed="R098" n="0662a10"/>用中所缘善恶无记等境。自熏成种。在梦迷性中。 <lb ed="X" n="0460b23"/><lb ed="R098" n="0662a11"/>唯第八识见分种生。是虚妄迷性。非现比二量五 <lb ed="X" n="0460b24"/><lb ed="R098" n="0662a12"/>尘境生。纯非量境。是假名见分体也。是八识中。熏 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0460c" n="0460c"/> <lb ed="X" n="0460c01"/><lb ed="R098" n="0662a13"/>习力强生也。莊子云。昔日莊周梦为蝴蝶。直至惺 <lb ed="X" n="0460c02"/><lb ed="R098" n="0662a14"/>来为是莊周。为是蝴蝶。云此之为物化。憨山老人 <lb ed="X" n="0460c03"/><lb ed="R098" n="0662a15"/>云。此老。未知三界唯心。万法唯识。不知吾人有熏 <lb ed="X" n="0460c04"/><lb ed="R098" n="0662a16"/>习种。而成梦境。若日中未见蝴蝶。如何梦中而见。 <lb ed="X" n="0460c05"/><lb ed="R098" n="0662a17"/>故<persName>佛</persName>说一切法。从因缘种生。非自然生也。然梦中 <lb ed="X" n="0460c06"/><lb ed="R098" n="0662a18"/>等境。是虚因虚果。故种子及梦境果。俱非实也。故 <lb ed="X" n="0460c07"/><lb ed="R098" n="0662b01"/>梦造善造恶。非异熟报摄也。复次梦中境者。或过 <lb ed="X" n="0460c08"/><lb ed="R098" n="0662b02"/>去力强而现。梦境或梦善境助生善。或梦恶境助 <lb ed="X" n="0460c09"/><lb ed="R098" n="0662b03"/>生恶。现在持诵此大乘经典。因深信力。精进力。于 <lb ed="X" n="0460c10"/><lb ed="R098" n="0662b04"/>梦中必成大善等境。如法花中。梦成<persName>佛</persName>道等。非三 <lb ed="X" n="0460c11"/><lb ed="R098" n="0662b05"/>量中收。噩梦等境。亦复然也。然更有亡人讨济。如 <lb ed="X" n="0460c12"/><lb ed="R098" n="0662b06"/>郗氏等类。此乃自他因缘。业感之所成也。亦非三 <lb ed="X" n="0460c13"/><lb ed="R098" n="0662b07"/>量中收。现量比量之言数皆不相违。定可信受耳。 <lb ed="X" n="0460c14"/><lb ed="R098" n="0662b08"/>云何名乱意独头。答。乱意独头。又二義。一真乱意 <lb ed="X" n="0460c15"/><lb ed="R098" n="0662b09"/>二是非乱意。真乱意者。因疯狂及患。以靑作黄。故 <lb ed="X" n="0460c16"/><lb ed="R098" n="0662b10"/>五识不能缘尘。唯第六意识力强无主宰故。如寺 <lb ed="X" n="0460c17"/><lb ed="R098" n="0662b11"/>中主人迷乱。混责众人。故名乱意独头耳。二非乱 <lb ed="X" n="0460c18"/><lb ed="R098" n="0662b12"/>意。有似乱意如现在将死未死。以善业力强。即见 <lb ed="X" n="0460c19"/><lb ed="R098" n="0662b13"/>天宫楼阁。或遊西方圣境。非乱意也。若是现在人 <lb ed="X" n="0460c20"/><lb ed="R098" n="0662b14"/>未死。偶见役卒抠杖。或见阎王。拷而罚之。如药师 <lb ed="X" n="0460c21"/><lb ed="R098" n="0662b15"/>及地藏经示。是业力也。前乱意者。非量所收。後是 <lb ed="X" n="0460c22"/><lb ed="R098" n="0662b16"/>异熟识善恶种力。非三量收也。又问。如人参禅中 <lb ed="X" n="0460c23"/><lb ed="R098" n="0662b17"/>见<persName>佛</persName>及西方圣境可是善境否。答云。非也。是魔境 <lb ed="X" n="0460c24"/><lb ed="R098" n="0662b18"/>乱意故。或过勇力眼中火出。神色不定。口内作偈 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0461a" n="0461a"/> <lb ed="X" n="0461a01"/><lb ed="R098" n="0663a01"/>似正不正。俱属魔境。皆为乱意。问。云何见<persName>佛</persName>圣境 <lb ed="X" n="0461a02"/><lb ed="R098" n="0663a02"/>名为乱意耶。答。夫参禅者。以一切凡情圣见俱要 <lb ed="X" n="0461a03"/><lb ed="R098" n="0663a03"/>扫尽。不立纤尘。诫谓实际理中。纤尘不立。<persName>佛</persName>魔幷 <lb ed="X" n="0461a04"/><lb ed="R098" n="0663a04"/>遣见法实际尙要吃棒。况存圣境。是乱意非量中 <lb ed="X" n="0461a05"/><lb ed="R098" n="0663a05"/>收。若是持诵法花花严等经。现在中见多<persName>佛</persName>。或见 <lb ed="X" n="0461a06"/><lb ed="R098" n="0663a06"/>弥陀及观音势至。或光华祥瑞等相。由念<persName>佛</persName>力故。 <lb ed="X" n="0461a07"/><lb ed="R098" n="0663a07"/>俱与西方果熟有分。非乱意也。是现比。二量圣境 <lb ed="X" n="0461a08"/><lb ed="R098" n="0663a08"/>所收。无非量者耳。何则。前参禅者。是修无生因。故 <lb ed="X" n="0461a09"/><lb ed="R098" n="0663a09"/>要顿空目前之境。内外寸丝不挂。方是无生。或念 <lb ed="X" n="0461a10"/><lb ed="R098" n="0663a10"/><persName>佛</persName>诵经礼忏。修万行因。是熏习种。故见圣境。是熏 <lb ed="X" n="0461a11"/><lb ed="R098" n="0663a11"/>习果。非魔境耳。若是执著我见名利。及爱种不断 <lb ed="X" n="0461a12"/><lb ed="R098" n="0663a12"/>者。决是魔也。外道法者。即是此耳。</p> <lb ed="X" n="0461a13"/><lb ed="R098" n="0663a13"/><p xml:id="pX55p0461a1301">问。云何名定中独头耶。答云。定中不繫外境。唯七 <lb ed="X" n="0461a14"/><lb ed="R098" n="0663a14"/>八二识为主。名定中独头者。斯有二義。一者邪见。 <lb ed="X" n="0461a15"/><lb ed="R098" n="0663a15"/>二者正见。邪见又二。一也空外道修无想定灭却 <lb ed="X" n="0461a16"/><lb ed="R098" n="0663a16"/>心意识处。以至悲想四如天等。若我见种不亡者。 <lb ed="X" n="0461a17"/><lb ed="R098" n="0663a17"/>即名邪定。何故。夫一切圣人。皆证无我。方成<persName>佛</persName>道。 <lb ed="X" n="0461a18"/><lb ed="R098" n="0663a18"/>故凡有丝毫我者。即是凡夫。顿断我见种绝。即是 <lb ed="X" n="0461a19"/><lb ed="R098" n="0663b01"/>圣。人况有爱乎。二者如是人为生死故。或为最上 <lb ed="X" n="0461a20"/><lb ed="R098" n="0663b02"/>大乘心故。或参禅者。古人以方便故。教人看一念 <lb ed="X" n="0461a21"/><lb ed="R098" n="0663b03"/>未生前句等。用心恳切。以至山穷水尽。忽然顿省 <lb ed="X" n="0461a22"/><lb ed="R098" n="0663b04"/>初关。未得二关三关者。以为自足。即将古人言句。 <lb ed="X" n="0461a23"/><lb ed="R098" n="0663b05"/>串集成篇语句。尽是比量心意识边事。久久言句。 <lb ed="X" n="0461a24"/><lb ed="R098" n="0663b06"/>尽成非量见耳。罗汉得初关者。如云无少法得者。 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0461b" n="0461b"/> <lb ed="X" n="0461b01"/><lb ed="R098" n="0663b07"/>是罗汉偏真见果。先<anchor xml:id="nkr_note_add_0461b0101" n="0461b0101"/><anchor xml:id="beg0461b0101" n="0461b0101"/>已<anchor xml:id="end0461b0101"/>断尽我见爱种。始证罗汉 <lb ed="X" n="0461b02"/><lb ed="R098" n="0663b08"/>位也。今之人者。我爱名利。俱未去尽一毫。云何而 <lb ed="X" n="0461b03"/><lb ed="R098" n="0663b09"/>得超<persName>佛</persName>越祖果耳。错之大矣。久久我慢心起。是是 <lb ed="X" n="0461b04"/><lb ed="R098" n="0663b10"/>非非慊谤正法。为魔伴侣。及于习教持律我爱不 <lb ed="X" n="0461b05"/><lb ed="R098" n="0663b11"/>断者。非正定也。是故参禅习教持律者。总要顿断 <lb ed="X" n="0461b06"/><lb ed="R098" n="0663b12"/>我见爱种者。方入圣道之果也。切不可得少为足 <lb ed="X" n="0461b07"/><lb ed="R098" n="0663b13"/>诫之诫之。问。云何得入正见耶。答。悟後专念。习唯 <lb ed="X" n="0461b08"/><lb ed="R098" n="0663b14"/>心旨。达色本自空寂。心境杳无。无少法见。非<anchor xml:id="nkr_note_add_0461b0801" n="0461b0801"/><anchor xml:id="beg0461b0801" n="0461b0801"/>但<anchor xml:id="end0461b0801"/>超 <lb ed="X" n="0461b09"/><lb ed="R098" n="0663b15"/>越外道。亦得顿超罗汉偏真果见。何故。以了一切 <lb ed="X" n="0461b10"/><lb ed="R098" n="0663b16"/>法者。决定无一切法也。内外杳无。永断疑惑。凡见 <lb ed="X" n="0461b11"/><lb ed="R098" n="0663b17"/>一切法者。即是见心也。心尙不立。况有境乎。故经 <lb ed="X" n="0461b12"/><lb ed="R098" n="0663b18"/>云。无智亦无得者。始见<persName>如来</persName>净法身也。以得離垢 <lb ed="X" n="0461b13"/><lb ed="R098" n="0664a01"/>眼故。可不信哉。</p> <lb ed="X" n="0461b14"/><lb ed="R098" n="0664a02"/><p xml:id="pX55p0461b1401">又云正定。又二一者如前心修四禅四空定等。依 <lb ed="X" n="0461b15"/><lb ed="R098" n="0664a03"/><persName>佛</persName>破我爱见。入九次第定。先入四禅定中通比量 <lb ed="X" n="0461b16"/><lb ed="R098" n="0664a04"/>见。是定中独头。又九次第定。灭尽心意识处。忽然 <lb ed="X" n="0461b17"/><lb ed="R098" n="0664a05"/>顿悟偏真。无少法得而不断灭者。即小乘中定。是 <lb ed="X" n="0461b18"/><lb ed="R098" n="0664a06"/>生空也。</p> <lb ed="X" n="0461b19"/><lb ed="R098" n="0664a07"/><p xml:id="pX55p0461b1901">二者。如前云。心境杳无。得唯心旨。无少法得者。即 <lb ed="X" n="0461b20"/><lb ed="R098" n="0664a08"/>悟色本自空。離相即<persName>佛</persName>。肇法师云。真空无名。真色 <lb ed="X" n="0461b21"/><lb ed="R098" n="0664a09"/>无形。方是大乘。二空真如也。乃至<persName>如来</persName>果地。亦复 <lb ed="X" n="0461b22"/><lb ed="R098" n="0664a10"/>然也。何则。前是七地。入八地修道分圆果耳。今如 <lb ed="X" n="0461b23"/><lb ed="R098" n="0664a11"/>来者。证道分中之果。亦无少法可得。何则八华藏 <lb ed="X" n="0461b24"/><lb ed="R098" n="0664a12"/>界。離诸见故。八三际海无刹那故。问。以何为体。答。 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0461c" n="0461c"/> <lb ed="X" n="0461c01"/><lb ed="R098" n="0664a13"/>以无分别现量为体。花严出现品云。<persName>如来</persName>境者。以 <lb ed="X" n="0461c02"/><lb ed="R098" n="0664a14"/>无境为境故。是<persName>如来</persName>境也。信矣。又问。前修道未圆。 <lb ed="X" n="0461c03"/><lb ed="R098" n="0664a15"/>通比量观。寄名定中独头。见实相故。次修道分圆。 <lb ed="X" n="0461c04"/><lb ed="R098" n="0664a16"/>智境杳无。顿证无生。人忘牛寂。触境圆成。没大千 <lb ed="X" n="0461c05"/><lb ed="R098" n="0664a17"/>者。是寄名现量境也。答。<persName>如来</persName>果地。入三际境无刹 <lb ed="X" n="0461c06"/><lb ed="R098" n="0664a18"/>那者。是真现量也。至矣。以上四种独头论释也 <lb ed="X" n="0461c07"/><lb ed="R098" n="0664b01"/>问云。三性三量通三境耶。答。三境三量前<anchor xml:id="nkr_note_add_0461c0701" n="0461c0701"/><anchor xml:id="beg0461c0701" n="0461c0701"/>已<anchor xml:id="end0461c0701"/>论过。 <lb ed="X" n="0461c08"/><lb ed="R098" n="0664b02"/>今云通者。如人隔墙打鸟。偶听枪声。即率尔心起。 <lb ed="X" n="0461c09"/><lb ed="R098" n="0664b03"/>成善成恶等境。由初听声。即性境成现量。落于意 <lb ed="X" n="0461c10"/><lb ed="R098" n="0664b04"/>地。即似带质境。是比量。错听境者。是非量。然真带 <lb ed="X" n="0461c11"/><lb ed="R098" n="0664b05"/>质境不通现量。通比量非量故。如人向日有善恶 <lb ed="X" n="0461c12"/><lb ed="R098" n="0664b06"/>种者。即触境现量比量等三境。俱成善性境。若向 <lb ed="X" n="0461c13"/><lb ed="R098" n="0664b07"/>日好杀生者。闻枪声性境现量比量等。即成恶性 <lb ed="X" n="0461c14"/><lb ed="R098" n="0664b08"/>境也。以上初句<anchor xml:id="nkr_note_add_0461c1401" n="0461c1401"/><anchor xml:id="beg0461c1401" n="0461c1401"/>已<anchor xml:id="end0461c1401"/>竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0461c15"/><lb ed="R098" n="0664b09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0461c1501"><l>三界轮时易可知</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0461c16"/><lb ed="R098" n="0664b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0461c1601">论曰。云欲界色界无色界由善恶种子。成引业满 <lb ed="X" n="0461c17"/><lb ed="R098" n="0664b11"/>业之因。故成轮迴六道苦乐之果也。故颂云。易可 <lb ed="X" n="0461c18"/><lb ed="R098" n="0664b12"/>知也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0461c19"/><lb ed="R098" n="0664b13"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0461c1901"><l>相应心所五十一</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0461c20"/><lb ed="R098" n="0664b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0461c2001">论曰。于善恶等。共有五十一心所法者。于八个识 <lb ed="X" n="0461c21"/><lb ed="R098" n="0664b15"/>中。各与何识相应耶。答。如五遍行心所。应八个识 <lb ed="X" n="0461c22"/><lb ed="R098" n="0664b16"/>故云遍一切心。又五别境心所。亦在六识。若慧心 <lb ed="X" n="0461c23"/><lb ed="R098" n="0664b17"/>所。依外道见。通七识故。若八大随。通七识相应。中 <lb ed="X" n="0461c24"/><lb ed="R098" n="0664b18"/>随及贪嗔痴等。与五识相应。见疑慢恶见。三心所。 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0462a" n="0462a"/> <lb ed="X" n="0462a01"/><lb ed="R098" n="0665a01"/>与七识相应。通外道天故。又忿等十心及四不定 <lb ed="X" n="0462a02"/><lb ed="R098" n="0665a02"/>心。俱六识相应共成五十一心所法也。即除去三 <lb ed="X" n="0462a03"/><lb ed="R098" n="0665a03"/>十七心所。还有十四个心所。在六识中收者。即今 <lb ed="X" n="0462a04"/><lb ed="R098" n="0665a04"/>一一论之。今初先论十心所。有五个随贪根本。有 <lb ed="X" n="0462a05"/><lb ed="R098" n="0665a05"/>五个随嗔根本耳。论曰。五个小随属贪痴者。一<anchor xml:id="nkr_note_add_0462a0501" n="0462a0501"/><anchor xml:id="beg0462a0501" n="0462a0501"/>谄<anchor xml:id="end0462a0501"/>。 <lb ed="X" n="0462a06"/><lb ed="R098" n="0665a06"/>二诳。三覆。四憍。五悭。云何名<anchor xml:id="nkr_note_add_0462a0601" n="0462a0601"/><anchor xml:id="beg0462a0601" n="0462a0601"/>谄<anchor xml:id="end0462a0601"/>。谓外实内虚。假莊 <lb ed="X" n="0462a07"/><lb ed="R098" n="0665a07"/>声势。令人可敬。扇诱众心。令人供奉。引利获<anchor xml:id="nkr_note_add_0462a0701" n="0462a0701"/><anchor xml:id="beg0462a0701" n="0462a0701"/>已<anchor xml:id="end0462a0701"/>。故 <lb ed="X" n="0462a08"/><lb ed="R098" n="0665a08"/>名为<anchor xml:id="nkr_note_add_0462a0801" n="0462a0801"/><anchor xml:id="beg0462a0801" n="0462a0801"/>谄<anchor xml:id="end0462a0801"/>。论云。为罔他故。施设异仪以曲为性。障正 <lb ed="X" n="0462a09"/><lb ed="R098" n="0665a09"/>直心为业。属贪分中收。</p> <lb ed="X" n="0462a10"/><lb ed="R098" n="0665a10"/><p xml:id="pX55p0462a1001">云何名诳。谓外现有德习修圣位。有似出言诚实 <lb ed="X" n="0462a11"/><lb ed="R098" n="0665a11"/>引人信伏。种种供养。故名为诳。论云。为求利誉。现 <lb ed="X" n="0462a12"/><lb ed="R098" n="0665a12"/>有<anchor xml:id="nkr_note_add_0462a1201" n="0462a1201"/><anchor xml:id="beg0462a1201" n="0462a1201"/>己<anchor xml:id="end0462a1201"/>德欺诈为性。障诚实正念为业。属贪分中收。 <lb ed="X" n="0462a13"/><lb ed="R098" n="0665a13"/>云何名覆。谓以自有过。恐他人知。失于利名。故藏 <lb ed="X" n="0462a14"/><lb ed="R098" n="0665a14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0462a1401" n="0462a1401"/><anchor xml:id="beg0462a1401" n="0462a1401"/>己<anchor xml:id="end0462a1401"/>失。屡不忏悔。故名为覆。论云。于自作罪。不令人 <lb ed="X" n="0462a15"/><lb ed="R098" n="0665a15"/>知恐失名利。故隐藏<anchor xml:id="nkr_note_add_0462a1501" n="0462a1501"/><anchor xml:id="beg0462a1501" n="0462a1501"/>己<anchor xml:id="end0462a1501"/>非为性。能障不覆忏过为 <lb ed="X" n="0462a16"/><lb ed="R098" n="0665a16"/>业属贪分。兼于痴。</p> <lb ed="X" n="0462a17"/><lb ed="R098" n="0665a17"/><p xml:id="pX55p0462a1701">云何名憍。谓以自纵心。各事顺我为乐。倘有不顺 <lb ed="X" n="0462a18"/><lb ed="R098" n="0665a18"/>我意。动口骂詈。婬杀盗妄。由此而增。故名为憍。论 <lb ed="X" n="0462a19"/><lb ed="R098" n="0665b01"/>云。于自盛事。深生乐著。醉傲顺<anchor xml:id="nkr_note_add_0462a1901" n="0462a1901"/><anchor xml:id="beg0462a1901" n="0462a1901"/>己<anchor xml:id="end0462a1901"/>为性。增长一切 <lb ed="X" n="0462a20"/><lb ed="R098" n="0665b02"/>杂染等为业。属贪分中收。兼与痴。共。</p> <lb ed="X" n="0462a21"/><lb ed="R098" n="0665b03"/><p xml:id="pX55p0462a2101">云何名悭。谓于<anchor xml:id="nkr_note_add_0462a2101" n="0462a2101"/><anchor xml:id="beg0462a2101" n="0462a2101"/>己<anchor xml:id="end0462a2101"/>财。如割身肉。乃至父母师长眷 <lb ed="X" n="0462a22"/><lb ed="R098" n="0665b04"/>等。尙不能捨。况外求耶。故名为悭。论云。耽著<anchor xml:id="nkr_note_add_0462a2201" n="0462a2201"/><anchor xml:id="beg0462a2201" n="0462a2201"/>己<anchor xml:id="end0462a2201"/>财 <lb ed="X" n="0462a23"/><lb ed="R098" n="0665b05"/>不能惠施为性。障止行捨为业。属贪分中收。</p> <lb ed="X" n="0462a24"/><lb ed="R098" n="0665b06"/><p xml:id="pX55p0462a2401">云何名忿。内有财势。或自力强欺压可损。小不顺 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0462b" n="0462b"/> <lb ed="X" n="0462b01"/><lb ed="R098" n="0665b07"/>意。即刻面叱。如火爆流。故名为忿。论云。依对现境。 <lb ed="X" n="0462b02"/><lb ed="R098" n="0665b08"/>不顺<anchor xml:id="nkr_note_add_0462b0201" n="0462b0201"/><anchor xml:id="beg0462b0201" n="0462b0201"/>己<anchor xml:id="end0462b0201"/>事愤发为性。障慈恩不报为业。属嗔分中 <lb ed="X" n="0462b03"/><lb ed="R098" n="0665b09"/>收。</p> <lb ed="X" n="0462b04"/><lb ed="R098" n="0665b10"/><p xml:id="pX55p0462b0401">云何名恨。谓他有势。及有财力。竟不能报。或孤寡 <lb ed="X" n="0462b05"/><lb ed="R098" n="0665b11"/>贫贱等苦。受人欺压怀恼<anchor xml:id="nkr_note_add_0462b0501" n="0462b0501"/><anchor xml:id="beg0462b0501" n="0462b0501"/>已<anchor xml:id="end0462b0501"/>久。故名曰恨。论云。因 <lb ed="X" n="0462b06"/><lb ed="R098" n="0665b12"/>他忿欺。受冤难解为性。障不恼捨念为业。属嗔分 <lb ed="X" n="0462b07"/><lb ed="R098" n="0665b13"/>中收。</p> <lb ed="X" n="0462b08"/><lb ed="R098" n="0665b14"/><p xml:id="pX55p0462b0801">云何名恼。谓以诸所求不遂。所借债率之不还。或 <lb ed="X" n="0462b09"/><lb ed="R098" n="0665b15"/>父子兄眷等冤会不離。故名为恼。论云。触境不饶 <lb ed="X" n="0462b10"/><lb ed="R098" n="0665b16"/>益事。暴戾为性。障止能忍。息诤为业。属嗔分中收。 <lb ed="X" n="0462b11"/><lb ed="R098" n="0665b17"/>云何名害谓以无慈念心。顾<anchor xml:id="nkr_note_add_0462b1101" n="0462b1101"/><anchor xml:id="beg0462b1101" n="0462b1101"/>己<anchor xml:id="end0462b1101"/>为事。由为他夺利 <lb ed="X" n="0462b12"/><lb ed="R098" n="0665b18"/>夺名。故暗损他。伤他父子及于眷等。破他家产。或 <lb ed="X" n="0462b13"/><lb ed="R098" n="0666a01"/>用官势。因事损他。故名曰害。论曰。于诸有情无悲 <lb ed="X" n="0462b14"/><lb ed="R098" n="0666a02"/>愍心。损他为性。障止不害为业。属嗔分中收。</p> <lb ed="X" n="0462b15"/><lb ed="R098" n="0666a03"/><p xml:id="pX55p0462b1501">云何名嫉谓以见他获利名誉过勝。不来敬奉于 <lb ed="X" n="0462b16"/><lb ed="R098" n="0666a04"/>我。故名曰嫉。论云。见彼有勝。失我名利生恼为性。 <lb ed="X" n="0462b17"/><lb ed="R098" n="0666a05"/>障止不恼不妒为业。属嗔分中收。亦兼属贪分中 <lb ed="X" n="0462b18"/><lb ed="R098" n="0666a06"/>耳。</p> <lb ed="X" n="0462b19"/><lb ed="R098" n="0666a07"/><p xml:id="pX55p0462b1901">以上十心。俱属贪嗔。亦兼痴分中收。此之三根本。 <lb ed="X" n="0462b20"/><lb ed="R098" n="0666a08"/>及十心所者。名不善性。在六识中业最为强也。三 <lb ed="X" n="0462b21"/><lb ed="R098" n="0666a09"/>界内。恶道因果。皆此力成。可不痛哉。</p> <lb ed="X" n="0462b22"/><lb ed="R098" n="0666a10"/><p xml:id="pX55p0462b2201">次论四不定心所者。一寻。二伺。三睡。四悔。由或成 <lb ed="X" n="0462b23"/><lb ed="R098" n="0666a11"/>善。或变成恶。故名不定心也。</p> <lb ed="X" n="0462b24"/><lb ed="R098" n="0666a12"/><p xml:id="pX55p0462b2401">云何名寻。云寻者。或触五尘境中。落于意识中。寻 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0462c" n="0462c"/> <lb ed="X" n="0462c01"/><lb ed="R098" n="0666a13"/>善寻恶等未定。以想心未准。故名不定。</p> <lb ed="X" n="0462c02"/><lb ed="R098" n="0666a14"/><p xml:id="pX55p0462c0201">云何名伺。云伺者。由前寻想之境未定。复又推之。 <lb ed="X" n="0462c03"/><lb ed="R098" n="0666a15"/>故用思力或成善。成恶不成思心。故名不定。故书 <lb ed="X" n="0462c04"/><lb ed="R098" n="0666a16"/>云。再思可矣。始为定也。</p> <lb ed="X" n="0462c05"/><lb ed="R098" n="0666a17"/><p xml:id="pX55p0462c0501">云何名睡。谓以欲善。诵经坐禅等事。倘遇神疲。故 <lb ed="X" n="0462c06"/><lb ed="R098" n="0666a18"/>先养息。方可为善。或遇善境懈怠。不随众善。即名 <lb ed="X" n="0462c07"/><lb ed="R098" n="0666b01"/>为恶。由善恶二境不定故名不定心耳。</p> <lb ed="X" n="0462c08"/><lb ed="R098" n="0666b02"/><p xml:id="pX55p0462c0801">云何名悔。于先作善事。或遇恶友谤善成悔。或先 <lb ed="X" n="0462c09"/><lb ed="R098" n="0666b03"/>造恶。遇善友诃责成悔。故名不定心耳。</p> <lb ed="X" n="0462c10"/><lb ed="R098" n="0666b04"/><p xml:id="pX55p0462c1001">然寻伺二心所通六识。亦兼通五识及七识。不通 <lb ed="X" n="0462c11"/><lb ed="R098" n="0666b05"/>第八识故言。以上十四个心所。属意识收者。论释 <lb ed="X" n="0462c12"/><lb ed="R098" n="0666b06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0462c1201" n="0462c1201"/><anchor xml:id="beg0462c1201" n="0462c1201"/>已<anchor xml:id="end0462c1201"/>竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0462c13"/><lb ed="R098" n="0666b07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0462c1301"><l>善恶临时别配之</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0462c14"/><lb ed="R098" n="0666b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0462c1401">问。善及恶心所。云何临时而配。答。所云配者。由无 <lb ed="X" n="0462c15"/><lb ed="R098" n="0666b09"/>始所熏善种恶种。以七识收藏在黎耶识中。故今 <lb ed="X" n="0462c16"/><lb ed="R098" n="0666b10"/>生触善境。而生善现行。触恶境而生恶现行。若生 <lb ed="X" n="0462c17"/><lb ed="R098" n="0666b11"/>前未熏善恶种者。即今生遇善不生善。遇恶不生 <lb ed="X" n="0462c18"/><lb ed="R098" n="0666b12"/>恶。名无记性也。故云善恶临境时以各别而配之 <lb ed="X" n="0462c19"/><lb ed="R098" n="0666b13"/>也。信矣。又复次熏者。有二義。一者旧熏种。即前论。 <lb ed="X" n="0462c20"/><lb ed="R098" n="0666b14"/>義。二者新熏种。又二義。一是新熏。增长种现。二是 <lb ed="X" n="0462c21"/><lb ed="R098" n="0666b15"/>以作当来种现。云新熏。增长种现者。如人未饮酒 <lb ed="X" n="0462c22"/><lb ed="R098" n="0666b16"/>味。而不愿多饮。故种子力。而未深也。以至彼人。劝 <lb ed="X" n="0462c23"/><lb ed="R098" n="0666b17"/>之多饮。故熏习力大。每日不離饮酒心念现行。斯 <lb ed="X" n="0462c24"/><lb ed="R098" n="0666b18"/>为种子力大。而熏增长饮酒现行。非别种也。而饮 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0463a" n="0463a"/> <lb ed="X" n="0463a01"/><lb ed="R098" n="0667a01"/>酒现行。复熏种子。故令种子增长。永世难断。如饮 <lb ed="X" n="0463a02"/><lb ed="R098" n="0667a02"/>酒熏习。增长种子。及现行者。而一切烦恼。爱财爱 <lb ed="X" n="0463a03"/><lb ed="R098" n="0667a03"/>色等现行种子。纍世增长不断。诚可痛哉也。悲夫。 <lb ed="X" n="0463a04"/><lb ed="R098" n="0667a04"/>若非<persName>如来</persName>大慈悲力。说此二十六个烦恼。现行种 <lb ed="X" n="0463a05"/><lb ed="R098" n="0667a05"/>子。种种轮迴痛苦。岂能知其过患也哉。如是故诸 <lb ed="X" n="0463a06"/><lb ed="R098" n="0667a06"/>修道行人。必须要念念修戒定慧及三十七品助 <lb ed="X" n="0463a07"/><lb ed="R098" n="0667a07"/>道法等。及诸六波罗蜜等。始能脱苦者也<note place="inline">噫</note>。若不 <lb ed="X" n="0463a08"/><lb ed="R098" n="0667a08"/>寻常熏习戒定慧等行。成种力强。至临命终时。将 <lb ed="X" n="0463a09"/><lb ed="R098" n="0667a09"/>何抵哉。所以云生死关前。半字难相救耳。总有孝 <lb ed="X" n="0463a10"/><lb ed="R098" n="0667a10"/>顺子孙。亦不能替得者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0463a11"/><lb ed="R098" n="0667a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0463a1101"><l>性界受三恒转易</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0463a12"/><lb ed="R098" n="0667a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0463a1201">论曰。性是善恶无记三性。界是欲界色界无色界 <lb ed="X" n="0463a13"/><lb ed="R098" n="0667a13"/>故。受是苦受乐受。及不苦不乐受。又初来领受。去 <lb ed="X" n="0463a14"/><lb ed="R098" n="0667a14"/>捨受。或云三受。或云五受耳。恒转易者。以善种引 <lb ed="X" n="0463a15"/><lb ed="R098" n="0667a15"/>之。而往人天善道。以恶种引之。而堕三涂。故云恒 <lb ed="X" n="0463a16"/><lb ed="R098" n="0667a16"/>转易也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0463a17"/><lb ed="R098" n="0667a17"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0463a1701"><l>根随信等总相连</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0463a18"/><lb ed="R098" n="0667a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0463a1801">论曰。即根本烦恼。随即随烦恼。共二十六个烦恼 <lb ed="X" n="0463a19"/><lb ed="R098" n="0667b01"/>心所。及十一个善心所。以至五遍行五别境四不 <lb ed="X" n="0463a20"/><lb ed="R098" n="0667b02"/>定等内外总相连也。前五十一个心所。各配八个 <lb ed="X" n="0463a21"/><lb ed="R098" n="0667b03"/>识相应论者。俱从多分中说。其各心所者。兼与内 <lb ed="X" n="0463a22"/><lb ed="R098" n="0667b04"/>外连应。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0463a23"/><lb ed="R098" n="0667b05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0463a2301"><l>动身发语独为最</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0463a24"/><lb ed="R098" n="0667b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0463a2401">论曰。问。云三业动者。云何以思业而为最耶。答。动 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0463b" n="0463b"/> <lb ed="X" n="0463b01"/><lb ed="R098" n="0667b07"/>身。以心思故。而能动也。发语。以心思故。而始发也。 <lb ed="X" n="0463b02"/><lb ed="R098" n="0667b08"/>故今云。最强者。非身口强也。是思业意识。独为强 <lb ed="X" n="0463b03"/><lb ed="R098" n="0667b09"/>也。最也。然思有二義。一审应思。心未定也。二决定 <lb ed="X" n="0463b04"/><lb ed="R098" n="0667b10"/>思心决定也。无改易故也。是故造善造恶乃至出 <lb ed="X" n="0463b05"/><lb ed="R098" n="0667b11"/>世修道证果。皆以思业而成之也。是故第六意识 <lb ed="X" n="0463b06"/><lb ed="R098" n="0667b12"/>最为强者。则可知矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0463b07"/><lb ed="R098" n="0667b13"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0463b0701"><l>引满能招业力牵</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0463b08"/><lb ed="R098" n="0667b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0463b0801">论曰。前所造身业口业意业之善。未知成何果耶。 <lb ed="X" n="0463b09"/><lb ed="R098" n="0667b15"/>答。招引业果。又招满业果。问。云何名招引业果耶。 <lb ed="X" n="0463b10"/><lb ed="R098" n="0667b16"/>答。由宿生所造善恶二业现行。以七识。收藏第八 <lb ed="X" n="0463b11"/><lb ed="R098" n="0667b17"/>识中。成引业种。而引至现在招苦乐二报之果。若 <lb ed="X" n="0463b12"/><lb ed="R098" n="0667b18"/>无善恶即无果耳。故引业者。因通善恶果。唯无记。 <lb ed="X" n="0463b13"/><lb ed="R098" n="0668a01"/>善恶之先发华。无记者。是异熟华。以异熟果。不会 <lb ed="X" n="0463b14"/><lb ed="R098" n="0668a02"/>造业故。又云满业果。或生前好杀生。虽在人道。招 <lb ed="X" n="0463b15"/><lb ed="R098" n="0668a03"/>引业异熟果。而短命。及多病报。不顺六识愿。若生 <lb ed="X" n="0463b16"/><lb ed="R098" n="0668a04"/>前好放生。修慈念者。在人道中。而得长命及不病。 <lb ed="X" n="0463b17"/><lb ed="R098" n="0668a05"/>招身强力报。以顺满第六识愿也。故为之满业果 <lb ed="X" n="0463b18"/><lb ed="R098" n="0668a06"/>耳。故乃馀善馀恶等。可知世间之力大者。莫过于 <lb ed="X" n="0463b19"/><lb ed="R098" n="0668a07"/>引业种子。以牵之于天道人道修罗道地狱道饿 <lb ed="X" n="0463b20"/><lb ed="R098" n="0668a08"/>鬼道畜牲道或牵至往四禅四空处天。若四禅四 <lb ed="X" n="0463b21"/><lb ed="R098" n="0668a09"/>空天报尽而引业又牵至于人道。倘造恶业成引。 <lb ed="X" n="0463b22"/><lb ed="R098" n="0668a10"/>而引种又引至三恶道中报。故八识。如罪人。引业 <lb ed="X" n="0463b23"/><lb ed="R098" n="0668a11"/>如差役。六道如各县处。是故引业差役。最为强也。 <lb ed="X" n="0463b24"/><lb ed="R098" n="0668a12"/>何则。八识依引业种差役。而各处成就报也。是故 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0463c" n="0463c"/> <lb ed="X" n="0463c01"/><lb ed="R098" n="0668a13"/>引业。最为力勇耳。又如人修戒定慧等。或兼修无 <lb ed="X" n="0463c02"/><lb ed="R098" n="0668a14"/>生忍因。或念<persName>佛</persName>求生净土。斯为净业力强。而七识 <lb ed="X" n="0463c03"/><lb ed="R098" n="0668a15"/>收藏在八识中。成就不思议净业力。顿空五蕴之 <lb ed="X" n="0463c04"/><lb ed="R098" n="0668a16"/>相。又能速至西方净土。得证无生忍果者。亦斯引 <lb ed="X" n="0463c05"/><lb ed="R098" n="0668a17"/>业种力也。非世间引业种。是出世。修择灭无为力 <lb ed="X" n="0463c06"/><lb ed="R098" n="0668a18"/>也。亦名引种耳。一章<anchor xml:id="nkr_note_add_0463c0601" n="0463c0601"/><anchor xml:id="beg0463c0601" n="0463c0601"/>已<anchor xml:id="end0463c0601"/>竟。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0463c07"/><lb ed="R098" n="0668b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">次颂无漏</cb:mulu><head>次颂无漏</head> <lb ed="X" n="0463c08"/><lb ed="R098" n="0668b02"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0463c0801"><l>发起初心欢喜地</l><l>俱生犹自现缠眠</l> <lb ed="X" n="0463c09"/><lb ed="R098" n="0668b03"/><l>远行地後纯无漏</l><l>观察圆明照大千</l></lg> <lb ed="X" n="0463c10"/><lb ed="R098" n="0668b04"/><p xml:id="pX55p0463c1001">今论四句中初句云。</p> <lb ed="X" n="0463c11"/><lb ed="R098" n="0668b05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0463c1101"><l>发起初心欢喜地</l><l>俱生犹自现缠眠</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0463c12"/><lb ed="R098" n="0668b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0463c1201">论曰。既在凡情位中。云何而八圣位耶。答。以宿生 <lb ed="X" n="0463c13"/><lb ed="R098" n="0668b07"/>中。遇最上大乘知识。而熏成最上圆顿之旨。力强 <lb ed="X" n="0463c14"/><lb ed="R098" n="0668b08"/>成种今又重熏。圆顿之教。诚谓一悟。即一切悟也。 <lb ed="X" n="0463c15"/><lb ed="R098" n="0668b09"/>是故我见分别种子。一断即一切断也。可不信乎。 <lb ed="X" n="0463c16"/><lb ed="R098" n="0668b10"/>是故八初地时。超凡夫地。入菩萨位。生<persName>如来</persName>家耳。 <lb ed="X" n="0463c17"/><lb ed="R098" n="0668b11"/>亦<anchor xml:id="nkr_note_add_0463c1701" n="0463c1701"/><anchor xml:id="beg0463c1701" n="0463c1701"/>但<anchor xml:id="end0463c1701"/>现行烦恼可断。即微细俱生种子。最难断也。 <lb ed="X" n="0463c18"/><lb ed="R098" n="0668b12"/>故云八果圣地。犹是有现缠眠耳。是故初地至六 <lb ed="X" n="0463c19"/><lb ed="R098" n="0668b13"/>地中。方断尽润生烦恼现行。及于凡情种子。以七 <lb ed="X" n="0463c20"/><lb ed="R098" n="0668b14"/>地入八地中方断。圣见种子下<note place="inline">偈</note>文。可知耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0463c21"/><lb ed="R098" n="0668b15"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0463c2101"><l>远行地後纯无漏</l><l>观察圆明照大千</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0463c22"/><lb ed="R098" n="0668b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0463c2201">论曰。远行者远離三界。近法王宝所地也。是故前 <lb ed="X" n="0463c23"/><lb ed="R098" n="0668b17"/>七地中。寄三乘行位。法花经中。三乘人。同出火宅。 <lb ed="X" n="0463c24"/><lb ed="R098" n="0668b18"/>遊过三百由旬。至八地九地十地。乃至<persName>佛</persName>宝所城 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0464a" n="0464a"/> <lb ed="X" n="0464a01"/><lb ed="R098" n="0669a01"/>也。乘大白牛车耳。故成无漏者成证道。分中。无。漏 <lb ed="X" n="0464a02"/><lb ed="R098" n="0669a02"/>果也。是故能观察圆明照大千法界云耳。所观察 <lb ed="X" n="0464a03"/><lb ed="R098" n="0669a03"/>之智。如镜照物。不留情故。同圆镜智性。则可知也。 <lb ed="X" n="0464a04"/><lb ed="R098" n="0669a04"/>前<anchor xml:id="nkr_note_add_0464a0401" n="0464a0401"/><anchor xml:id="beg0464a0401" n="0464a0401"/>已<anchor xml:id="end0464a0401"/>释耳。此以上释无漏四句一章止。结上前凡 <lb ed="X" n="0464a05"/><lb ed="R098" n="0669a05"/>情及无漏。合一大章。论释<anchor xml:id="nkr_note_add_0464a0501" n="0464a0501"/><anchor xml:id="beg0464a0501" n="0464a0501"/>已<anchor xml:id="end0464a0501"/>竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0464a06"/><lb ed="R098" n="0669a06"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0464a0601">问。六识<anchor xml:id="nkr_note_add_0464a0601" n="0464a0601"/><anchor xml:id="beg0464a0601" n="0464a0601"/>已<anchor xml:id="end0464a0601"/>明。今七识妙義。是何作用耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0464a0617" cb:place="inline">答。七识作 <lb ed="X" n="0464a07"/><lb ed="R098" n="0669a07"/>用者。以缘第八藏识。为自分作用。又与八大随。及 <lb ed="X" n="0464a08"/><lb ed="R098" n="0669a08"/>遍行。别境中慧。幷我痴。我慢。我见。我爱。四惑相应 <lb ed="X" n="0464a09"/><lb ed="R098" n="0669a09"/>者。下文中辩论。</p></sp></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0464a0907" cb:place="inline">问。以何名末那。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0464a0913" cb:place="inline">答。此方云染汚。又 <lb ed="X" n="0464a10"/><lb ed="R098" n="0669a10"/>名染净识。又名分别识。染汚者。念念与八识四惑 <lb ed="X" n="0464a11"/><lb ed="R098" n="0669a11"/>相应。故名染汚识。又六识。念念成有漏染。即七识。 <lb ed="X" n="0464a12"/><lb ed="R098" n="0669a12"/>念念成有漏染。六识。念念成无漏净。七识。念念成 <lb ed="X" n="0464a13"/><lb ed="R098" n="0669a13"/>无漏净。故名为染净识。又念念分别有为是幻。无 <lb ed="X" n="0464a14"/><lb ed="R098" n="0669a14"/>为是空。二见不脱者。即名分别识。若二见脱者。即 <lb ed="X" n="0464a15"/><lb ed="R098" n="0669a15"/>平等性智。成大圆智故。又名传送识。如人自力不 <lb ed="X" n="0464a16"/><lb ed="R098" n="0669a16"/>足。内外打杂<g ref="#CB17140">󴋴</g>忙。故名传送识。</p></sp></cb:dialog><p xml:id="pX55p0464a1613" cb:place="inline">因 <lb ed="X" n="0464a17" type="honorific"/><lb ed="R098" n="0669a17"/>玄祖在七识中亦颂十二句因。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0464a18"/><lb ed="R098" n="0669a18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第三七识颂中又分为二</cb:mulu><head>第三七识颂中又分为二</head><p xml:id="pX55p0464a1811" cb:place="inline"><note place="inline">前八句凡情章。後四句圣果章</note>。</p> <lb ed="X" n="0464a19"/><lb ed="R098" n="0669b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">初颂凡情</cb:mulu><head>初颂凡情</head> <lb ed="X" n="0464a20"/><lb ed="R098" n="0669b02"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0464a2001"><l>带质有覆通情本</l><l>随缘执我量为非</l> <lb ed="X" n="0464a21"/><lb ed="R098" n="0669b03"/><l>八大遍行别境慧</l><l>贪痴我见慢相随</l> <lb ed="X" n="0464a22"/><lb ed="R098" n="0669b04"/><l>恒审思量我相随</l><l>有情日夜镇昏迷</l> <lb ed="X" n="0464a23"/><lb ed="R098" n="0669b05"/><l>四惑八大相应起</l><l>六转呼为染净依</l></lg> <lb ed="X" n="0464a24"/><lb ed="R098" n="0669b06"/><p xml:id="pX55p0464a2401">今论八句中初句云。</p> <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0464b" n="0464b"/> <lb ed="X" n="0464b01"/><lb ed="R098" n="0669b07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0464b0101"><l>带质有覆通情本</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0464b02"/><lb ed="R098" n="0669b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0464b0201">论曰。带质者。以七识见分。而缘八识内见分。故带 <lb ed="X" n="0464b03"/><lb ed="R098" n="0669b09"/>起内外见。合生成影。为境。是假名质也。纯是七八 <lb ed="X" n="0464b04"/><lb ed="R098" n="0669b10"/>见分。共种所生。非外五尘性境所生。故名带质境。 <lb ed="X" n="0464b05"/><lb ed="R098" n="0669b11"/>以见分心。心所。为体故。云有覆者有二。一有覆性 <lb ed="X" n="0464b06"/><lb ed="R098" n="0669b12"/>二无覆性。以二覆。俱名无记性者。七识执第八识 <lb ed="X" n="0464b07"/><lb ed="R098" n="0669b13"/>为我。名有覆无记。以七识。不执第八识为我。名无 <lb ed="X" n="0464b08"/><lb ed="R098" n="0669b14"/>覆无记。前在第四禅天。及空无边处天。乃名有覆。 <lb ed="X" n="0464b09"/><lb ed="R098" n="0669b15"/>若在四空顶天。名无覆无记。以灭七识种。故无带 <lb ed="X" n="0464b10"/><lb ed="R098" n="0669b16"/>质境也。问。既灭七识。不计我。云何非圣位耶。答。由 <lb ed="X" n="0464b11"/><lb ed="R098" n="0669b17"/>无明熏习我种。虽不现者。以定力故。我种不现也。 <lb ed="X" n="0464b12"/><lb ed="R098" n="0669b18"/>非破无明迷性。若破迷性。定与不定。一切幻境。皆 <lb ed="X" n="0464b13"/><lb ed="R098" n="0670a01"/>自空也。故永不计我。始成净妙智耳。八无生也。故 <lb ed="X" n="0464b14"/><lb ed="R098" n="0670a02"/>此无记无明壳也。又问。有覆。云何不成善恶性耶。 <lb ed="X" n="0464b15"/><lb ed="R098" n="0670a03"/>答。以七识不驰外缘故。不能成善成恶种。故名无 <lb ed="X" n="0464b16"/><lb ed="R098" n="0670a04"/>记通情本者。以七识念念攀缘。第八见分。有情为 <lb ed="X" n="0464b17"/><lb ed="R098" n="0670a05"/>境。故名通八识情本也。非八识有情。而攀七识为 <lb ed="X" n="0464b18"/><lb ed="R098" n="0670a06"/>情也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0464b19"/><lb ed="R098" n="0670a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0464b1901"><l>随缘执我量为非</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0464b20"/><lb ed="R098" n="0670a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0464b2001">论曰。云何七识执第八见分。而成非量耶。答。李长 <lb ed="X" n="0464b21"/><lb ed="R098" n="0670a09"/>者云。情生智隔。即七识情。迷本性智成无明壳也。 <lb ed="X" n="0464b22"/><lb ed="R098" n="0670a10"/>相变体殊。即五识见分。原是八识见分。本不留情。 <lb ed="X" n="0464b23"/><lb ed="R098" n="0670a11"/>由七识中。即刹那生情。六识分别。成似带质相变 <lb ed="X" n="0464b24"/><lb ed="R098" n="0670a12"/>故。成非量境耳。何则。由目前相者。本来自空。无寸 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0464c" n="0464c"/> <lb ed="X" n="0464c01"/><lb ed="R098" n="0670a13"/>丝可得。今云有相。即成非量境也。问。前云现比二 <lb ed="X" n="0464c02"/><lb ed="R098" n="0670a14"/>量不错。即无非量境也。今依现比二量不谬之境。 <lb ed="X" n="0464c03"/><lb ed="R098" n="0670a15"/>云何成非量耶。答。缘前境错是非量中。又成非量。 <lb ed="X" n="0464c04"/><lb ed="R098" n="0670a16"/>今依实际本性。云前有相。是无明迷性非量也。又 <lb ed="X" n="0464c05"/><lb ed="R098" n="0670a17"/>问。若七识。执八识见分。为非量者。而外触境生迷。 <lb ed="X" n="0464c06"/><lb ed="R098" n="0670a18"/>亦为之非量。岂非内外俱成非量者乎。答。论云。一 <lb ed="X" n="0464c07"/><lb ed="R098" n="0670b01"/>圆成实性。二依他起性。三遍计性。圆成性。是真空 <lb ed="X" n="0464c08"/><lb ed="R098" n="0670b02"/>義。依他起性。是不空義。遍计性。是虚妄義。又真空 <lb ed="X" n="0464c09"/><lb ed="R098" n="0670b03"/>者。是不生灭门也。不空義者。是生灭门。由迷生灭 <lb ed="X" n="0464c10"/><lb ed="R098" n="0670b04"/>与不生灭義。故成遍计虚妄性也。在转识成阿黎 <lb ed="X" n="0464c11"/><lb ed="R098" n="0670b05"/>耶。见相二分。又八识见分。即五识见分。缘五尘性 <lb ed="X" n="0464c12"/><lb ed="R098" n="0670b06"/>境相分。触境生迷。妄计根尘器界。以为实有者。故 <lb ed="X" n="0464c13"/><lb ed="R098" n="0670b07"/>遍计性。即非量也。是因 玄祖颂中云。执之一字。 <lb ed="X" n="0464c14"/><lb ed="R098" n="0670b08"/>即统内外八识之计。成非量境也。故吾人要知寻 <lb ed="X" n="0464c15"/><lb ed="R098" n="0670b09"/>常日用之事。尽成非量者也。如若梦幻耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0464c16"/><lb ed="R098" n="0670b10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0464c1601"><l>八大遍行别境慧</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0464c17"/><lb ed="R098" n="0670b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0464c1701">论曰。云何八大随烦恼。与七识相应。又与五遍行 <lb ed="X" n="0464c18"/><lb ed="R098" n="0670b12"/>及慧相应耶。答。由七识。托六识外驰。故成掉擧。由 <lb ed="X" n="0464c19"/><lb ed="R098" n="0670b13"/>六识迷闷间断。七识不断。缘内。故有昏沉相应。由 <lb ed="X" n="0464c20"/><lb ed="R098" n="0670b14"/>七识无堪任性。故有不信。懈怠。放逸。散乱。失念不 <lb ed="X" n="0464c21"/><lb ed="R098" n="0670b15"/>正知耳。是故大八随者。共与七识相应。故凡夫外 <lb ed="X" n="0464c22"/><lb ed="R098" n="0670b16"/>道小乘。均有此耳。故法花中迦葉等。云我时在座。 <lb ed="X" n="0464c23"/><lb ed="R098" n="0670b17"/>身体疲懈。但念空无相无作。不信大乘。有<persName>佛</persName>可成。 <lb ed="X" n="0464c24"/><lb ed="R098" n="0670b18"/>即近八大随数。非烦恼也。又遍行相应者。由七识 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0465a" n="0465a"/> <lb ed="X" n="0465a01"/><lb ed="R098" n="0671a01"/>托六识外境。即遍行与五识相应。亦与七识八识 <lb ed="X" n="0465a02"/><lb ed="R098" n="0671a02"/>念念相应。若六识不缘外境。今七识无处计托。总 <lb ed="X" n="0465a03"/><lb ed="R098" n="0671a03"/>缘八识之境。即五遍心所。念念与七识相应。问。既 <lb ed="X" n="0465a04"/><lb ed="R098" n="0671a04"/>与八识相应。云何与七识相应耶。答。七识见分。即 <lb ed="X" n="0465a05"/><lb ed="R098" n="0671a05"/>八识见分是同种生。故八识五遍行。即七识五心 <lb ed="X" n="0465a06"/><lb ed="R098" n="0671a06"/>所共也。又别境慧相应者。由外道遊无想定。以至 <lb ed="X" n="0465a07"/><lb ed="R098" n="0671a07"/>四空天处。即七识缘八识时。乃与邪慧相应耳。若 <lb ed="X" n="0465a08"/><lb ed="R098" n="0671a08"/>破无明我见。即与正慧相应也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0465a09"/><lb ed="R098" n="0671a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0465a0901"><l>贪痴我见慢相随</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0465a10"/><lb ed="R098" n="0671a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0465a1001">论曰。此七识四惑。云何是八识四惑。同种生耶。答。 <lb ed="X" n="0465a11"/><lb ed="R098" n="0671a11"/>第八识中。有我痴我慢我见我爱四惑相应者。由 <lb ed="X" n="0465a12"/><lb ed="R098" n="0671a12"/>七识执故。方成四惑。何则。由遍计性。执内外境实 <lb ed="X" n="0465a13"/><lb ed="R098" n="0671a13"/>有。故名我痴。痴者迷也。由迷性种子。藏于八识中。 <lb ed="X" n="0465a14"/><lb ed="R098" n="0671a14"/>以令七识执我成慢。由我慢故成见。由成见故。触 <lb ed="X" n="0465a15"/><lb ed="R098" n="0671a15"/>境生爱。由爱故造诸各业。是故总以我见痴迷自 <lb ed="X" n="0465a16"/><lb ed="R098" n="0671a16"/>性。而以七识执八识见分。与四惑。念念相应者耳。 <lb ed="X" n="0465a17"/><lb ed="R098" n="0671a17"/>今颂文中云。贪字者。即爱字也。由平仄韵不合。故 <lb ed="X" n="0465a18"/><lb ed="R098" n="0671a18"/>用贪字耳。此即颂七识四惑。相随八识云耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0465a19"/><lb ed="R098" n="0671b01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0465a1901"><l>恒审思量我相随</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0465a20"/><lb ed="R098" n="0671b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0465a2001">论曰。恒审者。有四科简。一者。恒而非审。如第八识 <lb ed="X" n="0465a21"/><lb ed="R098" n="0671b03"/>无审察故。二者。审而非恒。如第六识。虽有审察非 <lb ed="X" n="0465a22"/><lb ed="R098" n="0671b04"/>恒常。遇无心位。有简断故。三非审非恒。如前五识 <lb ed="X" n="0465a23"/><lb ed="R098" n="0671b05"/>缘现量境。即无分别。故云非审。刹那流于意地中。 <lb ed="X" n="0465a24"/><lb ed="R098" n="0671b06"/>故云非恒。四者。今七识中。亦审亦恒。以内外俱有 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0465b" n="0465b"/> <lb ed="X" n="0465b01"/><lb ed="R098" n="0671b07"/>审察。念念恒而不断。故云亦审亦恒。今颂云。恒审 <lb ed="X" n="0465b02"/><lb ed="R098" n="0671b08"/>思量我相随。以执八识为我。故云相随。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0465b03"/><lb ed="R098" n="0671b09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0465b0301"><l>有情日夜镇昏迷</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0465b04"/><lb ed="R098" n="0671b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0465b0401">论曰。即色无色天等有情。以日夜中念念昏迷自 <lb ed="X" n="0465b05"/><lb ed="R098" n="0671b11"/>性。而执于我。以至<persName>如来</persName>。金刚道後。方脱此苦果耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0465b06"/><lb ed="R098" n="0671b12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0465b0601"><l>四惑八大相应起</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0465b07"/><lb ed="R098" n="0671b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0465b0701">论曰。今云迷四种者。前颂中。分开四惑。今合云四 <lb ed="X" n="0465b08"/><lb ed="R098" n="0671b14"/>惑者。由内有惑种生迷。外即触境生迷。成见成爱。 <lb ed="X" n="0465b09"/><lb ed="R098" n="0671b15"/>乃至八大内外相应而起。故不单指七识。与大八 <lb ed="X" n="0465b10"/><lb ed="R098" n="0671b16"/>相应云耳。设若迷性种一脱。则内外顿空幻相。见 <lb ed="X" n="0465b11"/><lb ed="R098" n="0671b17"/>法身耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0465b12"/><lb ed="R098" n="0671b18"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0465b1201"><l>六转呼为染净依</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0465b13"/><lb ed="R098" n="0672a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0465b1301">论曰。云何以六识。作七识为染为净者耶。答。由六 <lb ed="X" n="0465b14"/><lb ed="R098" n="0672a02"/>识上记前五尘性境。起好恶憎爱等心。或见爱善 <lb ed="X" n="0465b15"/><lb ed="R098" n="0672a03"/>境修善。见不善性憎恶念念要捨。以六识。成净断 <lb ed="X" n="0465b16"/><lb ed="R098" n="0672a04"/>惑。带令第七识。亦成净断惑。而熏在八识中收而 <lb ed="X" n="0465b17"/><lb ed="R098" n="0672a05"/>藏之。以成引业种子必至当来。成无漏出世果耳。 <lb ed="X" n="0465b18"/><lb ed="R098" n="0672a06"/>设若好恶性等境者。即不善心也。念念要造。以六 <lb ed="X" n="0465b19"/><lb ed="R098" n="0672a07"/>识成染。增现行业。带令第七识。亦成染性熏习八 <lb ed="X" n="0465b20"/><lb ed="R098" n="0672a08"/>识中。收而藏之。亦成引业种。引至当来受诸苦果 <lb ed="X" n="0465b21"/><lb ed="R098" n="0672a09"/>耳。问。七识依六识成染净者。何也。答。以七识。无力 <lb ed="X" n="0465b22"/><lb ed="R098" n="0672a10"/>所造。故总要依六识力。而造成也。如母无力。要依 <lb ed="X" n="0465b23"/><lb ed="R098" n="0672a11"/>子力。而成之也。即以上论凡情八句颂<anchor xml:id="nkr_note_add_0465b2301" n="0465b2301"/><anchor xml:id="beg0465b2301" n="0465b2301"/>已<anchor xml:id="end0465b2301"/>竟。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0465b24"/><lb ed="R098" n="0672a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">次颂圣果</cb:mulu><head>次颂圣果</head> <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0465c" n="0465c"/> <lb ed="X" n="0465c01"/><lb ed="R098" n="0672a13"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0465c0101"><l>极喜初心平等性</l><l>无功用行我恒摧</l> <lb ed="X" n="0465c02"/><lb ed="R098" n="0672a14"/><l><persName>如来</persName>现起他受用</l><l>十地菩萨所被機</l></lg> <lb ed="X" n="0465c03"/><lb ed="R098" n="0672a15"/><p xml:id="pX55p0465c0301">今论四句中初句云。</p> <lb ed="X" n="0465c04"/><lb ed="R098" n="0672a16"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0465c0401"><l>极喜初心平等性</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0465c05"/><lb ed="R098" n="0672a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0465c0501">论曰。前五识六识章中。总依初心。为欢喜地。今又 <lb ed="X" n="0465c06"/><lb ed="R098" n="0672a18"/>依初心欢喜地者何也。答 玄祖之意。先各识八 <lb ed="X" n="0465c07"/><lb ed="R098" n="0672b01"/>句。颂凡情章。穷尽生灭门意。始可顿露。三界唯心 <lb ed="X" n="0465c08"/><lb ed="R098" n="0672b02"/>而成。夫唯心者。即真如门也。故前生灭门者。以知 <lb ed="X" n="0465c09"/><lb ed="R098" n="0672b03"/>万法。唯识见也。後唯心者。无少法得也。若直示一 <lb ed="X" n="0465c10"/><lb ed="R098" n="0672b04"/>心当下了然者。即入初地位也。以至七地。入八地。 <lb ed="X" n="0465c11"/><lb ed="R098" n="0672b05"/>乃用八种无生妙见。直入<persName>如来</persName>妙果地耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0465c12"/><lb ed="R098" n="0672b06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0465c1201"><l>无功用行我恒摧</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0465c13"/><lb ed="R098" n="0672b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0465c1301">论曰。无功用者。是何地得耶。云何而不云摧法。而 <lb ed="X" n="0465c14"/><lb ed="R098" n="0672b08"/>言我恒摧耶。答。夫无功用者。在七地中。念念无相。 <lb ed="X" n="0465c15"/><lb ed="R098" n="0672b09"/>观智未亡。今至八地中。顿脱无相观智。永不生起。 <lb ed="X" n="0465c16"/><lb ed="R098" n="0672b10"/>但智相虽脱。即无生法忍。见未捨故。虽我种脱尽。 <lb ed="X" n="0465c17"/><lb ed="R098" n="0672b11"/>法执犹存少许。若顿捨无生。入法界海。普印分身。 <lb ed="X" n="0465c18"/><lb ed="R098" n="0672b12"/>自在无碍。即我法二执。尽皆脱矣。始得法恒摧也。 <lb ed="X" n="0465c19"/><lb ed="R098" n="0672b13"/>故此文中。只云我恒摧也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0465c20"/><lb ed="R098" n="0672b14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0465c2001"><l><persName>如来</persName>现起他受用</l><l>十地菩萨所被機</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0465c21"/><lb ed="R098" n="0672b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0465c2101">论曰。云何<persName>如来</persName>现起他受用。而不云自受用。耶。答。 <lb ed="X" n="0465c22"/><lb ed="R098" n="0672b16"/><persName>如来</persName>本有自受用乐。由为十地菩萨機故。而现起 <lb ed="X" n="0465c23"/><lb ed="R098" n="0672b17"/>他受用身也。又问。为是现丈六金身为他受用。乃 <lb ed="X" n="0465c24"/><lb ed="R098" n="0672b18"/>至为现微尘相海之身为受用耶。答。<persName>如来</persName>非以相 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0466a" n="0466a"/> <lb ed="X" n="0466a01"/><lb ed="R098" n="0673a01"/>为体。但是无相寂灭。法身相威仪具足。世间随乐 <lb ed="X" n="0466a02"/><lb ed="R098" n="0673a02"/>皆得见。是故或现大满虚空中。或复现小百亿化 <lb ed="X" n="0466a03"/><lb ed="R098" n="0673a03"/>身。或微尘相海。或现无尽身雲。此他受用者。岂可 <lb ed="X" n="0466a04"/><lb ed="R098" n="0673a04"/>思议者。乎。若自受用身者。唯一真净法界耳。此以 <lb ed="X" n="0466a05"/><lb ed="R098" n="0673a05"/>上释无漏果章。以结上凡情及无漏果。一大章<anchor xml:id="nkr_note_add_0466a0501" n="0466a0501"/><anchor xml:id="beg0466a0501" n="0466a0501"/>已<anchor xml:id="end0466a0501"/> <lb ed="X" n="0466a06"/><lb ed="R098" n="0673a06"/>竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0466a07"/><lb ed="R098" n="0673a07"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0466a0701">△问。七识<anchor xml:id="nkr_note_add_0466a0701" n="0466a0701"/><anchor xml:id="beg0466a0701" n="0466a0701"/>已<anchor xml:id="end0466a0701"/>明。未知八识幽微。即云何知之耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0466a0720" cb:place="inline">答。梵 <lb ed="X" n="0466a08"/><lb ed="R098" n="0673a08"/>语阿黎耶。此方云含藏识也。以能含藏诸法及种 <lb ed="X" n="0466a09"/><lb ed="R098" n="0673a09"/>子故。诸法者。即根尘器界。又能含藏善恶无记现 <lb ed="X" n="0466a10"/><lb ed="R098" n="0673a10"/>行及种子故。是有财释耳。又名无没识。以六道轮 <lb ed="X" n="0466a11"/><lb ed="R098" n="0673a11"/>迴中。不能没故。</p></sp></cb:dialog><p xml:id="pX55p0466a1107" cb:place="inline">因 玄祖在八识中又颂十二句 <lb ed="X" n="0466a12"/><lb ed="R098" n="0673a12"/>云。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0466a13"/><lb ed="R098" n="0673a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第四八识颂中又分为二</cb:mulu><head>第四八识颂中又分为二</head><p xml:id="pX55p0466a1311" cb:place="inline"><note place="inline">前八句凡情章。後四句圣果章</note>。</p> <lb ed="X" n="0466a14"/><lb ed="R098" n="0673a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">初颂凡情</cb:mulu><head>初颂凡情</head> <lb ed="X" n="0466a15"/><lb ed="R098" n="0673a15"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0466a1501"><l>性唯无覆五遍行</l><l>界地随他业力生</l> <lb ed="X" n="0466a16"/><lb ed="R098" n="0673a16"/><l>二乘不了因迷执</l><l>由此能兴论主诤</l> <lb ed="X" n="0466a17"/><lb ed="R098" n="0673a17"/><l>浩浩三藏不可穷</l><l>渊深七浪境为风</l> <lb ed="X" n="0466a18"/><lb ed="R098" n="0673a18"/><l>受熏持种根身器</l><l>去後来先作主公</l></lg> <lb ed="X" n="0466a19"/><lb ed="R098" n="0673b01"/><p xml:id="pX55p0466a1901">今论八句中初句云。</p> <lb ed="X" n="0466a20"/><lb ed="R098" n="0673b02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0466a2001"><l>性唯无覆五遍行</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0466a21"/><lb ed="R098" n="0673b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0466a2101">论曰。性即三性中。无记性。以不与前七识中烦恼 <lb ed="X" n="0466a22"/><lb ed="R098" n="0673b04"/>俱故。又平等中无违拒故。以因通善恶果唯无记 <lb ed="X" n="0466a23"/><lb ed="R098" n="0673b05"/>故。又八识内见分无分别故。故内识见分。即五识 <lb ed="X" n="0466a24"/><lb ed="R098" n="0673b06"/>外见分故。所以五识缘性境时。成现量无分别境 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0466b" n="0466b"/> <lb ed="X" n="0466b01"/><lb ed="R098" n="0673b07"/>者。此也。</p> <lb ed="X" n="0466b02"/><lb ed="R098" n="0673b08"/><p xml:id="pX55p0466b0201">又第八识。只能含藏。不能执藏。故前七识。念念熏 <lb ed="X" n="0466b03"/><lb ed="R098" n="0673b09"/>为能熏。八识。念念受熏为所熏。故七识。善恶无记 <lb ed="X" n="0466b04"/><lb ed="R098" n="0673b10"/>三性种。而能收藏八识中。作引业种子也。有无覆 <lb ed="X" n="0466b05"/><lb ed="R098" n="0673b11"/>性者。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0466b0501" n="0466b0501"/><anchor xml:id="beg0466b0501" n="0466b0501"/>已<anchor xml:id="end0466b0501"/>论过。云五遍行者。总与念念八识相应。 <lb ed="X" n="0466b06"/><lb ed="R098" n="0673b12"/>以至四空天处。尙与五心所相应或现或不现。如 <lb ed="X" n="0466b07"/><lb ed="R098" n="0673b13"/>云。非想非非想也。此矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0466b08"/><lb ed="R098" n="0673b14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0466b0801"><l>界地随他业力生</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0466b09"/><lb ed="R098" n="0673b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0466b0901">论曰。界即三界。地即九地。因八识中引业种子力。 <lb ed="X" n="0466b10"/><lb ed="R098" n="0673b16"/>而引至于欲界中。五趣杂居地。又引至四禅四空 <lb ed="X" n="0466b11"/><lb ed="R098" n="0673b17"/>天处。故第八识被善恶引业种子。引至于三界九 <lb ed="X" n="0466b12"/><lb ed="R098" n="0673b18"/>地。各处生者。总是种子力也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0466b13"/><lb ed="R098" n="0674a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0466b1301"><l>二乘不了因迷执</l><l>由此能兴论主诤</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0466b14"/><lb ed="R098" n="0674a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0466b1401">论曰。云何二乘不了。有第八识生迷执耶。答。由声 <lb ed="X" n="0466b15"/><lb ed="R098" n="0674a03"/>闻等人。只知有六识。为染净根本依。以染者。有贪 <lb ed="X" n="0466b16"/><lb ed="R098" n="0674a04"/>嗔痴故。以净者。有戒定慧故。三界为苦谛之境。以 <lb ed="X" n="0466b17"/><lb ed="R098" n="0674a05"/>贪嗔痴等。为之集谛。以戒定慧等。为之道谛。以出 <lb ed="X" n="0466b18"/><lb ed="R098" n="0674a06"/>世涅槃无为性。为之灭谛。以推求苦果因。是何处 <lb ed="X" n="0466b19"/><lb ed="R098" n="0674a07"/>来。由贪嗔痴等集谛。而成苦果。以涅槃乐果。又从 <lb ed="X" n="0466b20"/><lb ed="R098" n="0674a08"/>何而来。因修戒定慧等。道谛之因。方成涅槃。出世 <lb ed="X" n="0466b21"/><lb ed="R098" n="0674a09"/>之果耳。虽然此成染。总依六识。而为根本。故今大 <lb ed="X" n="0466b22"/><lb ed="R098" n="0674a10"/>乘中。云第八识通<persName>如来</persName>藏者。则不信也。故云由此 <lb ed="X" n="0466b23"/><lb ed="R098" n="0674a11"/>小乘见浅。共与大乘诤论者也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0466b24"/><lb ed="R098" n="0674a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0466b2401"><l>浩浩三藏不可穷</l></lg></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0466c" n="0466c"/> <lb ed="X" n="0466c01"/><lb ed="R098" n="0674a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0466c0101">论曰。浩浩者深義也。三藏者。谓能藏。所藏。执藏也。 <lb ed="X" n="0466c02"/><lb ed="R098" n="0674a14"/>初能藏者。以能持義边论。以能持藏一切诸法现 <lb ed="X" n="0466c03"/><lb ed="R098" n="0674a15"/>行所熏诸种子故。二所藏者。以受熏義边。名所藏。 <lb ed="X" n="0466c04"/><lb ed="R098" n="0674a16"/>以受前六识所造善恶现行等种。以七识。收藏八 <lb ed="X" n="0466c05"/><lb ed="R098" n="0674a17"/>识中。成引业种。以受前七转识熏故。三执藏者。以 <lb ed="X" n="0466c06"/><lb ed="R098" n="0674a18"/>执持義边。即七识。执第八识内。见分为我。故成我 <lb ed="X" n="0466c07"/><lb ed="R098" n="0674b01"/>痴。乃至我爱等四惑具相应耳。故又现行如母。而 <lb ed="X" n="0466c08"/><lb ed="R098" n="0674b02"/>生种子。故为能熏。八识为所熏耳。若种子生现行 <lb ed="X" n="0466c09"/><lb ed="R098" n="0674b03"/>者。即种子为现行母故。而现行。又为子也。互相熏 <lb ed="X" n="0466c10"/><lb ed="R098" n="0674b04"/>习。念念增长不断。故大经云。无边引起相。故种子 <lb ed="X" n="0466c11"/><lb ed="R098" n="0674b05"/>者。为之随眠无明也。以随顺真如性中。眠伏藏识。 <lb ed="X" n="0466c12"/><lb ed="R098" n="0674b06"/>又为之不思议熏。成当来引果种子果者。即为之 <lb ed="X" n="0466c13"/><lb ed="R098" n="0674b07"/>不思议变也。复次随眠无明者。有三。一润生无明。 <lb ed="X" n="0466c14"/><lb ed="R098" n="0674b08"/>即我爱种。在八识中收。是初地至六地。及二乘在 <lb ed="X" n="0466c15"/><lb ed="R098" n="0674b09"/>六地中断尽。永不生也矣。二法执无明。即六地。进 <lb ed="X" n="0466c16"/><lb ed="R098" n="0674b10"/>七地。入八地中。及二乘。同捨我法二执之障。同捨 <lb ed="X" n="0466c17"/><lb ed="R098" n="0674b11"/>无生法障之见。入法界海。如月印万川。分身无量 <lb ed="X" n="0466c18"/><lb ed="R098" n="0674b12"/>度众生故耳。三最後无明。以八地九地十地之所 <lb ed="X" n="0466c19"/><lb ed="R098" n="0674b13"/>断也。即业转现也。业为种子。转为见分。现为相分。 <lb ed="X" n="0466c20"/><lb ed="R098" n="0674b14"/>不在分段异熟果中断也。何故。以七地八地。即世 <lb ed="X" n="0466c21"/><lb ed="R098" n="0674b15"/>间有漏异熟分段生死果。久<anchor xml:id="nkr_note_add_0466c2101" n="0466c2101"/><anchor xml:id="beg0466c2101" n="0466c2101"/>已<anchor xml:id="end0466c2101"/>断也。今所断者。云 <lb ed="X" n="0466c22"/><lb ed="R098" n="0674b16"/>八地断现相。则永捨相分。九地断转相。即永捨见 <lb ed="X" n="0466c23"/><lb ed="R098" n="0674b17"/>分。十地断业相。即永捨无明种子。更有最後微细 <lb ed="X" n="0466c24"/><lb ed="R098" n="0674b18"/>种子。在<persName>佛</persName>地中断。是捨出世无漏智果相。即是出 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0467a" n="0467a"/> <lb ed="X" n="0467a01"/><lb ed="R098" n="0675a01"/>世变易生死果也。亦名异熟果。故云金刚道後即 <lb ed="X" n="0467a02"/><lb ed="R098" n="0675a02"/>异熟果空。乃是捨二死果也。又问。<persName>如来</persName>果中。为是 <lb ed="X" n="0467a03"/><lb ed="R098" n="0675a03"/>有黎耶识性异熟果耶。为是无异熟果耶。答云无 <lb ed="X" n="0467a04"/><lb ed="R098" n="0675a04"/>异熟果。问。云何诸大乘经云。<persName>如来</persName>往昔修无量难 <lb ed="X" n="0467a05"/><lb ed="R098" n="0675a05"/>行苦行。今得<persName>如来</persName>十力四无畏等之果。岂非受异 <lb ed="X" n="0467a06"/><lb ed="R098" n="0675a06"/>熟果也。答。岂不见经云。吾今此身。即常住法身耳。 <lb ed="X" n="0467a07"/><lb ed="R098" n="0675a07"/>又云。我性未曾有。我所亦空寂。云何诸<persName>如来</persName>。而得 <lb ed="X" n="0467a08"/><lb ed="R098" n="0675a08"/>有其身。实无异熟果。唯法身性耳。又云。圆满菩提 <lb ed="X" n="0467a09"/><lb ed="R098" n="0675a09"/>归无所得者。此矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0467a10"/><lb ed="R098" n="0675a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0467a1001"><l>渊深七浪境为风</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0467a11"/><lb ed="R098" n="0675a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0467a1101">论曰。八识渊深者。以八识。任持诸心及各境。而无 <lb ed="X" n="0467a12"/><lb ed="R098" n="0675a12"/>息也。所以为之渊深。似如大海湛湛常静。由被无 <lb ed="X" n="0467a13"/><lb ed="R098" n="0675a13"/>明五尘境风。激起七识之波。成六识之浪。念念不 <lb ed="X" n="0467a14"/><lb ed="R098" n="0675a14"/>断善恶现行。及于种子。故轮迴三界。永不绝也。实 <lb ed="X" n="0467a15"/><lb ed="R098" n="0675a15"/>可痛哉。是故经云。藏识海常住。境界风所动。种种 <lb ed="X" n="0467a16"/><lb ed="R098" n="0675a16"/>诸识浪。腾跃而出生。又云。譬如巨海浪。无有若干 <lb ed="X" n="0467a17"/><lb ed="R098" n="0675a17"/>相。诸识心如是。异一不可得。云前偈。是被无明五 <lb ed="X" n="0467a18"/><lb ed="R098" n="0675a18"/>尘境风而转。故有六七二识浪起。後偈。顿破无明 <lb ed="X" n="0467a19"/><lb ed="R098" n="0675b01"/>境风。及于现行种子之相。故云。无有若干相。异一 <lb ed="X" n="0467a20"/><lb ed="R098" n="0675b02"/>不可得。唯<persName>如来</persName>净法身耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0467a21"/><lb ed="R098" n="0675b03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0467a2101"><l>受熏持种根身器</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0467a22"/><lb ed="R098" n="0675b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0467a2201">论曰。受熏持种者。由宿生受前七识善恶现行种 <lb ed="X" n="0467a23"/><lb ed="R098" n="0675b05"/>子。而成八识引业种子。引至现在未来而成根身。 <lb ed="X" n="0467a24"/><lb ed="R098" n="0675b06"/>即八识中亲相分。器界。即八识中疏相分。以内外 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0467b" n="0467b"/> <lb ed="X" n="0467b01"/><lb ed="R098" n="0675b07"/>亲疏相分。总被第八黎耶藏识种之所持也。种者 <lb ed="X" n="0467b02"/><lb ed="R098" n="0675b08"/>即宿生引业种也。亦是吾人现在命根种子。持令 <lb ed="X" n="0467b03"/><lb ed="R098" n="0675b09"/>不散。或遇境缘。闷绝气息。若引业命根种子不绝。 <lb ed="X" n="0467b04"/><lb ed="R098" n="0675b10"/>持三日或五日。以至七日等。即四大身皆不散也。 <lb ed="X" n="0467b05"/><lb ed="R098" n="0675b11"/>故引业种。有如许之力者。信矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0467b06"/><lb ed="R098" n="0675b12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0467b0601"><l>去後来先作主翁</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0467b07"/><lb ed="R098" n="0675b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0467b0701">论曰。八识先来。云何相耶。後去又云何相耶。答。先 <lb ed="X" n="0467b08"/><lb ed="R098" n="0675b14"/>来者。由宿生引业种子。引黎耶识种来。以吸父精 <lb ed="X" n="0467b09"/><lb ed="R098" n="0675b15"/>母血及<anchor xml:id="nkr_note_add_0467b0901" n="0467b0901"/><anchor xml:id="beg0467b0901" n="0467b0901"/>己<anchor xml:id="end0467b0901"/>灵引种三和合相。而成胞胎。以七七四 <lb ed="X" n="0467b10"/><lb ed="R098" n="0675b16"/>十九日後。成六根之体。又胞胎内。心肝脾肺胆。乃 <lb ed="X" n="0467b11"/><lb ed="R098" n="0675b17"/>至毛发爪齿等。及心意识者。无不件件分淸。以至 <lb ed="X" n="0467b12"/><lb ed="R098" n="0675b18"/>老死之相。若苦若乐之果。毫不漏也。是为来相耳。 <lb ed="X" n="0467b13"/><lb ed="R098" n="0676a01"/>云何为去相。以八个识。先去眼耳鼻舌身及六七 <lb ed="X" n="0467b14"/><lb ed="R098" n="0676a02"/>二识。黎耶识体。将似木石之相。周身俱冷。唯引业 <lb ed="X" n="0467b15"/><lb ed="R098" n="0676a03"/>种子。以至生六道各处地界。即必知也。云何知耶。 <lb ed="X" n="0467b16"/><lb ed="R098" n="0676a04"/>论曰。顶圣眼生天。人心饿鬼腹。旁生膝盖離。地狱 <lb ed="X" n="0467b17"/><lb ed="R098" n="0676a05"/>足板出。是去之相也。顶圣者。周身俱冷。唯顶上最 <lb ed="X" n="0467b18"/><lb ed="R098" n="0676a06"/>暖。或生天者以周身俱冷。唯面门眼暖也。乃至地 <lb ed="X" n="0467b19"/><lb ed="R098" n="0676a07"/>狱足板出者。即引业。引至地狱道去也。周身俱冷。 <lb ed="X" n="0467b20"/><lb ed="R098" n="0676a08"/>唯足板暖耳。问。若黎耶识异熟报身要捨者。宛同 <lb ed="X" n="0467b21"/><lb ed="R098" n="0676a09"/>心外有法耶。非唯心耳。答。起信论云。有四种空镜。 <lb ed="X" n="0467b22"/><lb ed="R098" n="0676a10"/>与虚空等。一者空镜。二者不空镜。三者熏习镜。四 <lb ed="X" n="0467b23"/><lb ed="R098" n="0676a11"/>者法出離镜耳。云何名空镜。一切生灭染法不相 <lb ed="X" n="0467b24"/><lb ed="R098" n="0676a12"/>应故。云何名不空镜。一切法等在空镜中。不出不 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0467c" n="0467c"/> <lb ed="X" n="0467c01"/><lb ed="R098" n="0676a13"/>入。常住一性故。云何名熏习镜。以修一切戒定慧 <lb ed="X" n="0467c02"/><lb ed="R098" n="0676a14"/>等。无量善法而熏习成一切种智。一切智智故。云 <lb ed="X" n="0467c03"/><lb ed="R098" n="0676a15"/>何名法出離镜。以一切烦恼障及所知障俱断尽 <lb ed="X" n="0467c04"/><lb ed="R098" n="0676a16"/>故。乃至随眠种子。俱脱尽故。故今凡情中。在八识 <lb ed="X" n="0467c05"/><lb ed="R098" n="0676a17"/>中。亦具四義镜故。一空镜。一切先来後去异熟果 <lb ed="X" n="0467c06"/><lb ed="R098" n="0676a18"/>影。与空性镜中。不相应故。何故以一切异熟果相。 <lb ed="X" n="0467c07"/><lb ed="R098" n="0676b01"/>是虚幻影。似如空镜影。与空镜性体。不相应故。二 <lb ed="X" n="0467c08"/><lb ed="R098" n="0676b02"/>是虽有异熟相影。在不空镜性中。不出不入故。是 <lb ed="X" n="0467c09"/><lb ed="R098" n="0676b03"/>故来也无增。去也无减。如空镜影。无来去故。三熏 <lb ed="X" n="0467c10"/><lb ed="R098" n="0676b04"/>习镜。以後无漏章中。若非熏习无漏不思议净业 <lb ed="X" n="0467c11"/><lb ed="R098" n="0676b05"/>成种。焉成<persName>如来</persName>净妙果故。四法出離镜者。如八句 <lb ed="X" n="0467c12"/><lb ed="R098" n="0676b06"/>凡情有漏章中。若不穷尽万法唯识生灭门者。而 <lb ed="X" n="0467c13"/><lb ed="R098" n="0676b07"/>唯心之旨。亦不露也。故云法出離性镜。是故四镜 <lb ed="X" n="0467c14"/><lb ed="R098" n="0676b08"/>圆成。性相双融。唯心妙義。故心外。决无一切法也。 <lb ed="X" n="0467c15"/><lb ed="R098" n="0676b09"/>凡见一切法者。即见心耳。岂有异熟去来之相者 <lb ed="X" n="0467c16"/><lb ed="R098" n="0676b10"/>乎。故云作主翁者。即善恶引种力。而为主翁者也。 <lb ed="X" n="0467c17"/><lb ed="R098" n="0676b11"/>若有漏引果尽者。即三界无可繫缚耳。以上论八 <lb ed="X" n="0467c18"/><lb ed="R098" n="0676b12"/>句有漏章<anchor xml:id="nkr_note_add_0467c1801" n="0467c1801"/><anchor xml:id="beg0467c1801" n="0467c1801"/>已<anchor xml:id="end0467c1801"/>竟。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0467c19"/><lb ed="R098" n="0676b13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">次颂圣中圣果章</cb:mulu><head>次颂圣中圣果章</head> <lb ed="X" n="0467c20"/><lb ed="R098" n="0676b14"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0467c2001"><l>不动地前纔捨藏</l><l>金刚道後异熟空</l> <lb ed="X" n="0467c21"/><lb ed="R098" n="0676b15"/><l>大圆无垢同时发</l><l>普照十方尘刹中</l></lg> <lb ed="X" n="0467c22"/><lb ed="R098" n="0676b16"/><p xml:id="pX55p0467c2201">今论四句中初句云。</p> <lb ed="X" n="0467c23"/><lb ed="R098" n="0676b17"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0467c2301"><l>不动地前纔捨藏</l><l>金刚道後异熟空</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0467c24"/><lb ed="R098" n="0676b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0467c2401">论曰。云何不动中纔捨藏。以金刚道後。始得异熟 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0468a" n="0468a"/> <lb ed="X" n="0468a01"/><lb ed="R098" n="0677a01"/>果空耶。答。论曰。从有漏因。至无漏果者。略有三位。 <lb ed="X" n="0468a02"/><lb ed="R098" n="0677a02"/>一我爱执藏位。即属润生烦恼也。二善恶业果位。 <lb ed="X" n="0468a03"/><lb ed="R098" n="0677a03"/>即引业以成发业种。是俱生五蕴迁变分段生死 <lb ed="X" n="0468a04"/><lb ed="R098" n="0677a04"/>也。三相续执持位。即引业种果也。又论云。若断润 <lb ed="X" n="0468a05"/><lb ed="R098" n="0677a05"/>生我爱烦恼始超四地。至入六地方圆。脱尽八识 <lb ed="X" n="0468a06"/><lb ed="R098" n="0677a06"/>中润生爱种。及四惑种。一齐断也。又破和合七转 <lb ed="X" n="0468a07"/><lb ed="R098" n="0677a07"/>识性。得三解脱门。二善恶业果位者。断分段生死 <lb ed="X" n="0468a08"/><lb ed="R098" n="0677a08"/>果。如初地中。先断异生障。永不受四恶趣异生果 <lb ed="X" n="0468a09"/><lb ed="R098" n="0677a09"/>也。二地<anchor xml:id="nkr_note_add_0468a0901" n="0468a0901"/><anchor xml:id="beg0468a0901" n="0468a0901"/>已<anchor xml:id="end0468a0901"/>去。至入八地中。顿脱三界分段生死业 <lb ed="X" n="0468a10"/><lb ed="R098" n="0677a10"/>果。捨三界内最後身业果。如云尽此一报身。同生 <lb ed="X" n="0468a11"/><lb ed="R098" n="0677a11"/><name role="" type="person">极乐国</name>者。此矣。三相续执持位。断引业种者。如前 <lb ed="X" n="0468a12"/><lb ed="R098" n="0677a12"/>断分段生死也。柰出世。即净业智力。受变易身。亦 <lb ed="X" n="0468a13"/><lb ed="R098" n="0677a13"/>不断也。虽通法身还受智身。有似生灭智相犹未 <lb ed="X" n="0468a14"/><lb ed="R098" n="0677a14"/>尽也。故名受变易身。是不思议净业之所感也。非 <lb ed="X" n="0468a15"/><lb ed="R098" n="0677a15"/>是欲界色界善业果也。今若至<persName>如来</persName>果地。即变易 <lb ed="X" n="0468a16"/><lb ed="R098" n="0677a16"/>身智始脱尽耳。金刚道圆之後。无少法得。决断变 <lb ed="X" n="0468a17"/><lb ed="R098" n="0677a17"/>易。异熟果空也。非三界内异熟果空耳。故云二死 <lb ed="X" n="0468a18"/><lb ed="R098" n="0677a18"/>永亡。置三德岸者此矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0468a19"/><lb ed="R098" n="0677b01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0468a1901"><l>大圆无垢同时发</l><l>普照十方尘刹中</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0468a20"/><lb ed="R098" n="0677b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0468a2001">论曰。大圆者。即圆成实性也。以呼之即应。即名智 <lb ed="X" n="0468a21"/><lb ed="R098" n="0677b03"/>也。是故此智。穷三世而无刹那之际。遍十方之花 <lb ed="X" n="0468a22"/><lb ed="R098" n="0677b04"/>藏。竟无寸丝可立。以绵绵若存。用之不勤。是圆成 <lb ed="X" n="0468a23"/><lb ed="R098" n="0677b05"/>实性中本智也。永捨生灭相故。如镜照影。不留情 <lb ed="X" n="0468a24"/><lb ed="R098" n="0677b06"/>故。若应于外。即名成所作智。妙观察智。是权智也。 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0468b" n="0468b"/> <lb ed="X" n="0468b01"/><lb ed="R098" n="0677b07"/>或应或不应。永无增减。名平等性智。周遍法界尽 <lb ed="X" n="0468b02"/><lb ed="R098" n="0677b08"/>未来际。本同空性毫无智相。名大圆智。由照用自 <lb ed="X" n="0468b03"/><lb ed="R098" n="0677b09"/>在。故喩镜智。非实有智相可得也。故云无智亦无 <lb ed="X" n="0468b04"/><lb ed="R098" n="0677b10"/>得者。得離垢眼。普鉴十方尘尘刹刹之中。以无尽 <lb ed="X" n="0468b05"/><lb ed="R098" n="0677b11"/>身雲。如月印万川者。尽未来际故。故云同时发也。 <lb ed="X" n="0468b06"/><lb ed="R098" n="0677b12"/>非去来故。最寂静故。若<cb:tt place="inline"><cb:t xml:lang="zh-Hans">阿</cb:t><cb:t xml:lang="sa-x-rj"><g ref="#RJ-C947"/></cb:t></cb:tt>字种非名言故。非智 <lb ed="X" n="0468b07"/><lb ed="R098" n="0677b13"/>见故。非内外故。非大小故。非一多故。故在用。即为 <lb ed="X" n="0468b08"/><lb ed="R098" n="0677b14"/>智身。在体性即为法身。又智本是法。法本是智。非 <lb ed="X" n="0468b09"/><lb ed="R098" n="0677b15"/>一非二。非异非同。<anchor xml:id="nkr_note_add_0468b0901" n="0468b0901"/><anchor xml:id="beg0468b0901" n="0468b0901"/>但<anchor xml:id="end0468b0901"/>有言说。俱成戏论。故普贤菩 <lb ed="X" n="0468b10"/><lb ed="R098" n="0677b16"/>萨赞<persName>佛</persName>偈云。<persName>如来</persName>淸净妙法身。一切三界无伦匹。 <lb ed="X" n="0468b11"/><lb ed="R098" n="0677b17"/>以出世间言语道。其性非有非无故。是故刹尘心 <lb ed="X" n="0468b12"/><lb ed="R098" n="0677b18"/>念数者。皆不能度也。方是<persName>如来</persName>净法界身耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0468b13"/><lb ed="R098" n="0678a01"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>唐<name role="" type="person">玄奘</name>始祖八识规矩母颂论释文<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0468b14"/> <lb ed="X" n="0468b15"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 898-B 八识总论破迷成智性後<g ref="#CB02494">跋</g></cb:mulu><head>No. 898-B <lb ed="X" n="0468b16"/><lb ed="R098" n="0678a02"/> 八识总论破迷成智性後<g ref="#CB02494">跋</g></head> <lb ed="X" n="0468b17"/> <lb ed="X" n="0468b18"/><lb ed="R098" n="0678a03"/><p xml:id="pX55p0468b1801">吾闻之曰。夫幻身者。即法身也。今云幻身者。即黎 <lb ed="X" n="0468b19"/><lb ed="R098" n="0678a04"/>耶识中。所持亲相分也。所问曰。因何而成之也。答 <lb ed="X" n="0468b20"/><lb ed="R098" n="0678a05"/>曰。由宿生中。引业种子力故。而牵引宿生善恶种。 <lb ed="X" n="0468b21"/><lb ed="R098" n="0678a06"/>以至今生。乃成四大异熟果之幻身也。原夫幻身 <lb ed="X" n="0468b22"/><lb ed="R098" n="0678a07"/>者。有似幻师。以咒力故。而咒成六根六尘六识之 <lb ed="X" n="0468b23"/><lb ed="R098" n="0678a08"/>幻身也。若宿生引业咒息。则幻身业相。脱然息矣。 <lb ed="X" n="0468b24"/><lb ed="R098" n="0678a09"/>然则幻身虽灭者。唯性智不灭也。何则。以本来智 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0468c" n="0468c"/> <lb ed="X" n="0468c01"/><lb ed="R098" n="0678a10"/>性中。一切幻相。去来不相应故。虽今现有其相。而 <lb ed="X" n="0468c02"/><lb ed="R098" n="0678a11"/>幻相业体本自空也。何必要除其幻相。而显法身 <lb ed="X" n="0468c03"/><lb ed="R098" n="0678a12"/>空性之体也哉。涅槃经云。吾今此身。即常住法身。 <lb ed="X" n="0468c04"/><lb ed="R098" n="0678a13"/>故来如水月。去如幻息。来亦不增。去亦不减。同真 <lb ed="X" n="0468c05"/><lb ed="R098" n="0678a14"/>际等法性。内外无寸丝者。岂有幻躯之相之可得 <lb ed="X" n="0468c06"/><lb ed="R098" n="0678a15"/>者哉。或问之曰。若众生自性本自常住。云何而又 <lb ed="X" n="0468c07"/><lb ed="R098" n="0678a16"/>迷之者乎。答曰。大哉问乎。子所问者。众生智性。云 <lb ed="X" n="0468c08"/><lb ed="R098" n="0678a17"/>何而迷之者耶。岂不闻圣人云。三界唯心。万法唯 <lb ed="X" n="0468c09"/><lb ed="R098" n="0678a18"/>识。唯心者。即真如心也。故<name role="" type="person">马鸣</name>起信论云。凡所见 <lb ed="X" n="0468c10"/><lb ed="R098" n="0678b01"/>一切法者。即是见心也。是故心外即无一切法也。 <lb ed="X" n="0468c11"/><lb ed="R098" n="0678b02"/>以唯心故。以一切法界本来常住。无迁变故。又因 <lb ed="X" n="0468c12"/><lb ed="R098" n="0678b03"/>何而有一切法耶。答。唯识心之所见也。是故当知。 <lb ed="X" n="0468c13"/><lb ed="R098" n="0678b04"/>由本性智迷成识。由识迷于性。由性成色。由色生 <lb ed="X" n="0468c14"/><lb ed="R098" n="0678b05"/>于染。由染成于妄。由妄成于取。又妄为能取。色。为 <lb ed="X" n="0468c15"/><lb ed="R098" n="0678b06"/>所取。如醉夫之迷心。以无法中。而成一切法也。以 <lb ed="X" n="0468c16"/><lb ed="R098" n="0678b07"/>无心中。而成一切心也。以无法者。本性也。以无心 <lb ed="X" n="0468c17"/><lb ed="R098" n="0678b08"/>者。本智也。又本智者。寂照也。是吾人本性不动智 <lb ed="X" n="0468c18"/><lb ed="R098" n="0678b09"/>也。则是故众生于现在中。不迷智性者。即识成智。 <lb ed="X" n="0468c19"/><lb ed="R098" n="0678b10"/>即色成性。以色身者。即法身也。是故触境明如。无 <lb ed="X" n="0468c20"/><lb ed="R098" n="0678b11"/>声色故。凡见一切法者。即唯心故。以真如心之所 <lb ed="X" n="0468c21"/><lb ed="R098" n="0678b12"/>现故。虽见而非见故。是故五识者。法身性中智也。 <lb ed="X" n="0468c22"/><lb ed="R098" n="0678b13"/>既自法身性中智光。如镜之照。即应而不应也。如 <lb ed="X" n="0468c23"/><lb ed="R098" n="0678b14"/>不应。即成圆性中智。若应之无心。即五识成作智 <lb ed="X" n="0468c24"/><lb ed="R098" n="0678b15"/>也。又寂智者。实智也。成所作智者。即权智也。故权 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0469a" n="0469a"/> <lb ed="X" n="0469a01"/><lb ed="R098" n="0678b16"/>智应于外。实智冥于性。又权智者。即暂时而应。故 <lb ed="X" n="0469a02"/><lb ed="R098" n="0678b17"/>名权也。实智者。应与不应。唯是一智无变易故。名 <lb ed="X" n="0469a03"/><lb ed="R098" n="0678b18"/>实性智也以性智不迷者。即真如心也。从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0469a0301" n="0469a0301"/><anchor xml:id="beg0469a0301" n="0469a0301"/>已<anchor xml:id="end0469a0301"/>来。 <lb ed="X" n="0469a04"/><lb ed="R098" n="0679a01"/>離名字相。離心缘相也。法花云。唯此一事实。馀二 <lb ed="X" n="0469a05"/><lb ed="R098" n="0679a02"/>则非真也。昔日有学人问南嶽云。如镜铸像。像成 <lb ed="X" n="0469a06"/><lb ed="R098" n="0679a03"/>後如何。师曰不鉴照。即迷权实智也。又云虽然不 <lb ed="X" n="0469a07"/><lb ed="R098" n="0679a04"/>鉴照。一点也谩他不得。即本来智也。六祖云。七六 <lb ed="X" n="0469a08"/><lb ed="R098" n="0679a05"/>不生。五八寂灭。故法花云。诸法从本来。常自寂灭 <lb ed="X" n="0469a09"/><lb ed="R098" n="0679a06"/>相。是以击竹闻声。黄莺啼柳。皆非心外有法。唯一 <lb ed="X" n="0469a10"/><lb ed="R098" n="0679a07"/>性智。是故不用转黎耶识名。而成圆性之智。可不 <lb ed="X" n="0469a11"/><lb ed="R098" n="0679a08"/>信哉。余以少得宗门头关之旨。尽以向外驰求。未 <lb ed="X" n="0469a12"/><lb ed="R098" n="0679a09"/>归心地。岂能破他人之五蕴。断迷性之忘怀。今知 <lb ed="X" n="0469a13"/><lb ed="R098" n="0679a10"/>性相之双融。智性穷源之不二。是则痛忏前非。洗 <lb ed="X" n="0469a14"/><lb ed="R098" n="0679a11"/>除咎过。是故劝诸来学。倘遇明师。视如古<persName>佛</persName>。一言 <lb ed="X" n="0469a15"/><lb ed="R098" n="0679a12"/>得法。受用不尽。顿超旷劫。直至菩提。若得心地了 <lb ed="X" n="0469a16"/><lb ed="R098" n="0679a13"/>明。必要看教观心。于自分中。乃有交涉。若见道而 <lb ed="X" n="0469a17"/><lb ed="R098" n="0679a14"/>不修者。如人有美田。而不耕者。岂不自惜也。夫痛 <lb ed="X" n="0469a18"/><lb ed="R098" n="0679a15"/>为嘱。</p> <lb ed="X" n="0469a19"/><lb ed="R098" n="0679a16"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469a1901"><l>我以年朽勇猛力</l><l>疾危缠身论義释</l> <lb ed="X" n="0469a20"/><lb ed="R098" n="0679a17"/><l>用斯勝善利当来</l><l>速见弥陀极乐<persName>佛</persName></l></lg> <lb ed="X" n="0469a21"/><lb ed="R098" n="0679a18"/><p xml:id="pX55p0469a2101">记室汉川敬录</p></cb:div> <lb ed="X" n="0469a22"/> <lb ed="X" n="0469a23"/> <lb ed="X" n="0469a24"/> <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0469b" n="0469b"/> <lb ed="X" n="0469b01"/> <lb ed="X" n="0469b02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 898-C</cb:mulu><head>No. 898-C</head> <lb ed="X" n="0469b03"/> <lb ed="X" n="0469b04"/><lb ed="R098" n="0679b01"/><p xml:id="pX55p0469b0401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0469001" n="0469001"/>元峰老人增颂五言八识意旨六十四句。分为四科。</p> <lb ed="X" n="0469b05"/><lb ed="R098" n="0679b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">初分五识意旨中又二</cb:mulu><head>△初分五识意旨中又二</head><p xml:id="pX55p0469b0511" cb:place="inline"><note place="inline">初颂十二句凡情章次颂四句圣果章</note>。</p> <lb ed="X" n="0469b06"/><lb ed="R098" n="0679b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">初颂凡情</cb:mulu><head>初颂凡情</head> <lb ed="X" n="0469b07"/><lb ed="R098" n="0679b04"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469b0701"><l>五识通八识</l><l>内外同见分</l><l>见色闻声处</l> <lb ed="X" n="0469b08"/><lb ed="R098" n="0679b05"/><l>现量缘性境</l><l>遍行五心所</l><l>同时内外应</l> <lb ed="X" n="0469b09"/><lb ed="R098" n="0679b06"/><l>八识四惑种</l><l>触境生情识</l><l>是故贪嗔痴</l> <lb ed="X" n="0469b10"/><lb ed="R098" n="0679b07"/><l>五识共相应</l><l>乃至四空天</l><l>我种难脱尽</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0469b11"/><lb ed="R098" n="0679b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">次颂圣果</cb:mulu><head>次颂圣果</head> <lb ed="X" n="0469b12"/><lb ed="R098" n="0679b09"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469b1201"><l>击竹闻声处</l><l>顿显唯识性</l><l>速转五识见</l> <lb ed="X" n="0469b13"/><lb ed="R098" n="0679b10"/><l>作智同圆境</l></lg></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0469b14"/><lb ed="R098" n="0679b11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二分六识意旨中又二</cb:mulu><head>△二分六识意旨中又二</head><p xml:id="pX55p0469b1411" cb:place="inline"><note place="inline">初颂十二句凡情章次颂四句圣果章</note>。</p> <lb ed="X" n="0469b15"/><lb ed="R098" n="0679b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">初颂凡情</cb:mulu><head>初颂凡情</head> <lb ed="X" n="0469b16"/><lb ed="R098" n="0679b13"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469b1601"><l>现量通比量</l><l>比量成带质</l><l>带质有无境</l> <lb ed="X" n="0469b17"/><lb ed="R098" n="0679b14"/><l>转名独影境</l><l>我爱三毒种</l><l>使动三业行</l> <lb ed="X" n="0469b18"/><lb ed="R098" n="0679b15"/><l>七识三性种</l><l>熏入八识性</l><l>均成引满业</l> <lb ed="X" n="0469b19"/><lb ed="R098" n="0679b16"/><l>异熟果不尽</l><l>痛哉大丈夫</l><l>轮迴苦不尽</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0469b20"/><lb ed="R098" n="0679b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">次颂圣果</cb:mulu><head>次颂圣果</head> <lb ed="X" n="0469b21"/><lb ed="R098" n="0679b18"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469b2101"><l>顿破无明种</l><l>通达唯识性</l><l>妙观察智中</l> <lb ed="X" n="0469b22"/><lb ed="R098" n="0680a01"/><l>鉴機终不尽</l></lg></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0469b23"/><lb ed="R098" n="0680a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三分七识意旨中又二</cb:mulu><head>△三分七识意旨中又二</head><p xml:id="pX55p0469b2311" cb:place="inline"><note place="inline">初颂十二句凡情章次颂四句圣果章</note>。</p> <lb ed="X" n="0469b24"/><lb ed="R098" n="0680a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">初颂凡情</cb:mulu><head>初颂凡情</head> <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0469c" n="0469c"/> <lb ed="X" n="0469c01"/><lb ed="R098" n="0680a04"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469c0101"><l>七识执八识</l><l>有覆无记性</l><l>带质通情本</l> <lb ed="X" n="0469c02"/><lb ed="R098" n="0680a05"/><l>执我量为境</l><l>情识通内外</l><l>钩串六尘影</l> <lb ed="X" n="0469c03"/><lb ed="R098" n="0680a06"/><l>乃至四空天</l><l>我见种不尽</l><l>由斯定力故</l> <lb ed="X" n="0469c04"/><lb ed="R098" n="0680a07"/><l>缠眠种不应</l><l>是故天报尽</l><l>还八轮迴井</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0469c05"/><lb ed="R098" n="0680a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">次颂圣果</cb:mulu><head>次颂圣果</head> <lb ed="X" n="0469c06"/><lb ed="R098" n="0680a09"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469c0601"><l>顿破迷性种</l><l>净慧離生性</l><l>平等净法界</l> <lb ed="X" n="0469c07"/><lb ed="R098" n="0680a10"/><l>无<persName>佛</persName>无生性</l></lg></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0469c08"/><lb ed="R098" n="0680a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四分八识意旨中又二</cb:mulu><head>△四分八识意旨中又二</head><p xml:id="pX55p0469c0811" cb:place="inline"><note place="inline">初颂十二句凡情章次颂四句圣果章</note>。</p> <lb ed="X" n="0469c09"/><lb ed="R098" n="0680a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">初颂凡情</cb:mulu><head>初颂凡情</head> <lb ed="X" n="0469c10"/><lb ed="R098" n="0680a13"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469c1001"><l>第八黎耶识</l><l>四惑种相应</l><l>阿罗汉位中</l> <lb ed="X" n="0469c11"/><lb ed="R098" n="0680a14"/><l>四惑始脱尽</l><l>是故经中说</l><l>三性三无性</l> <lb ed="X" n="0469c12"/><lb ed="R098" n="0680a15"/><l>虚妄遍计无</l><l>依他是圆成</l><l>圆成解脱義</l> <lb ed="X" n="0469c13"/><lb ed="R098" n="0680a16"/><l>虚空六无为</l><l>显扬诸法相</l><l>皆是不动力</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0469c14"/><lb ed="R098" n="0680a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">次颂无漏</cb:mulu><head>次颂无漏</head> <lb ed="X" n="0469c15"/><lb ed="R098" n="0680a18"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469c1501"><l>大圆镜智中</l><l>随眠种脱尽</l><l>名为无垢识</l> <lb ed="X" n="0469c16"/><lb ed="R098" n="0680b01"/><l>光照大千影</l></lg></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0469c17"/><lb ed="R098" n="0680b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">总颂八识名数</cb:mulu><head>△总颂八识名数</head> <lb ed="X" n="0469c18"/><lb ed="R098" n="0680b03"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469c1801"><l>六欲具八识</l><l>初二禅六识</l><l>三禅具三识</l> <lb ed="X" n="0469c19"/><lb ed="R098" n="0680b04"/><l>四禅只七八</l><l>四空有黎耶</l><l>诸识将尽灭</l> <lb ed="X" n="0469c20"/><lb ed="R098" n="0680b05"/><l>欲界具寻伺</l><l>二禅伺未息</l><l>三禅伺将断</l> <lb ed="X" n="0469c21"/><lb ed="R098" n="0680b06"/><l>四禅全无伺</l></lg> <lb ed="X" n="0469c22"/><lb ed="R098" n="0680b07"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469c2201"><l>欲界具三欲</l><l>饮食睡婬欲</l><l>色界俱脱尽</l> <lb ed="X" n="0469c23"/><lb ed="R098" n="0680b08"/><l>唯以禅为欲</l></lg> <lb ed="X" n="0469c24"/><lb ed="R098" n="0680b09"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469c2401"><l>四禅有遍行</l><l>作意受想思</l><l>七识执八识</l> <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0470a" n="0470a"/> <lb ed="X" n="0470a01"/><lb ed="R098" n="0680b10"/><l>有覆无记性</l><l>四空天无覆</l><l>只有藏识性</l> <lb ed="X" n="0470a02"/><lb ed="R098" n="0680b11"/><l>遍行五心所</l><l>九次定<anchor xml:id="nkr_note_add_0470a0201" n="0470a0201"/><anchor xml:id="beg0470a0201" n="0470a0201"/>已<anchor xml:id="end0470a0201"/>灭</l><l>阿罗汉位中</l> <lb ed="X" n="0470a03"/><lb ed="R098" n="0680b12"/><l>顿破和合识</l><l>唯留大圆智</l><l>普照尘刹摄</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0470a04"/><lb ed="R098" n="0680b13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">总颂八识转智意旨</cb:mulu><head>△总颂八识转智意旨</head> <lb ed="X" n="0470a05"/><lb ed="R098" n="0680b14"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0470a0501"><l>八识能分五识见</l><l>心所圆成现量显</l> <lb ed="X" n="0470a06"/><lb ed="R098" n="0680b15"/><l>刹那流入意地中</l><l>比量境中独影现</l> <lb ed="X" n="0470a07"/><lb ed="R098" n="0680b16"/><l>似真二带总分淸</l><l>有覆无覆黎耶识</l> <lb ed="X" n="0470a08"/><lb ed="R098" n="0680b17"/><l>若能顿破无明种</l><l>自性智光常在面</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0470a09"/> <lb ed="X" n="0470a10"/><lb ed="R098" n="0680b18"/><p xml:id="pX55p0470a1001">八识总颂文<note place="inline">终</note></p></cb:div> <lb ed="X" n="0470a11"/> <lb ed="X" n="0470a12"/> <lb ed="X" n="0470a13"/> <lb ed="X" n="0470a14"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 898-D</cb:mulu><head>No. 898-D</head> <lb ed="X" n="0470a15"/> <lb ed="X" n="0470a16"/><lb ed="R098" n="0681a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">前言</cb:mulu><p xml:id="pX55p0470a1601">玄祖八识颂。在相宗百法明门论内。只颂七十种色。 <lb ed="X" n="0470a17"/><lb ed="R098" n="0681a02"/>及心法。若百法论颂云。色法十一心法八。五十一 <lb ed="X" n="0470a18"/><lb ed="R098" n="0681a03"/>个心所法。二十四个不相应。六个无为成百法。因 <lb ed="X" n="0470a19" type="honorific"/><lb ed="R098" n="0681a04"/><name role="" type="person">玄奘</name>始祖只颂。前百法中两句。後两句文未颂。在此 <lb ed="X" n="0470a20"/><lb ed="R098" n="0681a05"/>总颂後補两句。论释三十法。合成前七十法。共计 <lb ed="X" n="0470a21"/><lb ed="R098" n="0681a06"/>一百法也。又前二十四个不相应。合前七十法。共 <lb ed="X" n="0470a22"/><lb ed="R098" n="0681a07"/>成九十四法。是世间法也。後一句颂六无为成百 <lb ed="X" n="0470a23"/><lb ed="R098" n="0681a08"/>法者。是出世法。非世间法也。今先论释不相应法。 <lb ed="X" n="0470a24"/><lb ed="R098" n="0681a09"/>颂云。</p> <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0470b" n="0470b"/> <lb ed="X" n="0470b01"/><lb ed="R098" n="0681a10"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0470b0101"><l>文句同根名异住</l><l>得无生灭老无常</l> <lb ed="X" n="0470b02"/><lb ed="R098" n="0681a11"/><l>流不定相时势速</l><l>次第数和不合方</l></lg> <lb ed="X" n="0470b03"/><lb ed="R098" n="0681a12"/><p xml:id="pX55p0470b0301">论中云。前七十种色及心法者。与实体境上均有 <lb ed="X" n="0470b04"/><lb ed="R098" n="0681a13"/>本质色故。心故。今此二十四个俱名不相应者。总 <lb ed="X" n="0470b05"/><lb ed="R098" n="0681a14"/>与色心体上决不相应 圣教序中云。松风水月。 <lb ed="X" n="0470b06"/><lb ed="R098" n="0681a15"/>未足比其淸华等句。如前松风等四字有实体境 <lb ed="X" n="0470b07"/><lb ed="R098" n="0681a16"/>故。以立四字而成四名。又云未足等六字者。即无 <lb ed="X" n="0470b08"/><lb ed="R098" n="0681a17"/>实体境也。是虚词文義。而美 玄祖净妙之德。故 <lb ed="X" n="0470b09"/><lb ed="R098" n="0681a18"/>云未足等句。即与松风水月四境色体上不相应 <lb ed="X" n="0470b10"/><lb ed="R098" n="0681b01"/>耳。是故二十四个法者。在五蕴中。是属行蕴耳。在 <lb ed="X" n="0470b11"/><lb ed="R098" n="0681b02"/>三性三无性中。属遍计性中所收也。如云根本自 <lb ed="X" n="0470b12"/><lb ed="R098" n="0681b03"/>性非见闻觉知所到。故与自性文字不相应者。此 <lb ed="X" n="0470b13"/><lb ed="R098" n="0681b04"/>矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0470b14"/><lb ed="R098" n="0681b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">次释六无为法者</cb:mulu><head>△次释六无为法者</head> <lb ed="X" n="0470b15"/><lb ed="R098" n="0681b06"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX55p0470b1501">一虚空无为</item><item xml:id="itemX55p0470b1506">二非择灭无为</item><item xml:id="itemX55p0470b1512">三灭尽定无为</item> <lb ed="X" n="0470b16"/><lb ed="R098" n="0681b07"/><item xml:id="itemX55p0470b1601">四择灭无为</item><item xml:id="itemX55p0470b1606">五真如无为</item><item xml:id="itemX55p0470b1611">六不动灭无为</item></list> <lb ed="X" n="0470b17"/><lb ed="R098" n="0681b08"/><p xml:id="pX55p0470b1701">今初虚空无为者。是三十二色法之首领。何则三十 <lb ed="X" n="0470b18"/><lb ed="R098" n="0681b09"/>二法者。是有为法也。有生灭去来故。唯虚空体者。 <lb ed="X" n="0470b19"/><lb ed="R098" n="0681b10"/>无生灭去来故。故属无为法也。以无作无为名无 <lb ed="X" n="0470b20"/><lb ed="R098" n="0681b11"/>为也。然此虚空无为。还属第六识中。似带质境。若 <lb ed="X" n="0470b21"/><lb ed="R098" n="0681b12"/>在四禅天处。捨念淸净地中。即<anchor xml:id="nkr_note_add_0470b2101" n="0470b2101"/><anchor xml:id="beg0470b2101" n="0470b2101"/>已<anchor xml:id="end0470b2101"/>灭也。是故还成 <lb ed="X" n="0470b22"/><lb ed="R098" n="0681b13"/>事无为也。属遍计性所收耳。非属本性体。成凡夫 <lb ed="X" n="0470b23"/><lb ed="R098" n="0681b14"/>法也。</p> <lb ed="X" n="0470b24"/><lb ed="R098" n="0681b15"/><p xml:id="pX55p0470b2401">二非择灭无为者。以生灭去来善恶等法。及前虚空 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0470c" n="0470c"/> <lb ed="X" n="0470c01"/><lb ed="R098" n="0681b16"/>境者。不相应故。何则。非心意识之所见故。乃凡夫 <lb ed="X" n="0470c02"/><lb ed="R098" n="0681b17"/>三乘四果。以至<persName>如来</persName>地中。根本自性。而为体也。故 <lb ed="X" n="0470c03"/><lb ed="R098" n="0681b18"/>云。非择灭无为法也。即三性中。圆成实性。是圣体 <lb ed="X" n="0470c04"/><lb ed="R098" n="0682a01"/>法也。又前即是虚妄義。次是真实性義。</p> <lb ed="X" n="0470c05"/><lb ed="R098" n="0682a02"/><p xml:id="pX55p0470c0501">三灭尽定无为者。是小乘九次第定。灭却心意识故。 <lb ed="X" n="0470c06"/><lb ed="R098" n="0682a03"/>故属无为法也。三乘遊三摩地。亦可借路修。非最 <lb ed="X" n="0470c07"/><lb ed="R098" n="0682a04"/>上乘法也。</p> <lb ed="X" n="0470c08"/><lb ed="R098" n="0682a05"/><p xml:id="pX55p0470c0801">四择灭无为者。即戒定慧等。无量出世妙行等法也。 <lb ed="X" n="0470c09"/><lb ed="R098" n="0682a06"/>问。既有戒定慧等修者。非用生灭心不可。云何属 <lb ed="X" n="0470c10"/><lb ed="R098" n="0682a07"/>无为法也。答。由用戒定慧等择灭法故。故能择去 <lb ed="X" n="0470c11"/><lb ed="R098" n="0682a08"/>我见爱种。灭尽一切烦恼及于随眠种子。始见真 <lb ed="X" n="0470c12"/><lb ed="R098" n="0682a09"/>如无为妙果也。所以云择灭者。属无为法也。问。三 <lb ed="X" n="0470c13"/><lb ed="R098" n="0682a10"/>性中。是何性所收。答。是依他起性即圆成故。</p> <lb ed="X" n="0470c14"/><lb ed="R098" n="0682a11"/><p xml:id="pX55p0470c1401">五真如无为者。收前虚空及九次第定。兼择灭无为 <lb ed="X" n="0470c15"/><lb ed="R098" n="0682a12"/>生灭门。又收前非择灭无为属不生灭门。以此二 <lb ed="X" n="0470c16"/><lb ed="R098" n="0682a13"/>门不相捨離。名真如门。真如门者。以世出世间等 <lb ed="X" n="0470c17"/><lb ed="R098" n="0682a14"/>法。总唯一心者也。是故起信论云。凡见一切法者。 <lb ed="X" n="0470c18"/><lb ed="R098" n="0682a15"/>即唯心耳。问。三性中是何性中收。答。是三性三无 <lb ed="X" n="0470c19"/><lb ed="R098" n="0682a16"/>性均收者也。</p> <lb ed="X" n="0470c20"/><lb ed="R098" n="0682a17"/><p xml:id="pX55p0470c2001">六不动无为者。亦即五无为总義也。今云不动義也。 <lb ed="X" n="0470c21"/><lb ed="R098" n="0682a18"/>是即<persName>如来</persName>果地。金刚性也。故云不动義也。</p> <lb ed="X" n="0470c22"/><lb ed="R098" n="0682b01"/><p xml:id="pX55p0470c2201">夫无为法者。只一性耳。云何要立六无为法也。答。分 <lb ed="X" n="0470c23"/><lb ed="R098" n="0682b02"/>体用故。恐混外道见故。直示一心。故又示真如体 <lb ed="X" n="0470c24"/><lb ed="R098" n="0682b03"/>用全具。常不动故。由此立六无为法也。</p> <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0471a" n="0471a"/> <lb ed="X" n="0471a01"/><lb ed="R098" n="0682b04"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0471a0101">又问。云何要立虚空无为耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0471a0112" cb:place="inline">答。以择出虚空性。非本 <lb ed="X" n="0471a02"/><lb ed="R098" n="0682b05"/>性故。虚空者。是吾人心意识之所见也。本性者。非 <lb ed="X" n="0471a03"/><lb ed="R098" n="0682b06"/>心意识之所见也。本性虽则空。而不断故。即非顽 <lb ed="X" n="0471a04"/><lb ed="R098" n="0682b07"/>空耳。</p></sp> <lb ed="X" n="0471a05"/><lb ed="R098" n="0682b08"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0471a0501">问。云何要立非择灭无为耶</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0471a0512" cb:place="inline">答。由显凡圣。皆依根本 <lb ed="X" n="0471a06"/><lb ed="R098" n="0682b09"/>自性。与一切染法。不相应故。故单属凡圣体也。</p></sp> <lb ed="X" n="0471a07"/><lb ed="R098" n="0682b10"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0471a0701">问。云何要立灭尽定无为耶</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0471a0712" cb:place="inline">答。前不云乎。一切三乘 <lb ed="X" n="0471a08"/><lb ed="R098" n="0682b11"/>借路修行。亦能断诸我爱种故。</p></sp> <lb ed="X" n="0471a09"/><lb ed="R098" n="0682b12"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0471a0901">问。云何要立择灭无为耶</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0471a0911" cb:place="inline">答。由择灭无为妙用之力。 <lb ed="X" n="0471a10"/><lb ed="R098" n="0682b13"/>即能转凡情。而成圣位故。若无此择灭者。一切圣 <lb ed="X" n="0471a11"/><lb ed="R098" n="0682b14"/>果德位。不能成故。</p></sp> <lb ed="X" n="0471a12"/><lb ed="R098" n="0682b15"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0471a1201">问。云何要立真如无为者</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0471a1211" cb:place="inline">答。以摄前四种无为体用。 <lb ed="X" n="0471a13"/><lb ed="R098" n="0682b16"/>同一如故。直示一心无二法故。</p></sp> <lb ed="X" n="0471a14"/><lb ed="R098" n="0682b17"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0471a1401">问。云何要立不动无为耶</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0471a1411" cb:place="inline">答。以摄前五种无为法者。 <lb ed="X" n="0471a15"/><lb ed="R098" n="0682b18"/>性如金刚。心无动故。常住法界。无变易故。故立不 <lb ed="X" n="0471a16"/><lb ed="R098" n="0683a01"/>动名耳。然此六无为法者。以一无为者。即六无为 <lb ed="X" n="0471a17"/><lb ed="R098" n="0683a02"/>也。又虚空及灭尽无为者。即事无碍法界也。非择 <lb ed="X" n="0471a18"/><lb ed="R098" n="0683a03"/>灭无为者是理无碍法界也。真如无为者。即事理 <lb ed="X" n="0471a19"/><lb ed="R098" n="0683a04"/>无碍法界也。不动无为者。即含事事无碍法界也。</p></sp></cb:dialog> <lb ed="X" n="0471a20"/><lb ed="R098" n="0683a05"/><p xml:id="pX55p0471a2001">又云无为者。由唯识故。而能知也。何则。曾闻圣典云。 <lb ed="X" n="0471a21"/><lb ed="R098" n="0683a06"/>有六无为道者。以往昔中熏习成种。今日闻六无 <lb ed="X" n="0471a22"/><lb ed="R098" n="0683a07"/>为道者。以脱然而之有也。然则无为道不可以知 <lb ed="X" n="0471a23"/><lb ed="R098" n="0683a08"/>知。况可以识识。故云。道可云道。非有常道之名耳。 <lb ed="X" n="0471a24"/><lb ed="R098" n="0683a09"/>无非暂时云道也。今以唯识。以识于无为道者。是 <pb ed="X" xml:id="X55.0898.0471b" n="0471b"/> <lb ed="X" n="0471b01"/><lb ed="R098" n="0683a10"/>吾人所缘境也。然此境者。以无境为境。始为实际 <lb ed="X" n="0471b02"/><lb ed="R098" n="0683a11"/>境也。故斯境者。非大非小。非内非外。非比量境。非 <lb ed="X" n="0471b03"/><lb ed="R098" n="0683a12"/>现量得。故圣人云。触境忘怀者。始可以会道矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0471b04"/><lb ed="R098" n="0683a13"/> <lb ed="X" n="0471b05"/><lb ed="R098" n="0683a14"/><p xml:id="pX55p0471b0501">冥合百法论義文<note place="inline">终</note></p></cb:div> <lb ed="X" n="0471b06"/> <lb ed="X" n="0471b07"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 898-E 刻八识论義迴向意愿(附)</cb:mulu><head>No. 898-E <lb ed="X" n="0471b08"/><lb ed="R098" n="0683a16"/> 刻八识论義迴向意愿<note place="inline">附</note></head> <lb ed="X" n="0471b09"/> <lb ed="X" n="0471b10"/><lb ed="R098" n="0683a17"/><p xml:id="pX55p0471b1001"><note place="inline">源漳</note>最初参学自性魔毒幾丧慧命苦不可言也 <lb ed="X" n="0471b11"/><lb ed="R098" n="0683a18"/>到此南方幸遇 先师元峰老和尙垂甘露味绝 <lb ed="X" n="0471b12"/><lb ed="R098" n="0683b01"/>後再苏遂发大愿愿我尽未来世如众生数普现 <lb ed="X" n="0471b13"/><lb ed="R098" n="0683b02"/>色身具诸妙辨廣赞一乘令诸众生不入邪见尔 <lb ed="X" n="0471b14"/><lb ed="R098" n="0683b03"/>来闻法喜法乐法解法不见世间有少急务但愿 <lb ed="X" n="0471b15"/><lb ed="R098" n="0683b04"/>宏法普利群生时适此论 六根淸净一性圆明 <lb ed="X" n="0471b16"/><lb ed="R098" n="0683b05"/>了无生智慧<g ref="#CB08504">焰</g>褈褈仰唯 护法其首愿令 <persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0471b17"/><lb ed="R098" n="0683b06"/>法久住世间与诸众生作大饶益字字句句乃至 <lb ed="X" n="0471b18"/><lb ed="R098" n="0683b07"/>一尘一墨皆如理而遍尽沙界彻未来一切众生 <lb ed="X" n="0471b19"/><lb ed="R098" n="0683b08"/>之中字字句句皆如理而摄一切众生皆入其中 <lb ed="X" n="0471b20"/><lb ed="R098" n="0683b09"/>愿诸众生皆悟自性法门法尔交涉无碍此论证 <lb ed="X" n="0471b21"/><lb ed="R098" n="0683b10"/>也愿诸捨财助一力随喜赞歎者生生世世不落 <lb ed="X" n="0471b22"/><lb ed="R098" n="0683b11"/>三涂常会人天听闻正法得大总持开化一切普 <lb ed="X" n="0471b23"/><lb ed="R098" n="0683b12"/>令众生同圆种智遍摄为众生者慈愿故正而度 <lb ed="X" n="0471b24"/><lb ed="R098" n="0683b13"/>故三无差别故耳。</p></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0450b0401" to="#end0450b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0450b1701" to="#end0450b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0451b0801" to="#end0451b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0451c1001" to="#end0451c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0453b0101" to="#end0453b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0453b1901" to="#end0453b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0453c0101" to="#end0453c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0453c0601" to="#end0453c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0453c1101" to="#end0453c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0453c1801" to="#end0453c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0454a2201" to="#end0454a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0454a2301" to="#end0454a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0454c1201" to="#end0454c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0455a2301" to="#end0455a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0455b0401" to="#end0455b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0455c0301" to="#end0455c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">谄</lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0455c0401" to="#end0455c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">谄</lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0456a0401" to="#end0456a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0456c0601" to="#end0456c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0458a0901" to="#end0458a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0458b0701" to="#end0458b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0459c0901" to="#end0459c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0461b0101" to="#end0461b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0461b0801" to="#end0461b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0461c0701" to="#end0461c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0461c1401" to="#end0461c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0462a0501" to="#end0462a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">谄</lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0462a0601" to="#end0462a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">谄</lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0462a0701" to="#end0462a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0462a0801" to="#end0462a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">谄</lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0462a1201" to="#end0462a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0462a1401" to="#end0462a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0462a1501" to="#end0462a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0462a1901" to="#end0462a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0462a2101" to="#end0462a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0462a2201" to="#end0462a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0462b0201" to="#end0462b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0462b0501" to="#end0462b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0462b1101" to="#end0462b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0462c1201" to="#end0462c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0463c0601" to="#end0463c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0463c1701" to="#end0463c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0464a0401" to="#end0464a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0464a0501" to="#end0464a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0464a0601" to="#end0464a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0465b2301" to="#end0465b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0466a0501" to="#end0466a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0466a0701" to="#end0466a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0466b0501" to="#end0466b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0466c2101" to="#end0466c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0467b0901" to="#end0467b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0467c1801" to="#end0467c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0468a0901" to="#end0468a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0468b0901" to="#end0468b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0469a0301" to="#end0469a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0470a0201" to="#end0470a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0470b2101" to="#end0470b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0469001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0469001">元ハ无カ。<g ref="#CB18834">󴦒</g></note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0450b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0450b0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0450b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0450b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0451b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0451b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0451c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0451c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0453b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0453b0101">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0453b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0453b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0453c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0453c0101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0453c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0453c0601">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0453c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0453c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0453c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0453c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0454a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0454a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0454a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0454a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0454c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0454c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0455a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0455a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0455b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0455b0401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0455c0301" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0455c03.12" target="#nkr_note_add_0455c0301">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0455c0401" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0455c04.07" target="#nkr_note_add_0455c0401">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0456a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456a0401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0456c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456c0601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0458a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0458a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0458b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0458b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0459c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0459c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0461b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0461b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0461b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0461b0801">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0461c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0461c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0461c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0461c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0462a0501" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0462a05.19" target="#nkr_note_add_0462a0501">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0462a0601" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0462a06.12" target="#nkr_note_add_0462a0601">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0462a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0462a0801" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0462a08.03" target="#nkr_note_add_0462a0801">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0462a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462a1201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0462a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462a1401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0462a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462a1501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0462a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462a1901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0462a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462a2101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0462a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462a2201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0462b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462b0201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0462b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0462b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462b1101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0462c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0463c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0463c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0463c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0463c1701">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0464a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0464a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0464a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0464a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0464a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0464a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0465b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0465b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0466a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0466a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0466a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0466a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0466b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0466b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0466c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0466c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0467b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0467b0901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0467c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0467c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0468a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0468a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0468b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0468b0901">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0469a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0469a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0470a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0470a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0470b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0470b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>